อุตสาหกรรมข้าวไทย 5 ปีล้มละลาย

รศ.สมพร อิศวิลานนท์ นักวิชาการอาวุโส สถาบันคลังสมองของชาติ เผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ” ปัญหาจากราคาข้าวตกต่ำ เป็นผลจากโครงการประกันรายได้ พอทำไปสักพักหนึ่งไม่ว่าจะเป็นโรงสีหรือผู้รับซื้อจะกดราคาลงก็เพราะเห็นว่ารัฐเป็นคนจ่ายส่วนต่างราคาข้าว หากผมเป็นโรงสีหรือผู้ประกอบการผมก็จะอยากได้ราคาที่ถูกก่อนหน้านี้เคยเตือนไปแล้วว่าผลของโครงการประกันรายได้ จะออกมาเป็นแบบนี้ไม่ต่างจากที่คาดการณ์ไว้ การทำในลักษณะนี้จะต้องมีตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้ารองรับไว้ ต้องมีเงินกองทุนซ้อนซื้อเป็นระยะๆ หากราคาข้าวตกต่ำลง เช่นเดียวกับในต่างประเทศที่มีการช่วยเหลือเกษตรกรในลักษณะแบบนี้ ซึ่งในต่างประเทศยกเลิกไปแล้วเพราะจะเป็นการเพิ่มผลผลิตสนับสนุนให้เกิดสินค้าคุณภาพต่ำ เพราะรัฐบาลจ่ายชดเชยข้าวคุณภาพต่ำสูงมากในพื้นที่ข้าวชลประทาน

ขณะที่เวียดนามทรานฟอร์มไปเรียบร้อยแล้ว 8 ปีที่แล้วส่งออกข้าวพื้นนุ่ม 8 หมื่นตัน ปีที่แล้วส่งออกข้าวได้ 2 ล้านตัน แล้วในปีนี้ก็ข้าวพันธุ์ ST24 ของเวียดนาม คว้ารางวัล World's Best Rice ในการประกวดข้าวโลก 2019 ซึ่งเป็นข้าวพื้นนุ่มที่พัฒนาขึ้นมาเองมาจากรัฐบาลเองก็สั่งลดพื้นที่ปลูกข้าว และต้องการเพิ่มข้าวคุณภาพ เพิ่มประสิทธิภาพเรื่องกำไรมีการทำอย่างต่อเนื่อง โดยใช้รัฐร่วมกับเอกชนพัฒนาพันธุ์ใช้ขยายขนาดในรูปแบบสินเชื่อ เอาเมล็ดพันธุ์มาแลก ซึ่งรัฐบาลเวียดนามเดินมาถูกทางแล้วในการลดพื้นที่ปลูกข้าวลง แต่ไทยกลับไปขยายพื้นที่การปลูกข้าวเพิ่มขึ้น

รศ.สมพร กล่าวว่า นโยบายประกันรายได้ ก็คือ เป็นการขยายพื้นที่การปลูกข้าวและการเพิ่มผลผลิต วันนี้ที่รัฐบาลได้มีนโยบายอุดหนุนราคาสินค้าจะตกต่ำลง ส่วนมาตรการจำนำยุ้งฉาง คนที่ได้รับประโยชน์ก็คือชาวนาอีสาน ที่ปลูกข้าวหอมมะลิโครงการนี้หากดันออกมาจะช่วยทำให้เกษตรกรเก็บข้าว เพราะเวลาเก็บข้าวหอมมะลิ 4-5 เดือนข้างหน้าราคาจะปรับสูงขึ้น เพราะปลูกได้เพียงแค่ปีละ 1 ครั้ง อย่างไรก็ดีอยากให้มีนวัตกรรมเมื่อเกษตรกรเก็บข้าวแล้วจะต้องคงความหอมและความนุ่มได้ จะทำให้ราคาส่งออกอยู่ในเกณฑ์ที่ราคาสูง

ส่วนข้าวในพื้นที่ในชลประทานไม่มีวันที่จะราคาสูงขึ้น เพราะข้าวปลูกตลอดเวลา  เพราะตลาดจำกัด การแข่งขันสูงมาก เพราะเมียนมาร์ผลิตได้ต้นทุนต่ำกว่า ส่งออกราคาต่ำกว่า ส่วนเวียดนามเคยส่งข้าวให้กับจีนไม่ให้ส่งตามชายแดน จึงทำให้เวียดนามมาดั๊มข้าวขายแข่งในราคาที่ต่ำกว่าเช่นเดียวกัน และจีนเองกลายเป็นผู้ส่งออกข้าวขายในตลาดแอฟริกาขายต่ำ ดังนั้นหากรัฐบาลดำเนินนโยบายอย่างนี้อุตสาหกรรมข้าวไทยใน 5 ปีล้มละลาย!