thansettakij
thansettakij
เปิด 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset “รพีภัทร์” พลิกเกษตรไทยสู่ Future Industry ปี 2570

เปิด 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset “รพีภัทร์” พลิกเกษตรไทยสู่ Future Industry ปี 2570

19 พ.ย. 69 | 10:26 น.
อัปเดตล่าสุด :19 พ.ย. 69 | 11:13 น.

“รพีภัทร์” กาง 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset “รพีภัทร์” พลิกเกษตรไทยสู่ Future Industry ปี 2570 ชู GEd เกษตรคาร์บอนต่ำ ไปจนถึงตลาดดิจิทัลและอาหาร Longevity พร้อมรื้อระบบราชการ วาง OKR-KPI วัดผลจากรายได้สุทธิและหนี้สินเกษตรกร

KEY

POINTS

  • กระทรวงเกษตรฯ ประกาศแผน "Big Reset" 11 ยุทธศาสตร์ เพื่อปฏิรูปภาคเกษตรไทยสู่อุตสาหกรรมอนาคต (Future Industry) ภายในปี 2570
  • มุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ยกระดับการผลิต เช่น การใช้ AI จัดการน้ำ, การสร้างฐานข้อมูลเกษตรแห่งชาติ (NADC), และการวิจัยปรับปรุงพันธุ์พืช
  • ปรับเปลี่ยนการผลิตจากสินค้าโภคภัณฑ์สู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่ปลอดภัยตามความต้องการของตลาด พร้อมส่งเสริมเกษตรสีเขียวเพื่อสร้างรายได้จากคาร์บอนเครดิต
  • ปฏิรูประบบราชการโดยเปลี่ยนตัวชี้วัดความสำเร็จ (OKR-KPI) มาเน้นที่ผลลัพธ์ที่เกิดกับเกษตรกรโดยตรง คือรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นและหนี้สินที่ลดลง

นายรพีภัทร์ จันทร์ศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยทิศทางเกษตรไทยในงานสัมมนา THAILAND AGRI FUTURE 2027: THE BIG RESET – FROM AGRICULTURE TO FUTURE INDUSTRY พลิกเกษตรไทย สู่อุตสาหกรรมอนาคต  จัดโดยโพสต์ทูเดย์ ในเครือเนชั่น ถึงทิศทางการปฏิรูปภาคเกษตร ภายใต้วาระ “Big Reset Thai Agriculture” ซึ่งเป็นการปรับโครงสร้างภาคเกษตรครั้งใหญ่ ตั้งเป้าเปลี่ยนผ่านจากเกษตรกรรมแบบดั้งเดิมไปสู่อุตสาหกรรมเกษตรแห่งอนาคต (Future Industry)

โดยวางพิมพ์เขียว 11 ยุทธศาสตร์หลัก เพื่อขับเคลื่อนให้เกิดผลเป็นรูปธรรมในช่วงปี 2570–2571หัวใจสำคัญของแผนครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงการเพิ่มจำนวนโครงการหรือกิจกรรมของหน่วยงาน แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีทำงานทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ ไปจนถึงการปรับระบบราชการให้วัดผลจากสิ่งที่เกิดขึ้นจริงกับเกษตรกร โดยเฉพาะรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นและภาระหนี้สินที่ลดลง

เปิด 11 ยุทธศาสตร์ Big Reset พลิกโครงสร้างเกษตรไทย

1. ใช้เทคโนโลยีและโรงเรียนเกษตร ยกระดับการผลิต เร่งจัดตั้ง “โรงเรียนเกษตร” เป็นศูนย์กลางถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่และเกษตรแม่นยำ โดยตั้งเป้าถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรและภาคเอกชนแล้วมากกว่า 5,000 ราย มุ่งปรับระบบการผลิตด้วยเทคโนโลยี ลดการพึ่งพาแรงงานและพลังงานฟอสซิล ส่งเสริมพลังงานสะอาดและพลังงานชีวภาพ เพื่อลดต้นทุน เพิ่มปริมาณและคุณภาพผลผลิต

2. เปลี่ยนจากเกษตรโภคภัณฑ์สู่สินค้าปลอดภัยมูลค่าสูง ปรับทิศทางการผลิตจากการเน้นปริมาณสินค้าเกษตรทั่วไป สู่สินค้าเกษตรปลอดภัยมูลค่าสูง (High-Value Safe Agricultural Products) โดยใช้ตลาดเป็นตัวนำการผลิต ยกระดับมาตรฐานสินค้าให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคและมาตรฐานสากล เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรไทย

นายรพีภัทร์ จันทร์ศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

3. เชื่อม Big Data เกษตรทั้งประเทศผ่าน NADC Single Data บูรณาการฐานข้อมูลการเกษตรผ่านศูนย์ข้อมูลเกษตรแห่งชาติ (National Agriculture Data Center: NADC) ของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกกรมและรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงเกษตรฯ ให้เป็นฐานข้อมูลชุดเดียว (Single Data) ผ่านระบบ API มาตรฐานเดียวกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวิเคราะห์ ประมวลผล และใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบาย

4. ปฏิรูประบบน้ำและชลประทานด้วย AI ยกระดับการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ ครอบคลุมแหล่งน้ำขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ โดยให้กรมพัฒนาที่ดินเข้ามาสนับสนุนกรมชลประทานในการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กและขนาดกลางนอกเขตชลประทาน พร้อมนำ AI มาใช้วิเคราะห์ ประเมิน และพยากรณ์สถานการณ์น้ำในแต่ละลุ่มน้ำ เพื่อให้เกษตรกรวางแผนการเพาะปลูกและใช้น้ำได้แม่นยำ ลดความเสี่ยงจากภัยแล้งและน้ำท่วม

5. ปั้นเกษตรกรสู่ผู้ประกอบการ ดึงคนรุ่นใหม่กลับบ้านเกิด เปลี่ยนบทบาทเกษตรกรจากผู้ผลิตสินค้าเกษตรไปสู่ผู้ประกอบการที่บริหารจัดการธุรกิจได้ครบวงจร ผ่านการทำงานของกรมส่งเสริมการเกษตรและกรมส่งเสริมสหกรณ์ รวมถึงโครงการ “รักบ้านเกิด” ที่มุ่งดึงคนรุ่นใหม่จากเมืองหลวงกลับไปพัฒนาพื้นที่เกษตรในภูมิลำเนา พร้อมเสริมทักษะด้านบัญชีครัวเรือน การบริหารธุรกิจ การตลาด และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน เพื่อให้เกษตรกรสามารถบริหารต้นทุน วางแผนการผลิต และสร้างรายได้อย่างเป็นระบบ

6. ปั้นอุตสาหกรรมเกษตร Longevity รับกระแส Health Economy ต่อยอดความหลากหลายทางชีวภาพ สมุนไพรไทย และศักยภาพอุตสาหกรรมอาหารและสาธารณสุข สู่ตลาดสินค้าเกษตรเพื่อสุขภาพและการมีอายุยืน (Longevity) ภายใต้แนวคิด “อาหารคือยา” (Food as Medicine) เน้นพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชัน (Functional Food) อาหารจากพืช (Plant-based Food) และอาหารสำหรับผู้สูงอายุ รองรับโครงสร้างประชากรและความต้องการของตลาดสุขภาพโลก พร้อมผลักดันไทยสู่ศูนย์กลางอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารมูลค่าสูง

7. เร่งวิจัยพันธุศาสตร์พืชด้วยเทคโนโลยี GEd/DNA ผลักดันการปรับปรุงพันธุ์พืชด้วยเทคโนโลยีแก้ไขยีน (Gene Editing: GEd) ซึ่งเป็นการปรับแต่งสารพันธุกรรม DNA ของพืช โดยไม่มีการนำ DNA แปลกปลอมจากภายนอก (Foreign DNA) เข้ามาใส่ ตามแนวทางที่ปลัดกระทรวงเกษตรฯ นำเสนอ เพื่อเป็นเครื่องมือพัฒนาพันธุ์พืชให้มีคุณลักษณะตรงกับความต้องการ เช่น ทนทานต่อสภาพแวดล้อม เพิ่มคุณภาพผลผลิต และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ

8. เปลี่ยนผ่านสู่เกษตรสีเขียว ลดคาร์บอน เพิ่มรายได้จาก Carbon Credit เร่งเปลี่ยนระบบเกษตรสู่ Green & Low Carbon Agriculture ลดการใช้พลังงานฟอสซิล ส่งเสริมพลังงานสะอาด จัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเปิดโอกาสให้เกษตรกรสร้างรายได้เสริมจากคาร์บอนเครดิต (Carbon Credit)

ควบคู่กับการนำระบบดิจิทัลมาใช้ตรวจสอบย้อนกลับ (Digital Traceability) ตั้งแต่ระดับแปลงปลูก เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและรองรับข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมของตลาดโลก

ในด้านมาตรฐานการรับรอง อ้างอิงแนวทางขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ TGO โดยกรมวิชาการเกษตรได้รับการรับรองให้เป็นหน่วยตรวจสอบและรับรอง (VVB) สำหรับประเมินการจัดเก็บคาร์บอนในพืช มีผู้ประเมินกว่า 40 คน และสามารถให้บริการแก่ภาครัฐและเอกชนในอัตราค่าบริการต่ำกว่าหน่วยงานเอกชนและต่างประเทศประมาณ 50%

