
สกพอ. เขย่าเมืองใหม่อัจฉริยะ 4 พันไร่ ชูโมเดล PPP เปิดประมูลต้นปี 70
สกพอ. พลิกเกมดึงเอกชนร่วมทุนโมเดล PPP ลุยสร้างเมืองใหม่ EEC Capital City 4,000 ไร่ มัดรวม 10 ระบบสาธารณูปโภคคาร์บอนต่ำไว้ในสัญญาเดียว พร้อมอัดสปอร์ตคอมเพล็กซ์ยักษ์ หนุน Sports Tourism ปั้นฮับ Net Zero ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยโตยาว
KEY
POINTS
- สกพอ. เดินหน้าโครงการเมืองใหม่อัจฉริยะบนพื้นที่ 4,000 ไร่ ที่ อ.บางละมุง จ.ชลบุรี โดยตั้งเป้าเป็นเมืองต้นแบบน่าอยู่และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมภายใต้แนวคิด Net Zero City
- ปรับเปลี่ยนรูปแบบการลงทุนจากการพึ่งพางบประมาณภาครัฐมาเป็นการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน (PPP) เพื่อดึงดูดเงินทุน นวัตกรรม และความเชี่ยวชาญในการพัฒนาเมืองระดับนานาชาติ
- ใช้โมเดลใหม่ในการบริหารจัดการสาธารณูปโภค โดยรวบ 10 ระบบที่จำเป็นไว้ในสัญญาเดียวให้เอกชนรายเดียวเป็นผู้รับผิดชอบ เพื่อเร่งรัดการพัฒนาให้เป็นเมืองที่สมบูรณ์
นายจุฬา สุขมานพ เลขาธิการคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) หรือ EECo เปิดเผยในงานสัมมนา Exclusive Roundtable EEC Never Stop : Driving the Future of Smart & Green Cities ขับเคลื่อนเมืองใหม่ น่าอยู่ อัจฉริยะ จัดโดยเนชั่น กรุ๊ป ว่า สำหรับทิศทางและวัตถุประสงค์หลักของการตั้งเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) นอกเหนือจากการทำหน้าที่ดูแลการพัฒนาพื้นที่ เตรียมความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน ดึงดูดอุตสาหกรรมเป้าหมายและกิจกรรมทางเศรษฐกิจสมัยใหม่ ตลอดจนการให้บริการภาครัฐแบบครบวงจรแล้ว
เข็นเมืองใหม่ รับ Net zero
ทั้งนี้ EEC ยังได้รับโจทย์พิเศษสำคัญในการพัฒนาเมืองใหม่ระดับนานาชาติ (EEC Capital City) เพื่อให้เป็นเมืองต้นแบบที่มีความทันสมัย เหมาะแก่การอยู่อาศัยและการประกอบธุรกิจที่มีคุณภาพ โดยยกระดับมาตรฐานจากการเป็นเพียงเมืองอัจฉริยะ (Smart City) มาสู่การเป็นเมืองน่าอยู่ (Livable City) และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมภายใต้แนวคิด Net Zero Cityเพื่อสร้างความเชื่อมั่นและดึงดูดบุคลากรที่มีศักยภาพรวมถึงนักลงทุนชาวต่างชาติให้เข้ามาอยู่อาศัยและดำเนินธุรกิจในพื้นที่
ดันเมืองใหม่ 4,000 ไร่
สำหรับการดำเนินโครงการเมืองใหม่ดังกล่าว ได้มีการกำหนดพื้นที่พัฒนาไว้จำนวน 4,000 ไร่ ในพื้นที่ตำบลห้วยใหญ่ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หรือ (ส.ป.ก.) ซึ่งสกพอ. ได้ปรับเปลี่ยนแนวทางการดำเนินงานครั้งสำคัญ จากเดิมที่เคยพึ่งพางบประมาณแผ่นดินของรัฐในการพัฒนา มาเป็นการมุ่งเน้นการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน หรือ PPP (Public-Private Partnership) เนื่องจากเห็นว่าการสร้างเมืองระดับนานาชาติไม่สามารถบรรลุผลสำเร็จได้ด้วยเพียงงบประมาณปกติของรัฐ
