โรงสีแบกหนี้หมื่นล้าน ดูดซับข้าวล้านตันส่อสะดุด จี้รัฐเคลียร์ด่วน

จากสถานการณ์ข้าวไทยในช่วงปลายปี 2568 คาดมีปริมาณข้าวเปลือกส่วนเกินในตลาดประมาณ 3-4 ล้านตัน จึงจำเป็นต้องมีมาตรการดูดซับผลผลิตส่วนเกิน 1 ล้านตัน วงเงิน 560 ล้านบาท ผ่านกลไกองค์การคลังสินค้า (อคส.) โดยจะมีการเปิดจุดรับซื้อข้าวเปลือกผ่านโรงสีและสหกรณ์การเกษตรในราคาที่สูงกว่าตลาด 300 บาทต่อตัน ปัจจุบันมีนำร่อง 1 จังหวัด ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา มี 2 แห่งที่รับซื้อ ได้แก่ โรงสีเทพมงคล และโรงสีบริษัท ช.บุญชูพืชผล จำกัด

นายบรรจง ตั้งจิตรวัฒนากุล นายกสมาคมโรงสีข้าวไทย เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ถึงสาเหตุสำคัญที่ทำให้โรงสีไม่มีแรงจูงใจในการเข้าร่วมโครงการนี้ว่า มาจากสาเหตุโรงสีขาดสภาพคล่อง โดยมีปัญหาใหญ่ที่ยืดเยื้อมานานเกือบ 10 ปี คือการที่องค์การคลังสินค้า (อคส.) และองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) ยังคงค้างชำระค่าฝากเก็บข้าวเปลือก เงินค่าประกัน และค่าเช่าคลังสินค้าจากโครงการจำนำข้าวในอดีต รวมแล้วค้างจ่ายประมาณ 1 หมื่นล้านบาท จนถึงขณะนี้เงินจำนวนดังกล่าวยังไม่มีการจ่ายออกมา

โดยเฉพาะในส่วนของ อคส. ปัญหาหนักที่สุด เนื่องจากไม่ยอมจ่ายทั้งค่าเช่าคลัง ค่ากรรมกร และค่าใช้จ่ายอื่นๆ แม้ว่าในหลายคดีศาลปกครองสูงสุดจะมีคำสั่งให้จ่ายมาโดยตลอดก็ตาม ส่วนทางด้าน อ.ต.ก. แม้จะมีการจ่ายค่าเช่ามาบ้างแล้ว แต่ในส่วนที่เหลือยังต้องรอคำพิพากษาจากศาลปกครองสูงสุด ซึ่งคดีในศาลชั้นต้นส่วนใหญ่ได้ข้อยุติเกือบหมดแล้ว

นายบรรจง กล่าวอีกว่า ทางสมาคมฯ เตรียมที่จะจัดประชุมใหญ่ในวันที่ 2 พฤษภาคมนี้ เพื่อรวบรวมปัญหาและจัดทำข้อเสนอต่อรัฐบาล และเรียกร้องให้ อคส. เคลียร์หนี้สินในส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องกับคดีความ โดยเฉพาะค่าเช่าคลังและค่ากรรมกร ซึ่งตามหลักการแล้วรัฐบาลต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนนี้อยู่แล้วไม่ว่าผลการตัดสินของศาลจะออกมาเป็นอย่างไรก็ตาม พร้อมระบุว่าทางโรงสีจำเป็นต้องมีการคิดดอกเบี้ยจากความล่าช้าที่เกิดขึ้นด้วย รวมถึงสะท้อนภาพรวมสถานการณ์ข้าวทั่วประเทศ และกำหนดทิศทางข้อเสนอที่จะยื่นต่อรัฐบาลเพื่อแก้ปัญหาฟันเฟืองการค้าข้าวให้กลับมาทำงานได้อีกครั้ง

