
เปิด 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset “รพีภัทร์” พลิกเกษตรไทยสู่ Future Industry ปี 2570
“รพีภัทร์” กาง 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset “รพีภัทร์” พลิกเกษตรไทยสู่ Future Industry ปี 2570 ชู GEd เกษตรคาร์บอนต่ำ ไปจนถึงตลาดดิจิทัลและอาหาร Longevity พร้อมรื้อระบบราชการ วาง OKR-KPI วัดผลจากรายได้สุทธิและหนี้สินเกษตรกร
KEY
POINTS
- กระทรวงเกษตรฯ ประกาศแผน "Big Reset" 11 ยุทธศาสตร์ เพื่อปฏิรูปภาคเกษตรไทยสู่อุตสาหกรรมอนาคต (Future Industry) ภายในปี 2570
- มุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ยกระดับการผลิต เช่น การใช้ AI จัดการน้ำ, การสร้างฐานข้อมูลเกษตรแห่งชาติ (NADC), และการวิจัยปรับปรุงพันธุ์พืช
- ปรับเปลี่ยนการผลิตจากสินค้าโภคภัณฑ์สู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่ปลอดภัยตามความต้องการของตลาด พร้อมส่งเสริมเกษตรสีเขียวเพื่อสร้างรายได้จากคาร์บอนเครดิต
- ปฏิรูประบบราชการโดยเปลี่ยนตัวชี้วัดความสำเร็จ (OKR-KPI) มาเน้นที่ผลลัพธ์ที่เกิดกับเกษตรกรโดยตรง คือรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นและหนี้สินที่ลดลง
นายรพีภัทร์ จันทร์ศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยทิศทางเกษตรไทยในงานสัมมนา THAILAND AGRI FUTURE 2027: THE BIG RESET – FROM AGRICULTURE TO FUTURE INDUSTRY พลิกเกษตรไทย สู่อุตสาหกรรมอนาคต จัดโดยโพสต์ทูเดย์ ในเครือเนชั่น ถึงทิศทางการปฏิรูปภาคเกษตร ภายใต้วาระ “Big Reset Thai Agriculture” ซึ่งเป็นการปรับโครงสร้างภาคเกษตรครั้งใหญ่ ตั้งเป้าเปลี่ยนผ่านจากเกษตรกรรมแบบดั้งเดิมไปสู่อุตสาหกรรมเกษตรแห่งอนาคต (Future Industry)
โดยวางพิมพ์เขียว 11 ยุทธศาสตร์หลัก เพื่อขับเคลื่อนให้เกิดผลเป็นรูปธรรมในช่วงปี 2570–2571หัวใจสำคัญของแผนครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนโครงการหรือกิจกรรมของหน่วยงาน แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีทำงานทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ไปจนถึงการปรับระบบราชการให้วัดผลจากสิ่งที่เกิดขึ้นจริงกับเกษตรกร โดยเฉพาะรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นและภาระหนี้สินที่ลดลง
เปิด 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset พลิกโครงสร้างเกษตรไทย
1. ใช้เทคโนโลยีและโรงเรียนเกษตร ยกระดับการผลิต เร่งจัดตั้ง “โรงเรียนเกษตร” เป็นศูนย์กลางถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่และเกษตรแม่นยำ โดยตั้งเป้าถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรและภาคเอกชนแล้วมากกว่า 5,000 ราย มุ่งปรับระบบการผลิตด้วยเทคโนโลยี ลดการพึ่งพาแรงงานและพลังงานฟอสซิล ส่งเสริมพลังงานสะอาดและพลังงานชีวภาพ เพื่อลดต้นทุน เพิ่มปริมาณและคุณภาพผลผลิต
2. เปลี่ยนจากเกษตรโภคภัณฑ์สู่สินค้าปลอดภัยมูลค่าสูง ปรับทิศทางการผลิตจากการเน้นปริมาณสินค้าเกษตรทั่วไป สู่สินค้าเกษตรปลอดภัยมูลค่าสูง (High-Value Safe Agricultural Products) โดยใช้ตลาดเป็นตัวนำการผลิต ยกระดับมาตรฐานสินค้าให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคและมาตรฐานสากล เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรไทย
3. เชื่อม Big Data เกษตรทั้งประเทศผ่าน NADC Single Data บูรณาการฐานข้อมูลการเกษตรผ่านศูนย์ข้อมูลเกษตรแห่งชาติ (National Agriculture Data Center: NADC) ของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกกรมและรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงเกษตรฯ ให้เป็นฐานข้อมูลชุดเดียว (Single Data) ผ่านระบบ API มาตรฐานเดียวกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวิเคราะห์ ประมวลผล และใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย
