'ยศชนัน' ปลุกเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ทลายกำแพงการศึกษาพาไทยผงาดเวทีโลก

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้แสดงปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ "Innovation Power Up : สร้างคน สร้างนวัตกรรม" จัดโดย "ฐานเศรษฐกิจ" เมื่อค่ำวันที่ 11 พฤศจิกายนที่ผ่านมาโดยสะท้อนมุมมองและแนวคิดการพัฒนาประเทศที่เข้มข้น ครอบคลุมทั้งมิติการศึกษา เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ และการสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ (New Growth Engines) ของประเทศไทย

ศ.ดร.ยศชนัน ฉายภาพความเปลี่ยนแปลงของโลกที่ขับเคลื่อนด้วย AI โดยระบุว่า ความเหลื่อมล้ำระหว่างการใช้ AI กับการไม่ใช้ AI นั้นกำลังขยายตัวออกไปอย่างมหาศาล (K-shape จนกลายเป็นเส้นตรงดิ่ง) หากเด็กหรือประชาชนทั่วไปรู้จักพัฒนาและใช้งาน AI อย่างเต็มที่พวกเขาสามารถทำในสิ่งที่เด็กจบปริญญาเอกยังทำไม่ได้ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่แค่ความรู้ตามหลักสูตรแต่คือ วิสัยทัศน์ (Visionary) ที่ต้องมองเห็นก่อนคนอื่น

กระทรวง อว. จึงผลักดันแนวคิด "AI for Thai Discovery" เพื่อใช้ AI ที่มี Foundation Model เป็นของตนเองในการค้นพบสิ่งใหม่ ๆ ที่โลกยังไม่เคยมีมาก่อน ไม่ใช่เพียงแค่นำเข้าโมเดลสำเร็จรูปมาใช้เผชิญหน้ากับการแข่งขันระดับโลกใน Silicon Valley พร้อมเน้นย้ำว่า การพัฒนาคนในยุคปัจจุบันต้องก้าวข้ามระบบ "ไซโล (Silo)" แบบเดิมที่แยกส่วน ฟิสิกส์ เคมี หรือชีววิทยาออกจากกันเพราะโลกยุคใหม่ต้องการการบูรณาการข้ามศาสตร์ผ่าน AI เพื่อทลายข้อจำกัดและสร้างนวัตกรรมที่พลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์

ปฏิรูปการศึกษาจาก "Job Seeker" สู่ "Job Creator" 

ปัญหาเดิมที่ภาคอุตสาหกรรมมักมองว่ามหาวิทยาลัยผลิตคนไม่ตรงความต้องการนั้น ศ.ดร.ยศชนัน มองว่าแม้ส่วนหนึ่งอาจจะจริง แต่อีกครึ่งหนึ่งคือหน้าที่ในการสร้างคนให้รองรับกับอุตสาหกรรมใหม่ (New Growth Engines) ท่ามกลางความไม่แน่นอนที่ไม่มีใครการันตีได้ว่าอุตสาหกรรมเดิมจะอยู่รอดอีก 5 หรือ 10 ปีข้างหน้า

ประเทศไทยจึงจำเป็นต้องสร้าง ระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่เอื้อให้เกิดการคิดค้นและสร้างสรรค์ พร้อมปรับ Mindset ให้คนไทยมีความยืดหยุ่น (Resilience) พร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลง พร้อมกันนี้ กระทรวง อว. ได้ผลักดัน Thailand Future Skill Map เชื่อมโยงประสบการณ์ทำงานเข้ากับทักษะต่าง ๆ เพื่อแปลงเป็นปริญญาได้ ขจัดปัญหา Zero Dropouts และเปิดโอกาสให้คนทุกสาขาอาชีพสามารถข้ามสายงานมาพัฒนาตนเองได้อย่างอิสระ

นอกจากนี้ ในเรื่องของการผลิตบัณฑิต ประเทศไทยมีประชากรราว 60 ล้านคน หากมุ่งเน้นแต่กำลังซื้อภายในประเทศ ประชาชนจะต้องใช้ของแพง ดังนั้น กลยุทธ์สำคัญคือ "Go Global เพื่อ Scale ให้คนทั้งโลกใช้" เพื่อให้คนไทยได้ใช้ของดีในราคาที่ถูกลง ผ่านการลงทุนในมาตรฐานหลักสูตรที่เทียบเท่าระดับสากล