9. ยกเครื่องตลาดเกษตรดิจิทัล รื้อโครงสร้างรัฐวิสาหกิจ พัฒนาระบบซื้อขายสินค้าเกษตรดิจิทัล ควบคู่กับการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านตลาด ทั้งศูนย์รวบรวมและกระจายสินค้า ห้องเย็น และระบบโลจิสติกส์ เชื่อมโยงตั้งแต่แปลงเกษตรกร โรงคั้น โรงงานแปรรูป บรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงตลาดส่งออก ลดขั้นตอนและต้นทุนระหว่างทาง เพิ่มโอกาสให้เกษตรกรเข้าถึงตลาดได้โดยตรง พร้อมเสนอปรับโครงสร้างและเพิ่มประสิทธิภาพรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงเกษตรฯ ได้แก่ องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อตก.) องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อสค.) และองค์การสะพานปลา ให้สามารถปรับตัวและทำงานตอบโจทย์ระบบตลาดสมัยใหม่ได้มากขึ้น

10. Big Reset ระบบราชการ ใช้ OKR-KPI วัดผลจากรายได้และหนี้เกษตรกร อีกหนึ่งยุทธศาสตร์สำคัญคือการปฏิรูประบบราชการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งมีข้าราชการและลูกจ้างรวมกว่า 200,000 คน โดยมุ่งปรับโครงสร้างกำลังคน ลดความซ้ำซ้อน เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน รักษาตำแหน่งที่จำเป็น และเพิ่มค่าตอบแทนในสาขาที่ขาดแคลน

ขณะเดียวกัน จะจัดทำชุดข้อมูลมาตรฐานเดียวกัน (Data Set) ระหว่างหน่วยงาน เพื่อลดความคลาดเคลื่อนในการรายงานและประมวลผลข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ จุดเปลี่ยนสำคัญคือการปรับระบบประเมินผลจากเดิมที่เน้นนับจำนวนโครงการและกิจกรรม มาเป็นการวัดผลลัพธ์ (Outcome) ผ่านระบบ OKR (Objectives and Key Results) และ KPI ที่มีตัวชี้วัดชัดเจน โดยกำหนดเป้าหมายที่สะท้อนประโยชน์ถึงเกษตรกรโดยตรง เช่น รายได้สุทธิต้องเพิ่มขึ้นในแต่ละปี และสัดส่วนหนี้สินเกษตรกรต้องลดลง พร้อมตั้งเป้าความแม่นยำของตัวชี้วัดไม่น้อยกว่า 70% เพื่อให้การติดตามประเมินผลในช่วงปี 2570–2571 สามารถสะท้อนผลสำเร็จของการดำเนินงานได้อย่างเป็นรูปธรรม

11. สืบสานพระราชดำริ วางรากฐานเกษตรยั่งยืน น้อมนำพระราชดำริและพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ มาสืบสาน รักษา และต่อยอด เพื่อพัฒนาภาคการเกษตรให้มีความมั่นคงและยั่งยืน

OKR ตัวชี้วัดชี้ชะตา Big Reset เกษตรไทย

สำหรับการขับเคลื่อนทั้ง 11 ยุทธศาสตร์ ปลัดกระทรวงเกษตรฯ ให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนวิธีบริหารงานภาครัฐ จากการทำงานที่เน้นปริมาณกิจกรรม ไปสู่การวัดผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง โดยเฉพาะผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เกษตรกรได้รับ โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การกำหนด OKR และ KPI ให้เชื่อมโยงกับเป้าหมายรายได้สุทธิและภาระหนี้สินของเกษตรกรอย่างชัดเจน รวมถึงการสร้างฐานข้อมูลกลางที่ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน เพื่อให้การวัดผลมีมาตรฐานและตรวจสอบได้

ทั้งนี้ การตั้งเป้าความแม่นยำของตัวชี้วัดไม่น้อยกว่า 70% ถือเป็นหนึ่งในกลไกเตรียมความพร้อมสำหรับการขับเคลื่อนแผนในปี 2570–2571 Big Reset ครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนเทคโนโลยีหรือเพิ่มโครงการใหม่ แต่เป็นการปรับโครงสร้างเกษตรไทยตั้งแต่ระบบการผลิต พันธุกรรมพืช การบริหารจัดการน้ำ ตลาด การเงิน ข้อมูล ไปจนถึงระบบราชการ

ความท้าทายสำคัญอยู่ที่การทำให้ทั้ง 11 ยุทธศาสตร์เชื่อมโยงกันเป็นระบบ และเปลี่ยนเป้าหมายเชิงนโยบายให้กลายเป็นผลลัพธ์ที่วัดได้จริง หากดำเนินการได้ตามพิมพ์เขียวที่วางไว้ การเปลี่ยนผ่านสู่ Future Industry จะไม่ได้หยุดอยู่เพียงการยกระดับภาคเกษตร แต่ต้องสะท้อนกลับมาเป็นรายได้ที่เพิ่มขึ้น ต้นทุนที่ลดลง และภาระหนี้ที่เบาบางลงของเกษตรกรไทยอย่างเป็นรูปธรรม