4. ปฏิรูประบบน้ำและชลประทานด้วย AI ยกระดับการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ ครอบคลุมแหล่งน้ำขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ โดยให้กรมพัฒนาที่ดินเข้ามาสนับสนุนกรมชลประทานในการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กและขนาดกลางนอกเขตชลประทาน พร้อมนำ AI มาใช้วิเคราะห์ ประเมิน และพยากรณ์สถานการณ์น้ำในแต่ละลุ่มน้ำ เพื่อให้เกษตรกรวางแผนการเพาะปลูกและใช้น้ำได้แม่นยำ ลดความเสี่ยงจากภัยแล้งและน้ำท่วม
5. ปั้นเกษตรกรสู่ผู้ประกอบการ ดึงคนรุ่นใหม่กลับบ้านเกิด เปลี่ยนบทบาทเกษตรกรจากผู้ผลิตสินค้าเกษตรไปสู่ผู้ประกอบการที่บริหารจัดการธุรกิจได้ครบวงจร ผ่านการทำงานของกรมส่งเสริมการเกษตรและกรมส่งเสริมสหกรณ์ รวมถึงโครงการ “รักบ้านเกิด” ที่มุ่งดึงคนรุ่นใหม่จากเมืองหลวงกลับไปพัฒนาพื้นที่เกษตรในภูมิลำเนา พร้อมเสริมทักษะด้านบัญชีครัวเรือน การบริหารธุรกิจ การตลาด และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน เพื่อให้เกษตรกรสามารถบริหารต้นทุน วางแผนการผลิต และสร้างรายได้อย่างเป็นระบบ
6. ปั้นอุตสาหกรรมเกษตร Longevity รับกระแส Health Economy ต่อยอดความหลากหลายทางชีวภาพ สมุนไพรไทย และศักยภาพอุตสาหกรรมอาหารและสาธารณสุข สู่ตลาดสินค้าเกษตรเพื่อสุขภาพและการมีอายุยืน (Longevity) ภายใต้แนวคิด “อาหารคือยา” (Food as Medicine) เน้นพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชัน (Functional Food) อาหารจากพืช (Plant-based Food) และอาหารสำหรับผู้สูงอายุ รองรับโครงสร้างประชากรและความต้องการของตลาดสุขภาพโลก พร้อมผลักดันไทยสู่ศูนย์กลางอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารมูลค่าสูง
7. เร่งวิจัยพันธุศาสตร์พืชด้วยเทคโนโลยี GEd/DNA ผลักดันการปรับปรุงพันธุ์พืชด้วยเทคโนโลยีแก้ไขยีน (Gene Editing: GEd) ซึ่งเป็นการปรับแต่งสารพันธุกรรม DNA ของพืช โดยไม่มีการนำ DNA แปลกปลอมจากภายนอก (Foreign DNA) เข้ามาใส่ ตามแนวทางที่ปลัดกระทรวงเกษตรฯ นำเสนอ เพื่อเป็นเครื่องมือพัฒนาพันธุ์พืชให้มีคุณลักษณะตรงกับความต้องการ เช่น ทนทานต่อสภาพแวดล้อม เพิ่มคุณภาพผลผลิต และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ
8. เปลี่ยนผ่านสู่เกษตรสีเขียว ลดคาร์บอน เพิ่มรายได้จาก Carbon Credit เร่งเปลี่ยนระบบเกษตรสู่ Green & Low Carbon Agriculture ลดการใช้พลังงานฟอสซิล ส่งเสริมพลังงานสะอาด จัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเปิดโอกาสให้เกษตรกรสร้างรายได้เสริมจากคาร์บอนเครดิต (Carbon Credit)
ควบคู่กับการนำระบบดิจิทัลมาใช้ตรวจสอบย้อนกลับ (Digital Traceability) ตั้งแต่ระดับแปลงปลูก เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและรองรับข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมของตลาดโลก
ในด้านมาตรฐานการรับรอง อ้างอิงแนวทางขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ TGO โดยกรมวิชาการเกษตรได้รับการรับรองให้เป็นหน่วยตรวจสอบและรับรอง (VVB) สำหรับประเมินการจัดเก็บคาร์บอนในพืช มีผู้ประเมินกว่า 40 คน และสามารถให้บริการแก่ภาครัฐและเอกชนในอัตราค่าบริการต่ำกว่าหน่วยงานเอกชนและต่างประเทศประมาณ 50%