นายจุฬา กล่าวต่อว่า การเปิดให้เอกชนเข้ามาร่วมลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานและระบบสาธารณูปโภค จะช่วยระดมทุน ดึงดูดนวัตกรรม และความเชี่ยวชาญจากต่างประเทศเข้ามาพัฒนาร่วมกัน พร้อมทั้งผลักดันให้พื้นที่ EEC กลายเป็นโชว์รูมในการบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภคคาร์บอนต่ำในระดับสากล ซึ่งแนวทาง PPP ในโครงการสาธารณูปโภคภายใต้แนวคิด Net Zero ดังกล่าวยังได้รับความสนใจและเสียงตอบรับเป็นอย่างดีจากเวทีระดับนานาชาติ เช่น การประชุมด้าน Net Zero ที่เมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน (สหภาพยุโรป) ที่ผ่านมา
นอกจากนี้โครงการดังกล่าวยังให้ความสำคัญกับการตอบสนองวิถีชีวิตยุคใหม่ภายใต้แนวคิด Live, Work, Play โดยมองว่าเมืองใหม่ระดับนานาชาติจะต้องมีความสมดุลในการใช้ชีวิต ไม่ได้จำกัดเพียงแค่พื้นที่ทำงานหรือพื้นที่อยู่อาศัยอย่างใดอย่างหนึ่ง เนื่องจากผู้คนในปัจจุบันต้องการทั้งพื้นที่ทำงานประกอบอาชีพ (Work) พื้นที่อยู่อาศัย (Live) และพื้นที่สำหรับการพักผ่อนหย่อนใจหรือสันทนาการบนพื้นที่เดียวกัน
เปิดประมูลสัมปทาน 50 ปี
สำหรับกรอบเวลาและรูปแบบการลงทุนในระบบสาธารณูปโภคและโครงสร้างพื้นฐานนั้น นายจุฬา ระบุว่า สกพอ. ได้แยกสัญญาการพัฒนาสาธารณูปโภคออกจากสัญญาการเช่าที่ดินเพื่อพัฒนาอสังหาริมทรัพย์อย่างชัดเจน เพื่อให้เอกชนผู้เช่าที่ดินมีความมั่นใจในความพร้อมของระบบเมือง โดยคาดว่าในช่วงไตรมาสแรกของปี 2570 หรือประมาณเดือนมกราคม 2570 ทาง สกพอ. จะเริ่มกระบวนการขออนุมัติจากคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) และคณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาเห็นชอบเพื่อเชิญชวนเอกชนเข้าร่วมลงทุนในรูปแบบ PPP สัมปทานระยะยาว 50 ปี ในการออกแบบ ก่อสร้าง บริหารจัดการ และบำรุงรักษาระบบสาธารณูปโภค จากนั้นจะเริ่มเปิดประมูลโครงการดังกล่าวภายในเดือนมีนาคม 2570
ทั้งนี้ เนื่องจากการพัฒนาเมืองต้องใช้เวลาเติบโตอย่างต่อเนื่องราว 30 ปี สกพอ. จึงได้วางโครงสร้างผลตอบแทนและสเปกการดำเนินงานอย่างรอบคอบ เพื่อให้ผู้ประกอบการสาธารณูปโภคสามารถคุ้มทุนและดำเนินกิจการต่อไปได้อย่างมั่นคงตั้งแต่ระยะแรกของการพัฒนา
ขณะที่การพัฒนาเมืองใหม่ EEC จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางช่วยสนับสนุนการเติบโตของเมืองและเศรษฐกิจโดยรอบ ทั้งเมืองพัทยา จังหวัดระยอง จังหวัดฉะเชิงเทรา ตลอดจนเขตนิคมอุตสาหกรรมต่าง ๆ ในพื้นที่ 3 จังหวัดภาคตะวันออก เพื่อสร้างเมืองต้นแบบที่มีความสะดวก ปลอดภัย เหมาะสำหรับการใช้ชีวิตและการทำงาน และช่วยขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทยอย่างยั่งยืนตลอดช่วง 30–40 ปีข้างหน้า
"ถ้าเราต้องการให้เมืองโตในระดับนานาชาติได้ เราไม่สามารถบริหารงานหรือสร้างเมืองโดยใช้เงินงบประมาณปกติของประเทศอย่างเดียวได้ ซึ่งโครงการนี้ต้องดำเนินการในรูปแบบการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน (PPP) หรือให้เอกชนทำเป็นหลัก" นายจุฬา กล่าว
ดึงสาธารณูปโภค10 ระบบรวมสัญญาเดียว
