ทำไมราคาน้ำมันจึงติดลบได้

วิน พรหมแพทย์  CFA ประธานเจ้าหน้าที่การลงทุน บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนซีไอเอ็มบี-พรินซิเพิล จำกัด วิเคราะห์สถานการณ์ราคาน้ำมันโลกขาลงช่วงนี้ว่า

บันทึกไว้เป็นประวัติศาสตร์ วันที่ราคาน้ำมันดิบ West Texas ลงไปติดลบครั้งแรก ถึง -$37.63/barrel อธิบายคร่าวๆ ได้ดังนี้

1. ราคาน้ำมันดิบที่เห็น เป็นราคาซื้อขาย Futures Contract หรือ สัญญาซื้อล่วงหน้า โดยในสัญญามีการกำหนด ราคา/ปริมาณ/วันส่งมอบ ไว้ล่วงหน้า ซึ่งราคาที่เราเห็นติดลบ คือ สัญญาWest Texas Crude ของเดือน May ซึ่งจะครบกำหนดในวันนี้ (21 April)

2. คนที่ซื้อขายสัญญา Futures มี 2 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มผู้ผลิต/ผู้ค้าน้ำมันที่ต้องการ lock ราคาซื้อขายไว้ล่วงหน้า พร้อมจะส่งมอบน้ำมันจริงๆ กับ (2) กลุ่ม Traders/Hedge Funds รวมไปถึงกองทุนต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Exchange Traded Funds (ETFs) ที่เข้ามาซื้อขาย Futures เพื่อเก็งกำไร กลุ่มหลังนี้มีจำนวนเยอะกว่ากลุ่มแรกหลายเท่า

3. โดยทั่วไปคนกลุ่ม (2) ก็จะใช้วิธีขายสัญญาที่ใกล้ครบอายุ แล้วไปซื้อสัญญาเดือนที่อยู่ห่างออกไป เรียกว่า “Rollover” เช่น ขายสัญญาเดือน May ไปซื้อสัญญาเดือน June/July เป็นแบบนี้ไปเรื่อยๆ สังเกตว่ากลุ่มนี้เข้ามาซื้อขายแค่กระดาษ ไม่มีความพร้อมจะรับมอบน้ำมันดิบจริงๆ

4. เหตุการณ์เมื่อคืนนี้ คือกลุ่ม (2) ที่ถือสัญญาของเดือน May ซึ่งจะครบกำหนดในวันนี้ (21 April) ไว้เต็มมือ พยายามจะเร่ขายสัญญา (เพราะถ้าถือไว้ต้องรับมอบน้ำมันดิบจริง) โดยการที่ราคาลงไปติดลบแปลว่า “ช่วยมาซื้อไปหน่อย แถมเงินให้ด้วย” โดยใน Bloomberg รายงานว่าตลอดทั้งวันไม่มี bidder หรือคนเสนอซื้อเลยแม้แต่คนเดียว

5. อธิบายเพิ่มอีกนิดว่า การส่งมอบน้ำมันดิบจริงๆ จากสัญญา Futures เกิดขึ้นที่เมืองเล็กๆ ชื่อCushing ในรัฐ Oklahoma ซึ่งสามารถจัดเก็บน้ำมันได้สูงสุด 76 ล้านบาร์เรล แต่ด้วยสถานการณ์อุปทานล้น ตัวเลขล่าสุดที่จัดเก็บแล้วคือ 55 ล้านบาร์เรล ประกอบกับปริมาณน้ำมันดิบสะสม 5 ล้านบาร์เรลต่อสัปดาห์ ก็คาดว่า อีกแค่ 4 สัปดาห์ก็เต็มแล้ว นี่คือสาเหตุที่ราคาติดลบ เพราะน้ำมันดิบล้นจนไม่มีที่เก็บ!

6. มีข้อมูลเพิ่มเติมว่า กองทุน ETF ชื่อ US Oil Fund (USO) ช่วงเดือนที่ผ่านมา มี fund flows เข้ามามหาศาล ทำให้เป็นคนถือครองสัญญาเดือน May มากถึง 25% ของสัญญาทั้งหมด ดังนั้นเมื่อ USO ต้องทำการ Rollover ด้วยการขายสัญญาเดือน May ไปซื้อสัญญาเดือนไกลๆ ก็เลยมีแรงขายแบบเทกระจาด แต่ไม่มีคนรับซื้อ

7. ขณะนี้ราคาสัญญาเดือนมิถุนายน (ครบกำหนดวันที่ 19 พฤษภาคม) ยังซื้อขายกันที่ $21 แต่ถ้าสถานการณ์ในข้อ 5 ยังไม่ดีขึ้น ก็อาจจะเห็นราคาน้ำมันติดลบได้อีกครั้งช่วงกลางเดือนพฤษภาคมครับ