thansettakij
thansettakij
ถอดรหัส THE BIG RESET พลิกเกษตรไทยจากทำเพื่ออยู่รอด สู่ AGRI WEALTH ที่ยั่งยืน

ถอดรหัส THE BIG RESET พลิกเกษตรไทยจากทำเพื่ออยู่รอด สู่ AGRI WEALTH ที่ยั่งยืน

19 พ.ย. 69 | 10:40 น.
อัปเดตล่าสุด :19 พ.ย. 69 | 10:44 น.

บนเวที THAILAND AGRI FUTURE 2027 ภาคเอกชนแนะทางรอดเกษตรกร ตั้งแต่จัดทัพเทคโนโลยีให้ตรงกลุ่มเกษตรกร ดัน "ไบโอเทค" จากมิติสิ่งแวดล้อมสู่สินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ พร้อมคืนความอุดมสมบูรณ์ให้ "ดิน" ลดต้นทุนได้จริง รับมือโจทย์ใหญ่ทั้งความมั่นคงทางอาหาร สิ่งแวดล้อม และกติกาการค้าโลก

KEY

POINTS

  • การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมการเกษตร (Agri-Tech) เป็นกลไกสำคัญ โดยแบ่งกลุ่มเกษตรกรตามขนาดพื้นที่เพื่อส่งมอบเครื่องมือและโซลูชันที่เหมาะสม ตั้งแต่เกษตรกรรายย่อยไปจนถึงฟาร์มขนาดใหญ่ที่ใช้เกษตรแม่นยำสูง
  • การยกระดับเทคโนโลยีชีวภาพ (Biotech) จากมิติด้านสิ่งแวดล้อมสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ เช่น การใช้ปุ๋ยชีวภาพเพื่อลดต้นทุนและผลิตสินค้าเกษตรไร้สารตกค้างที่ตอบโจทย์มาตรฐานการค้าโลก
  • การลดต้นทุนการผลิตที่เป็นหัวใจสำคัญ เช่น ค่าปุ๋ยและค่าเตรียมดิน ผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ (โดรน, การไม่ไถพรวน) และการสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียนโดยนำผลพลอยได้จากโรงงานมาพัฒนาเป็นสารปรับปรุงดิน
  • เป้าหมายหลักคือการสร้างระบบที่ช่วยให้เกษตรกร "มีกำไรได้อย่างยั่งยืน" โดยมี "ดิน" ที่สมบูรณ์เป็นทรัพย์สินที่สำคัญที่สุดในการสร้างความมั่งคั่ง (Agri-Wealth)

บนเวทีเสวนา THAILAND AGRI FUTURE 2027 : THE BIG RESET FROM AGRICULTURE TO FUTURE INDUSTRY "พลิกเกษตรไทย สู่อุตสาหกรรมอนาคต" จัดโดยสื่อเครือเนชั่น ณ โรงแรมเรเนซองส์ กรุงเทพฯ ราชประสงค์ ในหัวข้อ "AGRI TECH–AGRI WEALTH เกษตรแห่งอนาคตสู่ความยั่งยืน" ได้ 3 ตัวแทนจากภาคเอกชนมาร่วมแลกเปลี่ยนเสนอแนวทางยกระดับภาคเกษตรไทยให้สร้างรายได้และเติบโตได้อย่างยั่งยืนโดยเน้นการจับคู่เครื่องมือให้เหมาะกับบริบทจริงและทำให้เกษตรกรมีกำไรได้จริง

แบ่งกลุ่มให้ชัด ส่งต่อเทคโนโลยีให้ตรงจุด 

คุณนันทภรณ์ อังศุกุลธร Corporate Strategy Division Manager บริษัท สยามคูโบต้าคอร์ปอเรชั่น จำกัด ชี้ว่า การเพิ่มความมั่งคั่งให้ภาคเกษตรไทยต้องมองใน 2 มิติหลัก คือ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอาหาร ซึ่งเมื่อเทียบเคียงกับประเทศเพื่อนบ้านผู้ส่งออกข้าวรายสำคัญ ไทยยังมีช่องว่างให้พัฒนาได้อีกมาก และ การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อเจาะตลาดใหม่ที่มีมูลค่าสูงขึ้น โดยมี "นวัตกรรมและเทคโนโลยี" เป็นกลไกสำคัญ

การนำเทคโนโลยีไปใช้จะเกิดผลจริงได้ ต้องเริ่มจากการแบ่งเกษตรกรตามขนาดพื้นที่เพาะปลูกและบริบท ไม่ใช้รูปแบบเดียวเหมือนกันทั้งหมด โดยแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่

กลุ่มฐานพีระมิด (BOP) คือ เกษตรกรที่มีพื้นที่ไม่เกิน 20 ไร่ คิดเป็นราว 80% ของทั้งหมด ต้องเน้นการรวมกลุ่มเป็นคลัสเตอร์เพื่อเพิ่มความคุ้มค่า และใช้เครื่องจักรกลขนาดเล็กถึงขนาดกลางที่เหมาะสม