ลงทุนใน Foundation และ Deep Tech

การสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ไม่สามารถทำได้ด้วยการสร้างโรงงานเพียงอย่างเดียว ประเทศที่เก่งเรื่องเซมิคอนดักเตอร์หรือไบโอเทคไม่ได้มีดีแค่โรงงาน แต่เพราะเขามีนักฟิสิกส์ นักชีววิทยา และผู้ได้รับรางวัลโนเบลที่รู้ลึกซึ้งในรากฐาน (Foundation)

ด้าน AI และ Data: ต้องเริ่มจากการผลิตบุคลากรที่เก่งคณิตศาสตร์และอัลกอริทึมระดับลึก ก่อนที่จะสร้าง Data Center และเครื่องซินโครตรอน (Synchrotron) ขนาด 3 GeV เพื่อให้ไทยติดกลุ่ม Top 10 ของโลก

ด้าน AI Literacy: ตั้งเป้าปูพื้นฐานความเข้าใจด้าน AI ให้กับประชาชน 20 ล้านคน ไล่ระดับตั้งแต่ Foundation, Industry Ready, Technology Creator ไปจนถึง Frontier Master พร้อมดึงกลไก Skill Bridge จาก สวทช. มาช่วยยกระดับทักษะ

ด้านเทคโนโลยีเชิงลึก (Deep Tech & Life Sciences): ผลักดัน Physical AI, Programmable Biology และ Organoid ที่ช่วยย่นเวลาทดสอบยาเหลือ 1.5 - 2 ปี รวมถึง Precision Medicine (Sequencing เพื่อทำ Precision Food) และโครงการ AI 4M ในการออกแบบวัสดุใหม่จากผลผลิตการเกษตร

ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Infrastructure): การยกระดับงบประมาณ R&D และการลงทุนในเครื่องมือวิจัยระดับโลก เพื่อให้ไทยมี Growth Engine เป็นของตัวเองและกล้าลุกขึ้นมาสู้

ด้านเทคโนโลยีอวกาศและพลังงาน (Space & SMR): การพัฒนาดาวเทียมสัญชาติไทย 18 ดวงเพื่อให้ Startup ไทยได้ลงมือทำจริง และการศึกษาเทคโนโลยีเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) เพื่อความมั่นคงทางพลังงาน

โครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ "3 ขา" ขับเคลื่อนผ่าน University Holding Company

ประเทศไทยได้วางเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ 3 ขา ได้แก่ Siam Silica (อุตสาหกรรมมูลค่าสูง อาทิ Photonics, Advanced Packaging), Siam Medica (บริการมูลค่าสูง เครื่องมือแพทย์ และสมุนไพร) และ Siam Terra (พืชผลการเกษตรสู่อาหารเฉพาะทาง) พร้อมผลักดันนโยบาย Made in Thailand ร่วมกับสภาอุตสาหกรรมฯ และหอการค้าฯ เพื่อให้คนไทยได้ใช้ของดีก่อนต่อยอดสู่ตลาดโลก

นอกจากนี้ กระทรวงยังจับมือกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) จัดตั้งกองทุนและผลักดัน University Holding Company และ Consortium เพื่อเชื่อมโยงภาคเอกชนเข้าถึงเทคโนโลยีและนวัตกรรมจากมหาวิทยาลัยได้อย่างมั่นใจ 

"ยุคทองถัดไปของไทย จะไม่ได้ถูกนิยามด้วยการที่เรานำเข้าอีกต่อไป แต่เรามีความจำเป็นต้องเป็นผู้สร้าง และเป็นผู้ให้ วันนี้ถ้าประเทศไทยเริ่มให้ความรู้กับคนอื่น เริ่มเป็นผู้ให้ ทุกคนก็จะให้เรากลับมา วันนี้ถ้าเรายืนและหายใจได้ด้วยจมูกของเราเอง ไม่ว่าผมจะไปเจรจกับใคร ผมจะไม่กลัวเลย"