‘รักษ์ วรกิจโภคาทร’ พลิก BAM จาก ‘สุสานคนเป็น’ สู่ ‘โรงพยาบาลแก้หนี้’

ท่ามกลางเศรษฐกิจไทยที่ยังเผชิญปัญหาหนี้ครัวเรือน กำลังซื้ออ่อนแอ และข้อจำกัดในการเข้าถึงสินเชื่อของประชาชน การบริหารหนี้เสียจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของสถาบันการเงิน แต่เป็นโจทย์สำคัญต่อการฟื้นฟูศักยภาพเศรษฐกิจประเทศ

หนึ่งในผู้บริหารที่กำลังผลักดันการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว คือ ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทบริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) หรือ BAM ผู้วางยุทธศาสตร์เปลี่ยนบทบาทองค์กรจากบริษัทบริหารสินทรัพย์แบบดั้งเดิม ไปสู่การเป็นศูนย์กลางฟื้นฟูและแก้ไขปัญหาหนี้สิน โดยมีเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อน

แนวคิดและทิศทางการบริหารดังกล่าว เป็นส่วนหนึ่งที่สะท้อนความโดดเด่นของ ดร.รักษ์ จึงได้รับรางวัลสาขา Digital Transformation Award ในงานมอบรางวัล The Leadership Awards 2026 ภายใต้ความร่วมมือระหว่างหอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย มหาวิทยาลัยรามคำแหง และ ฐานเศรษฐกิจ ซึ่งจัดขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 เพื่อเชิดชูบุคคลและองค์กรที่มีบทบาทโดดเด่นในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สังคม และนวัตกรรมของประเทศ โดยประกาศผลในงาน “GO THAILAND 2027: NEW GROWTH ENGINES” เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา

จาก ‘สุสานคนเป็น’ สู่ ‘โรงพยาบาลแก้หนี้’

หนึ่งในแนวคิดที่สะท้อนวิสัยทัศน์การบริหารของ ดร.รักษ์ ได้อย่างชัดเจน คือการตั้งคำถามต่อรูปแบบธุรกิจบริหารสินทรัพย์ หรือ Asset Management Company (AMC) ที่ในอดีตมักมุ่งซื้อหนี้ด้อยคุณภาพจากสถาบันการเงิน ก่อนดำเนินการปรับโครงสร้างหนี้ ยึดทรัพย์ และนำสินทรัพย์ออกจำหน่าย

"ในอดีต AMC คือ สุสานคนเป็น ขณะที่แนวทางใหม่ของ BAM คือการเปลี่ยนองค์กรให้ทำหน้าที่เสมือนโรงพยาบาล ซึ่งไม่ได้มองลูกหนี้เป็นเพียงบัญชีหนี้เสีย แต่เป็นผู้ที่ยังมีโอกาสฟื้นฟูสถานะทางการเงินและกลับมาประกอบอาชีพได้อีกครั้ง"

การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงการปรับภาพลักษณ์องค์กร แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดตั้งแต่ระดับผู้บริหาร บุคลากร กระบวนการเจรจาหนี้ ไปจนถึงรูปแบบการสร้างรายได้ของบริษัท

ภายใต้แนวคิด Business Recycling Machine BAM มุ่งนำหนี้ด้อยคุณภาพ (NPL) และสินทรัพย์รอการขาย (NPA) กลับมาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ แทนการปล่อยให้สินทรัพย์หยุดนิ่ง ขณะเดียวกันยังคงบทบาทเป็น “แก้มลิงแห่งชาติ” ที่ช่วยรองรับและบริหารจัดการหนี้เสียจากระบบสถาบันการเงิน

แนวทางดังกล่าวสะท้อนผ่านโครงการ “เริ่มต้นใหม่กับ BAM” ที่ให้ความสำคัญกับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้เป็นรายกรณี และใช้แนวคิด Cost Plus เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการช่วยเหลือลูกหนี้กับผลตอบแทนของธุรกิจ

ข้อมูลที่เผยแพร่ในเดือนตุลาคม 2569 ระบุว่า โครงการดังกล่าวมีอัตราการเจรจาหนี้ได้ข้อยุติ 58.88% และอัตราปิดบัญชีสำเร็จ 6.54% ซึ่ง BAM ระบุว่าสูงกว่าระดับปกติ 4.5 เท่า สะท้อนผลลัพธ์เบื้องต้นของการปรับแนวทางแก้ไขหนี้จากการเรียกเก็บตามสิทธิ ไปสู่การหาทางออกที่ลูกหนี้สามารถดำเนินการได้จริง