กลุ่มกลางพีระมิด (MOP) เกษตรกรที่มีพื้นที่ 20–100 ไร่ คิดเป็นราว 15% ถูกวางบทบาทให้เป็น ผู้ให้บริการรับจ้างทางการเกษตร หรือ ASP (Agriculture Service Provider) ที่ทำเกษตรของตนเองควบคู่กับการรับจ้างทำงานให้รายอื่น โดยใช้เครื่องจักรกลขนาดใหญ่ โดรนการเกษตร และ GPS land leveler เพื่อช่วยยกระดับการทำนาแบบเปียกสลับแห้ง (AWD) หรือการปลูกอ้อย พร้อมช่วยรับภาระงานแทนเกษตรกรกลุ่มฐานในยุคที่แรงงานลดลง

คุณนันทภรณ์ อังศุกุลธร Corporate Strategy Division Manager บริษัท สยามคูโบต้าคอร์ปอเรชั่น จำกัด

กลุ่มบนพีระมิด (Top of Pyramid) เกษตรกรรายใหญ่ที่มีพื้นที่มากกว่า 100 ไร่ คิดเป็นราว 5% รวมถึงกลุ่มโรงงานเกษตร (Agri-factory) ที่ใช้เกษตรแม่นยำสูง (Precision Farming) เช่น ระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติ (Auto steering) GPS land leveler โดรน และกล่องเทเลเมติกส์เก็บข้อมูลการใช้งานเครื่องจักร

นอกจากฮาร์ดแวร์ คูโบต้ายังผลักดันซอฟต์แวร์และข้อมูล เช่น แพลตฟอร์ม KSAS ในญี่ปุ่นที่เก็บข้อมูลผลผลิต คุณภาพข้าว และปัจจัยการผลิตเพื่อวางแผนรอบถัดไป ส่วนในไทยมีซอฟต์แวร์พื้นฐานให้ใช้ฟรี และมีแผนพัฒนา AI ช่วยสรุปข้อมูล พยากรณ์ผลผลิต (Forecast yield) และจัดทำปฏิทินการเพาะปลูกแบบพลวัต (Dynamic crop calendar) ที่ปรับตามสภาพอากาศจริง รวมถึงวิจัยเครื่องจักรพลังงานทางเลือกและระบบไร้คนขับ (Unmanned) ในอนาคต อีกทั้งยังนำเครื่องจักรมาช่วยลดการเผาฟางและใบอ้อยเพื่อลด PM 2.5 และเสริมแกร่งกลุ่ม ASP ใน 3 ด้าน (การดูแลเครื่องจักร องค์ความรู้แปลงจริง และกรณีศึกษาทางธุรกิจ) ร่วมกับภาครัฐ ธ.ก.ส. และสื่อมวลชน

ยกระดับ "ไบโอเทค" จากมิติสิ่งแวดล้อม สู่สินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ

ภก.นพ หาวารี ประธานบริหารนวัตกรรม บริษัท กรีน อินโน ไทย จำกัด มองว่า ชีวเทคโนโลยี (Biotech) โดยเฉพาะจุลินทรีย์ ชีวภัณฑ์ และปุ๋ยชีวภาพ มีศักยภาพสูงในการพลิกโฉมเกษตรไทยภายใต้กรอบ ESG และ BCG เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหาร โดยทำงานร่วมกับภาครัฐและสถาบันวิจัย พร้อมรับฟังปัญหาหน้างานจริงของเกษตรกร และต่อยอดสายพันธุ์ที่ผ่านการวิจัยจากกรมวิชาการเกษตรมาขยายขนาด (Upscale) และพัฒนาสูตรให้ใช้งานได้จริง

ภก.นพ ระบุว่า ต้องเปลี่ยนมุมมองต่อชีวเทคโนโลยีจากการเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว สู่การสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจเพื่อรับมือมาตรการกีดกันทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี (Non-Tariff Barrier) เช่น มาตรฐานสุขอนามัยพืช เกณฑ์สารตกค้างสูงสุด (MRL) ในสหภาพยุโรปและญี่ปุ่น รวมถึงกฎระเบียบด้านความยั่งยืนอย่าง EUDR ซึ่งสร้างมูลค่าเพิ่มได้ใน 3 มิติ คือ สินค้าไร้สารตกค้าง ที่ย่อยสลายได้และยกระดับสู่สินค้าพรีเมียม สุขภาพดินและระบบนิเวศ ที่ช่วยฟื้นฟูโครงสร้างดินจากการใช้สารเคมีต่อเนื่อง และ การตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ที่ช่วยยกระดับเกษตรกรจากผู้แข่งขันด้านราคาและปริมาณ สู่ผู้ส่งมอบสินค้าคุณภาพสูง

