“จีน”วางทิศทางปฏิรูปปัจจัยการผลิต

วันนี้ (12 เม.ย.63) พล.ต.ไชยสิทธิ์ ตันตยกุล ผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหมและผู้เชี่ยวชาญด้านยุทธศาสตร์และการป้องกันประเทศ ได้รวบรวมข้อมูลและนำเสนอเกี่ยวกับการกำหนดทิศทางการปฏิรูปปัจจัยการผลิตของจีน ซึ่งมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้

1.เมื่อวันที่ 9 เม.ย.63 คณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน และคณะรัฐมนตรีจีน ประกาศเอกสารแสดงจุดยืนเกี่ยวกับการสร้างระบบจัดสรรปัจจัยการผลิตให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น โดยกำหนดทิศทางการปฏิรูปปัจจัยการผลิตตามประเภทต่างๆ เช่น ที่ดิน แรงงาน เงินทุน  เทคโนโลยี และข้อมูล เป็นต้เพื่อกำหนดรายละเอียดในการสร้างระบบจัดสรรปัจจัยการผลิตที่สมบูรณ์ 

นอกจากนี้ ในเอกสารดังกล่าว ได้ระบุว่า ต้องส่งเสริมให้เงินหยวนเป็นสกุลเงินสากล และให้โครงการเงินทุนสากลสามารถแลกเปลี่ยนระหว่างเงินทุนต่างประเทศกับเงินหยวนได้ ผ่อนคลายเงื่อนไขการเข้าถึงทุนจีนสำหรับสถาบันการเงินต่างประเทศ ตลอดจนส่งเสริมให้สถาบันการเงินในประเทศเข้าร่วมการทำธุรกรรมในตลาดการเงินระหว่างประเทศ

2.ข้อสังเกต 

    2.1 ข้อมูลจากเอกสาร China 2030 ซึ่งเป็นผลงานวิจัยศึกษาร่วมกันระหว่างธนาคารโลก(World Bank) กับศูนย์วิจัยการพัฒนาแห่งคณะรัฐมนตรีจีน (Development Research Center of the State Council : DRC) เมื่อปี 2013(พ.ศ.2556) กล่าวถึงสภาวะของจีนหลังจากการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ว่า

             2.1.1 จีนต้องเผชิญปัญหาใหม่ๆ คล้ายๆ กับปัญหาที่ประเทศกำลังพัฒนาต่างๆ กำลังเผชิญอยู่ โดยกลยุทธ์การพัฒนาแบบเดิมจะไม่สามารถทำให้จีนหลุดพ้นจากกับดักประเทศรายได้ปานกลาง และจะไม่สามารถบรรลุเป้าหมายที่จะสร้างจีนให้เป็นสังคมที่ทันสมัย มีความกลมกลืนสมานฉันท์ และมีนวัตกรรมการสร้างสรรค์ 

        2.1.2  การที่จะบรรลุเป้าหมายดังกล่าวนั้น จีนต้องใช้กลยุทธ์การพัฒนาแบบใหม่ ที่แตกต่างจากกลยุทธ์การพัฒนาในอดีต ที่ผ่านๆ มา ซึ่งประเทศกำลังพัฒนาที่สามารถรักษาการเติบโตทางเศรษฐกิจได้อย่างต่อเนื่อง เพราะมีการดำเนินการที่เหมือนๆ กันอยู่ 5 ประการ 

เช่น นโยบายเปิดกว้างด้านการค้าและการลงทุน เพื่อเอาประโยชน์จากเศรษฐกิจโลก การรักษาเศรษฐกิจโดยรวมให้มีเสถียรภาพ ประเทศมีการออมและลงทุนสูง การปล่อยให้กลไกตลาดเข้ามามีบทบาทในการจัดสรรทรัพยากรเศรษฐกิจ และการที่รัฐบาลมีนโยบายมุ่งมั่นในการดำเนินการ เป็นต้น

