ผ่าร่างกฎกระทรวงอนุญาต 'นำเข้าสุรา' ฉบับใหม่ เลิกผูกขาด Sole Agent นำร่องไวน์

จากกรณีที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติอนุมัติหลักการ ร่างกฎกระทรวงการอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร ฉบับใหม่ ตามที่กระทรวงการคลัง เสนอ ซึ่งเป็นการแก้ไขเพิ่มเติมกฎกระทรวงการอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. 2560 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงการอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 

นั่นเพราะกฎกระทรวงดังกล่าว มีข้อจำกัดบางประการที่เป็นอุปสรรคต่อการประกอบธุรกิจและส่งผลกระทบต่อการบริหารการจัดเก็บภาษีภายใต้ระบบใบอนุญาต เพื่อเป็นการลดขั้นตอนการพิจารณาและการอำนวยความสะดวกแก่ผู้นำเข้าในการขออนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร ลดข้อจำกัดทางกฎหมายที่เป็นอุปสรรคและเพื่อเพิ่มขีดความสามารถของการแข่งขันในทางธุรกิจ 

รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพในการกำกับควบคุมการจัดเก็บภาษีสุราที่นำเข้ามาในราชอาณาจักรภายใต้ระบบใบอนุญาตโดยการปรับปรุงกฎหมายและนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน ซึ่งจะช่วยผลักดันและสนับสนุนมาตรการส่งเสริมการท่องเที่ยวที่มุ่งเน้นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับการท่องเที่ยว สร้างแรงจูงใจให้เกิดการจับจ่ายใช้สอยของนักท่องเที่ยว 

สำหรับร่างกฎกระทรวงการอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร ฉบับใหม่ กระทรวงการคลัง โดยกรมสรรพสามิตจึงได้ยกร่างกฎกระทรวงดังกล่าวขึ้น โดยมีสาระสำคัญใน 4 ประเด็น สรุปได้ดังนี้

1. แก้ไขเพิ่มเติมหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรประเภทที่ 5 (ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรกรณีอื่น) โดยกำหนดให้อธิบดีกรมสรรพากรมีอำนาจตามกฎหมายในการกำหนดรายละเอียดของหลักเกณฑ์และวัตถุประสงค์ของใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรประเภทที่ 5 ได้ เพื่อให้เจ้าหน้าที่มีกรอบหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนในการที่จะพิจารณาในการออกใบอนุญาต 

(เดิม ใบอนุญาตประเภทที่ 5 ได้แก่ ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรกรณีอื่นนอกจากประเภทที่ 1 - 4 ซึ่งไม่มีการกำหนดวัตถุประสงค์ของการนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรที่ชัดเจน ส่งผลให้การนำเข้าสุราในกรณีอื่น ๆ ผู้นำเข้าสามารถมีสิทธิขอใบอนุญาตประเภทที่ 5 ได้ เนื่องจากไม่ได้กำหนดให้อธิบดีกรมสรรพสามิตมีอำนาจในการกำหนดขอบเขตของหลักเกณฑ์ในการพิจารณาเพื่อออกใบอนุญาตประเภทนี้ไว้) 

ทั้งนี้ ในเบื้องต้นกรมสรรพสามิตจะประกาศกำหนดใบอนุญาตประเภทที่ 5 เช่น ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อส่งออกนอกราชอาณาจักร ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบหรือส่วนประกอบในการอุตสาหกรรมอื่นที่มิใช่สุรา ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อเป็นตัวอย่างสินค้าหรือมิใช่เพื่อการค้าหรือเพื่อบริโภคครั้งละไม่เกิน 200 ลิตร และใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรซึ่งเป็นสุราสามทับเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมเอทิลีนที่ผลิตจากพืช

2. ยกเลิกหลักเกณฑ์เกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้ที่ประสงค์จะขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรประเภทที่ 1 (ใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อขาย ซึ่งมิใช่การขายในคลังสินค้าทัณฑ์บนประเภทร้านค้าปลอดอากรตามกฎหมายว่าด้วยศุลกากร) โดยไม่จำเป็นต้องเป็นตัวแทนขายสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรแต่เพียงผู้เดียว (Sole Agent) 

(เดิม คุณสมบัติของผู้ที่ประสงค์จะขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรประเภทที่ 1 นอกจากจะต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 1 สำหรับการขายสุราทุกชนิดครั้งหนึ่งจำนวนตั้งแต่ 10 ลิตรขึ้นไปแล้ว ยังจะต้องเป็นตัวแทนขายสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรแต่เพียงผู้เดียวด้วย) 

พร้อมกำหนดข้อยกเว้นให้อธิบดีกรมสรรพสามิต มีอำนาจกำหนดให้ผู้ประสงค์จะขอใบอนุญาตประเภทที่หนึ่งต้องเป็นตัวแทนขายสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรแต่เพียงผู้เดียวก็ได้ เนื่องจากในระยะแรก กรมสรรพสามิตจะกำหนดให้เฉพาะการนำเข้าสุราแช่ชนิดไวน์และสปาร์กลิ้งไวน์เท่านั้นที่ผู้ขอใบอนุญาต ไม่จำเป็นต้องเป็นตัวแทนขายสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรแต่เพียงผู้เดียว