ภก.นพ หาวารี ประธานบริหารนวัตกรรม บริษัท กรีน อินโน ไทย จำกัด

สำหรับเกษตรคาร์บอนต่ำ ภก.นพ เห็นว่าหัวใจแรกคือ การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปัจจัยการผลิตและลดต้นทุน เช่น ใช้ปุ๋ยชีวภาพช่วยลดปุ๋ยไนโตรเจน ฟอสเฟต และโพแทส ให้เกษตรกรมีกำไรทันที ก่อนที่คาร์บอนเครดิตจะเป็นผลพลอยได้ตามมา รวมถึงใช้จุลินทรีย์ย่อยสลายฟางข้าว ใบอ้อย และเศษวัสดุอินทรีย์เป็นปุ๋ยเพื่อลดการเผาและลด PM 2.5 ขณะเดียวกัน การนำไบโอเทคจากห้องแล็บสู่แปลงจริงยังต้องอาศัยเทคโนโลยีคงสภาพจุลินทรีย์ในอากาศรุนแรง (เช่น Encapsulation หรือ Microencapsulation) การออกแบบให้ใช้งานง่ายไม่เพิ่มภาระขั้นตอนยุ่งยาก และการทบทวนกลไกขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ของภาครัฐให้เอื้อต่อนวัตกรรม

คืนความมั่งคั่งให้ "ดิน" ปั้นเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดต้นทุนได้จริง

คุณสมิทธิ ว่องไพฑูรย์ กรรมการบริหาร บริษัท เอจี (ประเทศไทย) จำกัด ผู้บริหารกลุ่มโรงงานน้ำตาลไทยรุ่งเรือง สะท้อนว่า ปุ๋ยซึ่งเกือบ 90% เป็นปุ๋ยเคมีนำเข้า และค่าเตรียมดินปลูก ต่างเป็นต้นทุนสำคัญของชาวไร่อ้อย (ราวเกือบ 20% และ 20% ตามลำดับ) การช่วยให้เกษตรกรควบคุมสองปัจจัยนี้ได้จึงเป็นกุญแจสำคัญ

กลุ่มโรงงานน้ำตาลไทยรุ่งเรืองและบริษัท เอจี ได้นำเทคโนโลยีและแนวทางลดต้นทุนมาปรับใช้หลายด้าน ทั้งการใช้โดรนพ่นปุ๋ยและพ่นยาที่ลดต้นทุนเทียบกับวิธีเดิมได้ถึง 55% การใช้แผงโซลาร์เซลล์สูบน้ำชลประทานเพื่อลดต้นทุนพลังงานเป็นศูนย์ การพัฒนาเครื่องจักรและรถตัดอ้อยให้เข้าถึงง่าย ลดขาดแคลนแรงงานและลดการเผาใบอ้อย รวมถึงการลดการไถหน้าดินที่ช่วยรักษาหน้าดินและลดต้นทุนได้อีก 25%

คุณสมิทธิ ว่องไพฑูรย์ กรรมการบริหาร บริษัท เอจี (ประเทศไทย) จำกัด

อีกหัวใจสำคัญคือการนำหลัก Upcycle, Circular Economy และ Zero Waste มาแปรรูปผลพลอยได้จากโรงงานน้ำตาลอย่างขี้เค้กอ้อย ซึ่งมีปริมาณหลายแสนตันต่อโรง มีความเป็นเนื้อเดียวกัน และตรวจสอบย้อนกลับได้ มาพัฒนาเป็นสารปรับปรุงดิน "พิคแมส" ที่ช่วยชาวไร่อ้อยลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตแล้วกว่า 200,000 ไร่ ทั้งในและต่างประเทศ และได้รับการรับรองมาตรฐานออร์แกนิกสากล IFOAM โดยมีตัวอย่างความสำเร็จของ คุณธานินทร์ เกษตรกรดีเด่นประจำปี 2568 ผู้ปลูกอ้อยราว 300 ไร่ ที่ใช้พิคแมสร่วมกับปุ๋ยเคมีและลดค่าใช้จ่ายด้านปุ๋ยจากราว 1,000 บาทต่อไร่ เหลือประมาณ 700 บาทต่อไร่ (ลดลงราว 30%) โดยผลผลิตยังคงอยู่ในระดับเดิม

คุณสมิทธิ ย้ำว่า หากนิยามคำว่า "Agri-Wealth" ทรัพย์สินที่มีค่าที่สุดของเกษตรไทยคือ "ดิน" เพราะเมื่อดินมีสุขภาพดี พืชจะเติบโตแข็งแรง ให้ผลผลิตดี เกษตรกรมีกำไรและความมั่นคง ซึ่งจะส่งผลต่อเนื่องให้ภาคอุตสาหกรรมและโรงงานมีความมั่นคงตามไปด้วย และท้ายที่สุด การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ (Big Reset) จะเกิดขึ้นได้จริง ก็ต่อเมื่อมีระบบและเทคโนโลยีที่ช่วยให้เกษตรกรทำเกษตรแล้ว "มีกำไรได้อย่างยั่งยืน"