ไทย-จีน ดันนวัตกรรมแก้จน ชูโมเดล ‘แพะปัตตานี’ สร้างรายได้-แก้เหลื่อมล้ำ

รายงานข่าวจากกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดเผยว่า ขณะนี้ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) หน่วยงายภายใต้กระทรวง อว. ได้ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ร่วมกับมหาวิทยาลัยกว่างซี (Guangxi University) เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และเทคโนโลยีในการขจัดความยากจนแบบเบ็ดเสร็จ

โดยมีหมุดหมายสำคัญในการสร้างระบบและกลไกบูรณาการที่ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม (STI) เข้าไปแก้ไขปัญหาความยากจนรายครัวเรือนอย่างแม่นยำใน 20 จังหวัดที่มีรายได้ต่ำสุดของไทย ความร่วมมือนี้มุ่งเน้นการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่สามารถเพิ่มรายได้ให้แก่ครัวเรือนยากจนโดยตรง พร้อมทั้งยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจฐานรากและวิสาหกิจชุมชนอย่างยั่งยืน

รศ.ดร.อุเทน คำน่าน รองผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ ฝ่ายบริหารจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรม ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและนวัตกรรมเพื่อส่งเสริมการสร้างเศรษฐกิจฐานรากและความเข้มแข็งของชุมชน สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. ระบุว่า 

บพท. ในฐานะหน่วยงานกลางในฐานะหน่วยงานสนับสนุนการวิจัยเชิงพื้นที่ได้เชื่อมโยงความร่วมมือทวิภาคีเพื่อผลักดันให้เกิดศูนย์วิจัยและนวัตกรรมเพื่อขจัดความยากจนแบบเบ็ดเสร็จไทย-จีน ขึ้นในมหาวิทยาลัยพัฒนาพื้นที่นำร่อง 7 จังหวัด ได้สำเร็จ ซึ่งจะเป็นกลไกการพัฒนาความร่วมมือในการแก้ปัญหาความยากจน และลดปัญหาความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย

ดันโมเดล "แพะแก้จน"

ล่าสุดระหว่างวันที่ 25-27 เมษายน 2569 คณะผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยกว่างซี นำโดย รศ. Gan Minsi ได้ร่วมกับทีม บพท. ลงพื้นที่ศึกษาดูงานใน 4 มหาวิทยาลัยหลัก ได้แก่ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด มหาวิทยาลัยทักษิณ และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตปัตตานี เพื่อร่วมหารือเชิงยุทธศาสตร์ในการปรับปรุงห่วงโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมในแต่ละพื้นที่ และสร้างความเข้าใจในบริบทความยากจนที่แท้จริง

ทั้งนี้ในการลงพื้นที่จังหวัดปัตตานี คณะผู้แทนได้เห็นภาพสะท้อนความสำเร็จของโมเดล "แพะแก้จน" ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ ม.อ.ปัตตานี นำมาใช้แก้โจทย์ความยากจนในพื้นที่ที่เผชิญกับข้อจำกัดทั้งด้านสถานการณ์ความไม่สงบและภัยธรรมชาติที่ส่งผลกระทบต่อรายได้ของประชาชนและเกษตรกร

จากข้อมูลพบว่าจังหวัดปัตตานีมีครัวเรือนยากจนกว่า 18.41% ของประชากรทั้งหมด ส่วนใหญ่อยู่ในภาวะ "อยู่ยาก" และขาดความมั่นคงทางการเงิน มหาวิทยาลัยไทยใช้นวัตกรรมยกระดับห่วงโซ่คุณค่าแพะอย่างครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ มีการจัดทีมอาสาปศุสัตว์ชุมชน ส่งมอบพ่อพันธุ์แพะให้ยืมใช้เพื่อปรับปรุงพันธุ์ และนำนวัตกรรมเครื่องบดผสมอาหารสัตว์และเทคโนโลยีผลิตปูนขาวจากเปลือกหอยมาช่วยลดต้นทุนให้เกษตรกร

ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมจากการใช้นวัตกรรมนี้ช่วยให้ครัวเรือนยากจนที่เข้าร่วมโครงการมีรายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ยเดือนละ 2,750-3,500 บาท และมีจำนวนแพะเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว

นอกจากนี้ คณะนักวิจัยยังสามารถผลักดันประเด็นการลดความยากจนข้ามรุ่นภายใต้บริบทสังคมพหุวัฒนธรรม บรรจุลงในแผนพัฒนาจังหวัดปัตตานีได้สำเร็จ 

อย่างไรก็ตาม ความร่วมมือในระยะต่อไปยังคงมุ่งหวังการถ่ายทอดเทคโนโลยีขั้นสูงจากจีนเพิ่มเติม อาทิ เทคโนโลยีการผสมเทียมและการย้ายฝากตัวอ่อนเพื่อยกระดับสายพันธุ์แพะ รวมถึงเทคโนโลยีการหมักพืชอาหารสัตว์ด้วยจุลินทรีย์ประสิทธิภาพสูง เพื่อให้การแก้ปัญหาความยากจนในประเทศไทยเป็นไปอย่างเบ็ดเสร็จและก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม ๆ ไปสู่ความยั่งยืนในระดับสากล

โมเดลการพัฒนา "ห่วงโซ่คุณค่าแพะ"

ผศ.ดร.อรุณีวรรณ บัวเนี่ยว รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและพันธกิจสังคม ม.อ.ปัตตานี ระบุว่า ปัญหาความยากจนในจังหวัดปัตตานีเป็นความท้าทายที่เรื้อรัง ทั้งจากข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ การเข้าถึงอาชีพ และผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบ มหาวิทยาลัยจึงใช้โมเดลการพัฒนา ห่วงโซ่คุณค่าแพะ (Goat Value Chain) ที่ใช้องค์ความรู้วิจัยและนวัตกรรมเข้ามาขับเคลื่อน ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก

อาจารย์ Zeng, Jun ผู้เชี่ยวชาญด้านการปรับปรุงพันธุ์แพะจากมหาวิทยาลัยกว่างซี ประเทศจีน ระบุว่า เชื่อมั่นในศักยภาพด้านเกษตรกรรมของไทย โดยมองว่าความร่วมมือครั้งนี้คือการเชื่อมโยงภูมิปัญญาระหว่างสองประเทศ โดยเฉพาะการนำประสบการณ์จากกวางซี"ที่ประสบความสำเร็จในการใช้การเลี้ยงแพะเป็นเครื่องมือขจัดความยากจนในชนบทมาประยุกต์ใช้

ทั้งนี้ฝ่ายจีนได้ถ่ายทอดกลยุทธ์สำคัญ 5 ด้าน เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมแพะอย่างเป็นระบบ ได้แก่

1.พันธุกรรม: การคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ให้ตอบโจทย์ความต้องการของตลาด

2.เทคโนโลยีชีวภาพ: การใช้ระบบผสมเทียมและการย้ายฝากตัวอ่อนเพื่อเพิ่มปริมาณและคุณภาพ

3.อาหารสัตว์: การพัฒนาสูตรอาหารจากวัตถุดิบในพื้นที่

4.มาตรฐานฟาร์ม: การจัดการฟาร์มที่เป็นระบบและการควบคุมโรคที่มีประสิทธิภาพ

5.ห่วงโซ่อุตสาหกรรม: การเชื่อมโยงการผลิตจากต้นน้ำ สู่กลางน้ำ และปลายน้ำ

นอกจากนี้ยังให้ความสำคัญกับการนำเอาเศษเหลือทางการเกษตร”มาเพิ่มมูลค่า เช่น การใช้ซากดอกมะลิหมักซึ่งมีโปรตีนสูงถึง 20–25% มาเป็นอาหารแพะ ช่วยลดต้นทุนการผลิตและเร่งอัตราการเจริญเติบโต

อีกทั้ง ฝ่ายจีนยังได้แบ่งปันแนวทางแก้ปัญหาเลี้ยงได้แต่ขายไม่ได้ ซึ่งเป็นอุปสรรคที่เกษตรกรไทยเผชิญอยู่เช่นกัน ผ่านการพัฒนาระบบตลาดเชิงรุกทั้งช่องทางออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรว่าจะมีแหล่งรับซื้อที่แน่นอนและคุ้มค่ากับการลงทุน