ขณะที่นายสุทธิ สานกิ่งทอง นายกสมาคมค้าข้าวไทย (หยง) กล่าวถึงโครงการดูดซับข้าวเปลือก ของกระทรวงพาณิชย์ที่เพิ่งเริ่มดำเนินการคิกออฟ ไปเมื่อวันที่ 21-22 เมษายนที่ผ่านมานั้น อาจจะเป็นการดำเนินการที่สายเกินไป เนื่องจากในปัจจุบันปริมาณข้าวเปลือกเกือบจะหมดทุ่งนาอยู่แล้วและจะต้องรอผลผลิตข้าวชุดใหม่ อีกประมาณ 2-3 เดือน หรือในช่วงเดือนสิงหาคมที่จะถึงนี้

 ทางด้านสถานการณ์การส่งออกต่างประเทศ นายสุทธิระบุว่า เวลานี้อิรัก ซึ่งเป็นลูกค้ารายใหญ่ที่เคยซื้อข้าวขาวปริมาณมาก ได้เริ่มชะลอคำสั่งซื้อลง เนื่องจากได้รับผลกระทบจากสถานการณ์สงครามและปัญหาการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซที่ไม่สามารถทำได้ อย่างไรก็ตาม ตลาดข้าวไทยยังได้รับแรงหนุนจากตลาดมาเลเซียที่มียอดสั่งซื้อเพิ่มขึ้น รวมถึงตลาดฟิลิปปินส์ที่เริ่มกลับเข้ามาซื้อข้าวไทยอีกครั้ง ซึ่งช่วยพยุงสถานการณ์ราคาและการส่งออกในภาพรวมไว้ได้

“ยอมรับว่ายอดขายของหยง(คนกลางซื้อขายข้าว) ผู้ค้าจะอ้างอิงกับยอดการส่งออกเป็นหลัก หากสถานการณ์ต่างประเทศยังไม่ดีขึ้นหรือไทยส่งออกได้น้อยลง ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อกลุ่มหยงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้”

ด้านแหล่งข่าวจากวงการค้าข้าว เปิดเผยถึง การส่งออกข้าวไทยในช่วง 3 เดือนแรกของปี 2569 (ม.ค.-มี.ค.)ยังคงแข่งขันกันอย่างเข้มข้น ข้อมูลล่าสุด 10 อันดับผู้ส่งออกข้าวไทยไปต่างประเทศ พบว่ากลุ่มเอเซีย โกลเด้น ไรซ์ ครองอันดับ 1 ด้วยปริมาณส่งออกสูงถึง 270,657 ตัน ทิ้งห่างอันดับ 2 อย่างกลุ่มนครหลวงค้าข้าวที่ทำได้ 136,701 ตัน ขณะที่อันดับ 3 ได้แก่ กลุ่มไทยฟ้า (2511) ส่งออก 114,938 ตัน ตามด้วย กลุ่มไรซ์แลนด์อินเตอร์เนชั่นแนล 113,865 ตัน และ บริษัท ซี.พี. อินเตอร์เทรด จำกัด 89,524 ตัน ส่วนอันดับ 6-10 ประกอบด้วย บริษัท โกลเด้น แกรนารี จำกัด, บริษัท แสงฟ้าโปรดักส์ จำกัด, กลุ่มโตมี อินเตอร์เทรด, บริษัท ธนสรร ไรซ์ จำกัด และ กลุ่มบางซื่อโรงสีไฟเจียเม้ง

แนวโน้มในระยะต่อไป ผู้ส่งออกไทยยังต้องจับตาปัจจัยเสี่ยงจากสงครามการค้า ค่าเงินบาท และคำสั่งซื้อจากตลาดหลักอย่างเอเชีย แอฟริกา และตะวันออกกลาง ซึ่งจะมีผลต่อทิศทางการส่งออกข้าวไทยตลอดปี 2569 อย่างใกล้ชิด

หน้า 13 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,197 วันที่ 3 - 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2569