          2.1.3 จีนได้เดินมาถึงจุดหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญของเส้นทางการพัฒนา คือเศรษฐกิจเดินมาถึงจุดที่เป็นข้อจำกัด เรียกว่า “พรมแดนเทคโนโลยี” ดังนั้น การจะก้าวข้ามข้อจำกัดดังกล่าว ต้องอาศัยนวัตกรรมทางเทคโนโลยีแบบใหม่ที่ต่างจากเทคโนโลยีในช่วงการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อไล่ตามเศรษฐกิจประเทศที่ก้าวล้ำหน้าไปแล้ว 

บทบาทของภาคเอกชนจึงมีความสำคัญต่อการสร้างนวัตกรรมดังกล่าว เพราะนวัตกรรมไม่สามารถจะเกิดขึ้นจากการวางแผนของรัฐ แต่กระบวนการคิดค้นนวัตกรรมเกิดจากการลองผิดลองถูก ยิ่งภาคเอกชนมีส่วนมากเท่าใดในกระบวนการค้นหานวัตกรรม ก็จะมีโอกาสมากขึ้นในการค้นพบเทคโนโลยีใหม่ๆ รวมทั้งการแปรเปลี่ยนการค้นพบใหม่ไปสู่ผลิตภัณฑ์ทางพาณิชย์ 

        2.1.4  จีนต้องปรับเปลี่ยนกลยุทธการพัฒนาเพื่อเข้าสู่ขั้นตอนใหม่ของการเติบโตทางเศรษฐกิจ และแกนสำคัญของกลยุทธ์ใหม่คือ การปรับบทบาทของรัฐที่มีต่อเศรษฐกิจกลไกตลาด และการส่งเสริมบทบาทของภาคเอกชน ซึ่งรัฐบาลจำเป็นต้องถอนตัวจากเดิม ที่มีบทบาทโดยตรงด้านการผลิตและการจัดสรรทรัพยากรต่างๆ แล้วหันมามีบทบาทเป็นผู้วางกฎระเบียบต่างๆ

2.2 ความเคลื่อนไหวของจีนที่ได้เดินหน้าในการผลักดันเงินหยวนให้มีบทบาทเป็นสกุลเงินสากลในตลาดการเงินและการค้าโลกครั้งสำคัญ หลังจากในช่วงหลายปีก่อนเงินหยวนได้เข้าไปเป็น 1 ใน 5 สกุลหลักของโลกที่อยู่ในตะกร้าเงินของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(IMF) ด้วย เพื่อสนองตอบต่อเป้าหมายขยายเส้นทางขนส่งทางเรือ อากาศและทางบก ในการค้าและการลงทุนที่เชื่อมโยงกัน  3 ทวีปทั้งเอเชีย แอฟริกา และยุโรป ตามข้อริเริ่ม “หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง” (Belt and Road Initiative : BRI) อันเป็นยุทธศาสตร์เส้นทางทางสายไหมใหม่ในศตวรรษที่ 21 ของจีน 

และการที่จีนได้จัดตั้งเขตการค้าเสรีนำร่องรวม 18 แห่ง หลังจากที่ได้จัดตั้งเขตการค้าเสรีนำร่องแห่งแรกที่เซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นการนำร่องใหัระบบการทำงานได้สอดประสานกัน โดยธนาคารกลางจีนยืนยันสนับสนุนเงินหยวนเป็นสกุลเงินสากล เพื่อการมีรากฐานที่แข็งแกร่งในอนาคต 

บทสรุป นอกจากผลกระทบของสถานการณ์การแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโควิด-19 แล้ว ข้อสังเกตจากเอกสาร China 2030 ดังกล่าว และความเคลื่อนไหวของจีนในการผลักดันเงินหยวนให้มีบทบาทเป็นสกุลเงินสากลนั้น จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้คณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน และคณะรัฐมนตรีจีน เห็นถึงความจำเป็นของการกำหนดทิศทางการปฏิรูปปัจจัยการผลิตของจีน เพื่อกำหนดรายละเอียดในการสร้างระบบจัดสรรปัจจัยการผลิตที่สมบูรณ์ต่อไป