นายจุฬา กล่าวต่อว่า ขณะที่การดำเนินงานและรูปแบบการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน (PPP) ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสาธารณูปโภคของโครงการเมืองใหม่ EEC พื้นที่การพัฒนาปัจจุบันยังคงมีสภาพเป็นสวน ไร่ และพื้นที่เกษตรกรรมที่มีต้นไม้ ซึ่งการจะปรับเปลี่ยนพื้นที่ดังกล่าวให้ก้าวสู่การเป็นเมืองอย่างสมบูรณ์ได้นั้น จำเป็นต้องมีการจัดเตรียมระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอย่างครบถ้วน ทั้งระบบไฟฟ้า น้ำประปา ระบบบำบัดน้ำเสีย ตลอดจนระบบต่าง ๆ เช่นเดียวกับที่เมืองใหญ่อย่างพัทยามีในปัจจุบัน
"จากประสบการณ์การทำงานในสายงานคมนาคม ทำให้เข้าใจอย่างชัดเจนว่า หากเลือกระเบียดและแยกการพัฒนาระบบสาธารณูปโภคออกเป็นรายโครงการหรือแยกสัญญาตามประเภท หากต้องการพัฒนาเมืองสามารถเปิดใช้งานได้ภายในระยะเวลา 5-7 ปีนั้น จะไม่สามารถบรรลุผลสำเร็จได้เลย" นายจุฬา กล่าว
ขณะเดียวกัน สกพอ. จึงได้ปรับเปลี่ยนแนวทางบริหารจัดการใหม่ โดยนำระบบสาธารณูปโภคที่จำเป็นต่อการขับเคลื่อนเมืองทั้งหมดประมาณ 10 ระบบ มารวมไว้ในโครงการเดียวกันเพื่อให้ผู้ประกอบการเพียงรายเดียวเป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการ โดยจะเฉลี่ยรายได้ ซึ่งระบบที่สร้างกำไรจะเข้ามาช่วยสนับสนุนและชดเชยระบบที่อาจขาดทุน เพื่อให้สามารถดำเนินงานร่วมกันได้อย่างสมดุล ซึ่งรูปแบบดังกล่าวมีความคล้ายคลึงกับการบริหารจัดการระบบสาธารณูปโภคภายในนิคมอุตสาหกรรม และถือเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ที่จะเข้ามาอยู่อาศัยในเมือง
นายจุฬา กล่าวต่อว่า แนวคิดดังกล่าวถือเป็นโมเดลใหม่ที่ได้ผ่านการทดสอบและได้รับการตอบรับและความสนใจจากนักลงทุนอย่างพอสมควร
อย่างไรก็ตาม โมเดลนี้ยังคงมีความท้าทายสำหรับนักลงทุนที่จะเข้ามาดำเนินการ เนื่องจากต้องบูรณาการองค์ประกอบต่าง ๆ ทั้งระบบน้ำ ไฟฟ้า ระบบการสื่อสาร และระบบบำบัดน้ำเสียเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการปฏิบัติตามเกณฑ์เมืองคาร์บอนต่ำหรือ Net Zero ที่มีการกำหนดไว้อย่างชัดเจนตั้งแต่เริ่มต้น ส่งผลให้ผู้ให้บริการสาธารณูปโภคต้องวางแผนและบริหารจัดการเพื่อควบคุมการปปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ ตลอดช่วงเวลาของการบริหารจัดการเมืองอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ สกพอ. ยังมุ่งเน้นการเปลี่ยนมุมมองต่อระบบสาธารณูปโภคให้เป็นเรื่องของการให้บริการต่อเนื่องระยะยาว มากกว่าเป็นเพียงเรื่องของการก่อสร้างโครงสร้างในระยะแรก เปรียบเสมือนการสร้างถนนที่ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงแค่การมีถนน แต่สร้างขึ้นเพื่อรองรับการสัญจรของรถยนต์และขับเคลื่อนการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจต่อไป
ทั้งนี้ การจัดเตรียมระบบสาธารณูปโภคและโครงสร้างพื้นฐานที่มีคุณภาพและความพร้อมสูงสุด จะเป็นปัจจัยตัดสินสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าเมืองใหม่แห่งนี้มีความทันสมัย น่าอยู่ และก้าวขึ้นสู่ระดับนานาชาติได้อย่างแท้จริง
