คนไทยแก่เร็ว–ป่วยเร็ว! แนะ 6 สูตรยืดอายุคุณภาพแบบบลูโซน

งาน Life Expo 2025 มหกรรมสุขภาพแบบองค์รวมที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ภายใต้แนวคิด “สวนสนุกของคนรักสุขภาพ” ณ UOB LIVE เอ็มสเฟียร์ จัดเวทีเสวนา “Unlocking Your 100 Years Life – รหัสลับของคนไม่แก่ คุณเองก็อยู่ได้ถึง 100 ปี” โดยได้รับเกียรติจาก พญ.วรรณวิพุธ และ ยศสินี ณ นคร ร่วมแลกเปลี่ยนแนวคิดการใช้ชีวิตอย่างมีคุณภาพ พร้อมชี้ว่า “การมีอายุยืนอย่างแข็งแรง” ไม่ใช่เรื่องไกลตัว หากเข้าใจปัจจัยที่ทำให้คนทั่วโลกมีอายุยืนถึง 100 ปีได้จริง โดย 'ฐานเศรษฐกิจ' สรุปได้ดังนี้

ยศสินี เล่าว่า จากการย้อนประสบการณ์เมื่อสิบปีก่อน “เคยคิดถึงตัวเองตอนอายุ 100 ปีไหม” คำถามที่นำไปสู่การค้นหาสาเหตุว่าทำไมบางพื้นที่ของโลกมีผู้สูงอายุที่ยังแข็งแรง ใช้ชีวิตได้เองแม้อายุเกินร้อยปี

แนวคิด บลูโซน (Blue Zones) ซึ่งถูกศึกษาโดยนักวิจัยและเผยแพร่ผ่าน National Geographic ระบุพื้นที่ 5 จุดสำคัญที่มีผู้สูงอายุอายุยืนและมีสุขภาพดีที่สุด ได้แก่ โอกินาวา (ญี่ปุ่น), ซาร์ดิเนีย (อิตาลี), อิคาเรีย (กรีซ), โลมา ลินดา (สหรัฐฯ) และ นิโคย่า (คอสตาริกา) ซึ่งผู้สูงอายุในพื้นที่เหล่านี้ยังสามารถเดิน ลุกขึ้นจากพื้น ทำงานบ้าน หรือทำกิจวัตรประจำวันได้อย่างคล่องตัว

ประเทศไทยมีอายุขัยเฉลี่ยราว 77 ปี แต่ปัญหาสุขภาพมักเริ่มรุนแรงเมื่ออายุประมาณ 70 ปี ทำให้ภาพจำของผู้สูงอายุไทยมักเกี่ยวข้องกับการนั่งรถเข็นหรือป่วยติดเตียง แตกต่างจากภาพของผู้สูงวัยในบลูโซนที่ยังสามารถเดินและทำกิจวัตรได้เอง

ข้อมูลล่าสุดชี้ว่า ไทยมีคนอายุเกิน 100 ปีมากเป็น อันดับ 5 ของโลก แต่ส่วนใหญ่คุณภาพชีวิตยังไม่ดีเท่าที่ควร กรุงเทพฯ เป็นพื้นที่ที่มีผู้สูงอายุเกิน 100 ปีมากที่สุด แต่หลายรายยังต้องพึ่งพาโรงพยาบาล ขณะที่พื้นที่ภาคใต้ เช่น นราธิวาส ปัตตานี และยะลา กลับมีศักยภาพสูงคล้ายบลูโซน เนื่องจากประชากรสูงวัยยังคงแข็งแรง อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่เอื้อต่อสุขภาพ

เปิด 6 เสาหลักสู่ชีวิตยืนยาว เวชศาสตร์วิถีชีวิตที่ทุกคนทำได้

พญ.วรรณวิพุธ เล่าว่า จากบทสรุป “Power 9” ของบลูโซน นักวิจัยกลั่นออกมาเป็น 6 เสาหลักของเวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) ซึ่งเป็นปัจจัยร่วมของคนที่อายุยืนและสุขภาพดีทั่วโลก

1. การนอน (Sleep) คุณภาพการนอนวัดจากความสดชื่นหลังตื่น ไม่ใช่จำนวนชั่วโมง พร้อมย้ำความสม่ำเสมอในการเข้านอน–ตื่นนอนเป็นหัวใจสำคัญ

2. การจัดการความเครียด (Stress Management) ความเครียดที่เหมาะสมเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ทั้งการทำงานและการออกกำลังกาย สิ่งสำคัญคือการรู้จักจัดการเพื่อไม่ให้ส่งผลต่อระบบนอนและระบบฮอร์โมน

3. อาหาร (Nutrition) ทุกแนวทางโภชนาการมีจุดร่วมชัดเจนคือ การหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป เพราะถูกออกแบบให้กินง่าย–กินเพลินเกินความจำเป็น พร้อมแนะหลัก “จานสุขภาพ” ผัก–ผลไม้ครึ่งจาน ข้าว 1 ส่วน โปรตีน 1 ส่วน

4. การขยับร่างกาย (Movement) ไม่จำเป็นต้องออกกำลังกายหนัก แต่ควร “ขยับตัว” ตลอดวัน ทุก 1 ชั่วโมงควรลุกเดินหรือยืดเหยียด พฤติกรรมเช่นการนั่งพื้นและลุกเองช่วยเสริมความแข็งแรงของระบบกล้ามเนื้อ

5. การมีสังคม (Social Connection) ความสัมพันธ์ทางสังคมเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดของผู้สูงอายุ ในหลายบลูโซนมีวัฒนธรรมรวมกลุ่มพูดคุยช่วงเย็น และการมีเป้าหมายในชีวิต (Purpose) ช่วยยืดอายุได้จริง

6. การหลีกเลี่ยงสารพิษ (Toxin Avoidance) เริ่มจากสิ่งที่ควบคุมได้ เช่น ลดอาหารแปรรูป งดบุหรี่–บุหรี่ไฟฟ้า และเลี่ยงสารเคมี ขณะที่ปัจจัยใหญ่ระดับโครงสร้าง เช่น PM 2.5 ต้องอาศัยนโยบายรัฐช่วยจัดการ