9. ยกเครื่องตลาดเกษตรดิจิทัล รื้อโครงสร้างรัฐวิสาหกิจ พัฒนาระบบซื้อขายสินค้าเกษตรดิจิทัล ควบคู่กับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านตลาด ทั้งศูนย์รวบรวมและกระจายสินค้า ห้องเย็น และระบบโลจิสติกส์ เชื่อมโยงตั้งแต่แปลงเกษตรกร โรงคั้น โรงงานแปรรูป บรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงตลาดส่งออก ลดขั้นตอนและต้นทุนระหว่างทาง เพิ่มโอกาสให้เกษตรกรเข้าถึงตลาดได้โดยตรง พร้อมเสนอปรับโครงสร้างและเพิ่มประสิทธิภาพรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงเกษตรฯ ได้แก่ องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อตก.) องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อสค.) และองค์การสะพานปลา ให้สามารถปรับตัวและทำงานตอบโจทย์ระบบตลาดสมัยใหม่ได้มากขึ้น
10. Big Reset ระบบราชการ ใช้ OKR-KPI วัดผลจากรายได้และหนี้เกษตรกร อีกหนึ่งยุทธศาสตร์สำคัญคือการปฏิรูประบบราชการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งมีข้าราชการและลูกจ้างรวมกว่า 200,000 คน โดยมุ่งปรับโครงสร้างกำลังคน ลดความซ้ำซ้อน เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน รักษาตำแหน่งที่จำเป็น และเพิ่มค่าตอบแทนในสาขาที่ขาดแคลน
ขณะเดียวกัน จะจัดทำชุดข้อมูลมาตรฐานเดียวกัน (Data Set) ระหว่างหน่วยงาน เพื่อลดความคลาดเคลื่อนในการรายงานและประมวลผลข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ จุดเปลี่ยนสำคัญคือการปรับระบบประเมินผลจากเดิมที่เน้นนับจำนวนโครงการและกิจกรรม มาเป็นการวัดผลลัพธ์ (Outcome) ผ่านระบบ OKR (Objectives and Key Results) และ KPI ที่มีตัวชี้วัดชัดเจน โดยกำหนดเป้าหมายที่สะท้อนประโยชน์ถึงเกษตรกรโดยตรง เช่น รายได้สุทธิต้องเพิ่มขึ้นในแต่ละปี และสัดส่วนหนี้สินเกษตรกรต้องลดลง พร้อมตั้งเป้าความแม่นยำของตัวชี้วัดไม่น้อยกว่า 70% เพื่อให้การติดตามประเมินผลในช่วงปี 2570–2571 สามารถสะท้อนผลสำเร็จของการดำเนินงานได้อย่างเป็นรูปธรรม
11. สืบสานพระราชดำริ วางรากฐานเกษตรยั่งยืน น้อมนำพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ มาสืบสาน รักษา และต่อยอด เพื่อพัฒนาภาคการเกษตรให้มีความมั่นคงและยั่งยืน
OKR ตัวชี้วัดชี้ชะตา Big Reset เกษตรไทย
สำหรับการขับเคลื่อนทั้ง 11 ยุทธศาสตร์ ปลัดกระทรวงเกษตรฯ ให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนวิธีบริหารงานภาครัฐ จากการทำงานที่เน้นปริมาณกิจกรรม ไปสู่การวัดผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง โดยเฉพาะผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เกษตรกรได้รับ โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การกำหนด OKR และ KPI ให้เชื่อมโยงกับเป้าหมายรายได้สุทธิและภาระหนี้สินของเกษตรกรอย่างชัดเจน รวมถึงการสร้างฐานข้อมูลกลางที่ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน เพื่อให้การวัดผลมีมาตรฐานและตรวจสอบได้
ทั้งนี้ การตั้งเป้าความแม่นยำของตัวชี้วัดไม่น้อยกว่า 70% ถือเป็นหนึ่งในกลไกเตรียมความพร้อมสำหรับการขับเคลื่อนแผนในปี 2570–2571 Big Reset ครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนเทคโนโลยีหรือเพิ่มโครงการใหม่ แต่เป็นการปรับโครงสร้างเกษตรไทยตั้งแต่ระบบการผลิต พันธุกรรมพืช การบริหารจัดการน้ำ ตลาด การเงิน ข้อมูล ไปจนถึงระบบราชการ
ความท้าทายสำคัญอยู่ที่การทำให้ทั้ง 11 ยุทธศาสตร์เชื่อมโยงกันเป็นระบบ และเปลี่ยนเป้าหมายเชิงนโยบายให้กลายเป็นผลลัพธ์ที่วัดได้จริง หากดำเนินการได้ตามพิมพ์เขียวที่วางไว้ การเปลี่ยนผ่านสู่ Future Industry จะไม่ได้หยุดอยู่เพียงการยกระดับภาคเกษตร แต่ต้องสะท้อนกลับมาเป็นรายได้ที่เพิ่มขึ้น ต้นทุนที่ลดลง และภาระหนี้ที่เบาบางลงของเกษตรกรไทยอย่างเป็นรูปธรรม