จึงต้องกำหนดให้ผู้ขอใบอนุญาตประเภทที่หนึ่งสำหรับสุราชนิดอื่น ๆ ยังต้องเป็นตัวแทนขายสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรแต่เพียงผู้เดียวอยู่เช่นเดิม 

ประกอบกับปัจจุบัน กรมสรรพสามิตได้ใช้ระบบตรวจสอบข้อมูลสุรานำเข้า เพื่อประเมินมูลค่าและควบคุมการจัดเก็บภาษีเป็นเครื่องมือในการบริหารการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสินค้าสุรา ซึ่งมีสุราแช่ชนิดไวน์และสปาร์กลิ้งไวน์ เป็นสินค้านำร่อง จึงสามารถตรวจสอบราคาเบื้องต้นของสุราแช่ชนิดไวน์และสปาร์กลิ้งไวน์ เทียบกับราคาของแหล่งผลิตได้จากราคาอ้างอิงในระบบฐานข้อมูลฯ และสามารถตรวจสอบราคาขายปลีกจริงของสุราแช่ชนิดไวน์และสปาร์กลิ้งไวน์ที่มีการนำเข้าแต่ละรายได้ด้วย 

นอกจากนี้ ระบบตรวจสอบข้อมูลฯ ยังสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการตรวจสอบเพื่อลดการลักลอบนำเข้าสินค้าที่มิชอบด้วยกฎหมาย และส่งเสริมให้ผู้ประกอบการที่อาจยังไม่อยู่ในระบบภาษีให้เข้ามาอยู่ในระบบควบคุมทางสรรพสามิตได้ตามกฎหมาย

ทั้งนี้ ในอนาคตหากระบบตรวจสอบข้อมูลฯ สำหรับสุราชนิดอื่น ๆ สามารถนำไปใช้ในระบบควบคุมสรรพสามิตได้อย่างเต็มประสิทธิภาพแล้ว อธิบดีกรมสรรพสามิตก็สามารถออกประกาศกรมสรรพสามิตเพื่อยกเลิกหลักเกณฑ์ดังกล่าวได้โดยไม่จำเป็นต้องแก้ไขเพิ่มเติมกฎกระทรวงฯ

3. เพิ่มช่องทางการยื่นคำขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรผ่านทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยกำหนดให้สามารถยื่นคำขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรได้ ณ สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่หรือสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่สาขาแห่งท้องที่ที่สำนักงานศุลกากรหรือด่านศุลกากรที่จะปฏิบัติพิธีการตรวจปล่อยสินค้าตั้งอยู่หรือทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ 

(เดิม ผู้ประสงค์จะนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรประเภทที่ 1 ต้องยื่นคำขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรโดยให้ยื่นคำขอ ณ สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่หรือสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่สาขาแห่งท้องที่ที่สำนักงานศุลกากรหรือด่านศุลกากรที่จะนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักรตั้งอยู่) 

4. ยกเลิกขั้นตอนเกี่ยวกับการอนุมัติฉลากปิดภาชนะบรรจุสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรในกรณีผู้ประสงค์จะขอใบอนุญาตประเภทที่ 1 และกำหนดให้ยื่นตัวอย่างฉลากสำหรับปิดภาชนะบรรจุสุราที่จะนำเข้ามาในราชอาณาจักรที่มีข้อความและลักษณะตามที่อธิบดีกรมสรรพสามิตประกาศกำหนด 

(เดิม กำหนดให้ผู้ประสงค์จะนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร ต้องยื่นคำขอใช้ฉลากปิดภาชนะบรรจุสุราให้อธิบดีพิจารณาอนุมัติฉลากก่อนจะยื่นขอใบอนุญาตนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร เนื่องจากฉลากปิดภาชนะบรรจุสุรามีวัตถุประสงค์เพื่อให้สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของสุราและป้องกันการลักลอบนำสุราที่มิชอบด้วยกฎหมายเข้ามาในราชอาณาจักร) 

แต่เนื่องจากปัจจุบันกรมสรรพสามิตได้กำหนดให้สามารถยื่นคำขอใช้ฉลากปิดภาชนะบรรจุสุรา ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ จึงสมควรลดขั้นตอนการพิจารณาอนุมัติเพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกแก่ผู้นำเข้า

อย่างไรก็ตามกระทรวงการคลัง ระบุว่า ร่างกฎกระทรวงในเรื่องนี้ไม่ได้เป็นการทำให้ภาครัฐสูญเสียรายได้ เนื่องจากเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขตามกฎหมายเกี่ยวกับการนำสุราเข้ามาในราชอาณาจักร มิได้เป็นการปรับลดอัตราภาษีหรือยกเว้นภาษีและฐานภาษียังคงอยู่ในระดับเดิม จึงไม่กระทบต่อรายได้ภาษีสรรพสามิตสินค้าสุรา