ชู AI และกลยุทธ์ 3P ปฏิรูปธุรกิจ

อีกหนึ่งหัวใจของการเปลี่ยนแปลง คือการนำเทคโนโลยีเข้ามายกระดับกระบวนการทำงาน ผ่านกลยุทธ์ 3P ได้แก่ People, Partnerships และ Platforms/Process เพื่อสร้างองค์กรที่มีประสิทธิภาพและตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าได้ดียิ่งขึ้น

โดยเฉพาะด้าน Platforms/Process ที่ BAM เดินหน้าลงทุนพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการข้อมูลลูกหนี้ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก ติดตามสถานะการชำระหนี้ และสนับสนุนการออกแบบแนวทางปรับโครงสร้างหนี้ให้เหมาะสมกับความสามารถของลูกหนี้แต่ละราย

ขณะเดียวกัน ยังให้ความสำคัญกับการลดขั้นตอนการทำงานภายในองค์กรผ่านกระบวนการ Streamline Process ควบคู่กับการพัฒนาบุคลากรและสร้างเครือข่ายพันธมิตรทางธุรกิจ เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารสินทรัพย์และยกระดับการให้บริการ

การนำเทคโนโลยีมาใช้จึงไม่ได้มีเป้าหมายเพียงลดต้นทุนหรือเพิ่มความรวดเร็ว แต่เป็นเครื่องมือสนับสนุนการเปลี่ยนรูปแบบธุรกิจ จากการบริหารจัดการหนี้เสียแบบเดิม ไปสู่การวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาของลูกหนี้อย่างเป็นระบบมากขึ้น

สร้างโอกาสคนไทยมีบ้าน

นอกจากการปรับโครงสร้างหนี้ BAM ยังเดินหน้าพัฒนาโมเดลธุรกิจใหม่ เพื่อแก้ปัญหาการเข้าถึงที่อยู่อาศัย โดยเฉพาะกลุ่มประชาชนที่มีความต้องการซื้อบ้าน แต่ไม่สามารถผ่านเกณฑ์อนุมัติสินเชื่อของธนาคารพาณิชย์

หนึ่งในแนวทางสำคัญคือโมเดล “เช่าก่อนซื้อ” และ “ผ่อนตรงกับ BAM” เพื่อเพิ่มทางเลือกให้ผู้มีรายได้น้อย ผู้ประกอบอาชีพอิสระ และผู้มีรายได้ไม่สม่ำเสมอ สามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัยได้มากขึ้น

ผ่านโครงการ “ทรัพย์มหาชน” ซึ่งมีสินทรัพย์เข้าร่วมมากกว่า 21,000 รายการ ตามข้อมูลที่เผยแพร่ในเดือนกันยายน 2569 โดยนำบ้านเดี่ยว ทาวน์เฮ้าส์ ห้องชุด และอสังหาริมทรัพย์ประเภทต่าง ๆ กลับมาสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ

แนวทางนี้ยังช่วยให้ทรัพย์สินรอการขายสามารถกลับมาหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจได้อีกครั้ง แทนการถือครองสินทรัพย์เป็นเวลานาน โดยเชื่อมโยงเป้าหมายการสร้างรายได้ขององค์กรเข้ากับการขยายโอกาสให้ประชาชน

จากการแก้หนี้ สู่เครื่องยนต์เศรษฐกิจไทย

ภายใต้ธีม New Growth Engines การเปลี่ยนผ่านของ BAM สะท้อนให้เห็นว่า เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะอุตสาหกรรมเทคโนโลยีหรือการลงทุนแห่งอนาคตเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการยกระดับประสิทธิภาพของธุรกิจเดิม และการแก้ไขข้อจำกัดเชิงโครงสร้างที่ฉุดรั้งเศรษฐกิจไทย

สำหรับ ดร.รักษ์ การบริหารหนี้เสียจึงมีความหมายมากกว่าการจัดการสินทรัพย์ เพราะการช่วยให้ประชาชนและผู้ประกอบการกลับมามีความสามารถทางการเงิน ย่อมเชื่อมโยงกับกำลังซื้อ การลงทุน และการหมุนเวียนของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

รางวัล Digital Transformation Award 2026 จึงสะท้อนบทบาทของผู้นำที่นำเทคโนโลยีมาผสานกับการเปลี่ยนวิธีคิดและโมเดลธุรกิจ เพื่อยกระดับองค์กรให้สามารถตอบโจทย์ทั้งการดำเนินธุรกิจและความท้าทายของสังคม

จากภาพจำของบริษัทบริหารหนี้เสีย สู่เป้าหมายการเป็นโรงพยาบาลแก้หนี้ของประเทศ การเปลี่ยนผ่าน BAM ภายใต้การนำของ ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร จึงเป็นอีกกรณีศึกษาของการปฏิรูปธุรกิจที่มุ่งสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจควบคู่กับการฟื้นฟูโอกาสของผู้คนอย่างยั่งยืน