ทุ่ม Sports Complex หนุนเศรษฐกิจท่องเที่ยวเชิงกีฬา
นายจุฬา กล่าวต่อว่า ในปัจจุบันอุตสาหกรรมกีฬากลายเป็นธุรกิจที่สร้างรายได้มหาศาลและเปรียบเสมือนเป็นสถาบันการเงินอีกประเภทหนึ่ง นอกเหนือจากอุตสาหกรรมภาพยนตร์และดนตรี ซึ่งสกพอ. ได้เดินหน้าความร่วมมืออย่างใกล้ชิดและการประสานงานร่วมกับการกีฬาแห่งประเทศไทย (กกท.) เพื่อรองรับความต้องการขยายพื้นที่ด้านกีฬา โดยมุ่งเน้นการพัฒนาเป็นสปอร์ตคอมเพล็กซ์อเนกประสงค์ (Multi-purpose Sports Complex) ที่ไม่ได้จำกัดเฉพาะการจัดแข่งขันกีฬาตามทัวร์นาเมนต์เท่านั้น แต่สามารถรองรับการจัดงานคอนเสิร์ต พื้นที่สนามฝึกซ้อม สถานที่ออกกำลังกายสำหรับประชาชนในพื้นที่ ตลอดจนเป็นพื้นที่สำหรับสมาคมกีฬาต่าง ๆ ได้เข้ามาใช้งาน
นอกจากนี้ในพื้นที่เมืองใหม่ EEC บริเวณสปอร์ตคอมเพล็กซ์แห่งนี้จะช่วยให้มหาวิทยาลัยสามารถเข้ามาใช้ประโยชน์ร่วมกันได้โดยไม่ต้องใช้งบประมาณจัดสร้างสนามกีฬาของตนเองแยกต่างหาก ซึ่งการมีสนามกีฬาและสนามฝึกซ้อมมาตรฐานระดับสากล จะช่วยพัฒนาศักยภาพนักกีฬาไทยให้ได้ฝึกซ้อมในสถานที่จริงเพื่อลดอาการตื่นสนามเมื่อไปแข่งขันในต่างประเทศ พร้อมทั้งช่วยดึงดูดนักกีฬาระดับมาตรฐานและทีมงานมืออาชีพเข้ามาในพื้นที่
สำหรับการสร้างสปอร์ตคอมเพล็กซ์เฉพาะทางในครั้งนี้ เป็นเจตนารมณ์สำคัญในการนำมิติความเพลิดเพลิน (Play) เข้ามาเติมเต็มในเมืองใหม่ EEC นอกเหนือจากรูปแบบความบันเทิงประเภทสวนสนุกอย่าง Disneyland โดยการกีฬาแห่งประเทศไทย (กกท.) ได้มีการเตรียมแผนรองรับการดำเนินโครงการในรูปแบบการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน (PPP) เนื่องจากสนามกีฬาจำเป็นต้องมีความเป็นไปได้และการบริหารจัดการในเชิงพาณิชย์เพื่อรองรับต้นทุนการก่อสร้างในระยะแรกที่มีมูลค่าสูง โดยอาศัยรายได้ตอบแทนจากการเข้าใช้งานของผู้ใช้บริการ
ทั้งนี้ รายได้ที่เกิดขึ้นไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ภายในตัวสนามกีฬาเท่านั้น แต่เกิดจากระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่เกี่ยวโยงกับการกีฬา ทั้งการท่องเที่ยวเชิงกีฬา (Sports Tourism) การเข้าพักในโรงแรม ร้านอาหาร การใช้จ่าย และการบริโภคของนักท่องเที่ยวและผู้เข้าร่วมกิจกรรม ซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการกระตุ้นการสร้างเมืองและการเติบโตทางเศรษฐกิจโดยรวม
นอกจากนี้ นายจุฬา ได้ยกตัวอย่างจากการเดินทางไปศึกษาดูงาน ณ เมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน และได้เข้าชมการแข่งขันฟุตบอล ยูฟ่า แชมเปียนส์ลีก ณ สนามคัมป์นู (Camp Nou) ซึ่งสามารถรองรับผู้ชมได้ราว 70,000–80,000 คน โดยพบว่าเมืองบาร์เซโลนามีรายได้และกิจกรรมทางเศรษฐกิจส่วนใหญ่มาจากสนามกีฬาดังกล่าว ซึ่งกลายเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิงกีฬา (Sports Tourism) ของเมือง และมีการพัฒนาระบบการเดินทางเชื่อมโยงระหว่างตัวเมืองกับสนามกีฬาได้อย่างสะดวกสบาย






