thansettakij
thansettakij
การพลิกฟื้นไห่หนานสู่ความก้าวล้ำ ทันสมัย และความรุ่งเรืองอย่างยั่งยืน (6)

การพลิกฟื้นไห่หนานสู่ความก้าวล้ำ ทันสมัย และความรุ่งเรืองอย่างยั่งยืน (6)

การพลิกฟื้นไห่หนานสู่ความก้าวล้ำ ทันสมัย และความรุ่งเรืองอย่างยั่งยืน (6) : คอลัมน์มังกรกระพือปีก โดย...ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร อุปนายกและเลขาธิการสมาคมส่งเสริมการลงทุนและการค้าไทย-จีน

KEY

POINTS

  • จีนผลักดันอุตสาหกรรมกีฬาและเวชศาสตร์การกีฬาอย่างจริงจัง โดยขยายจากการมุ่งเน้นแค่นักกีฬาไปสู่การยกระดับสุขภาพของประชาชนทั่วไปภายใต้นโยบาย "Healthy China 2030" และแนวคิด "การออกกำลังกายเป็นยา"
  • มณฑลไห่หนานถูกวางบทบาทให้เป็นศูนย์กลางด้านเวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพ ผ่านการเป็นเจ้าภาพจัดงานประชุมและนิทรรศการระดับนานาชาติ เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความรู้และสร้างความร่วมมือ
  • มีการมุ่งเน้นการพัฒนาโดยผสมผสานแพทย์แผนจีนเข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น AI และอุปกรณ์สวมใส่ เพื่อต่อยอดสู่การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ซึ่งสร้างทั้งโอกาสและความท้าทายใหม่ๆ ต่อไทย

ในช่วงปี 2021-ปัจจุบัน ถือเป็นยุคเบ่งบานเชิงพาณิชย์ ที่เต็มไปด้วยการสนับสนุนส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมกีฬา “ทั้งระบบนิเวศ” และมีมุมมองใน “เชิงพาณิชย์” โดยมีการเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิก ฤดูหนาว 2022 ณ กรุงปักกิ่ง เป็นกลไกผลักดันหลัก 

อาทิ เครื่องแต่งกายและอุปกรณ์กีฬา รีสอร์ตและบริการท่องเที่ยว และศูนย์กีฬาในร่ม ไปจนถึงธุรกิจสื่อ และนำไปสู่การกำหนดแผนพัฒนาด้านการกีฬาระยะ 5 ปี อย่างรอบด้าน โดยตั้งเป้าให้อุตสาหกรรมกีฬามีมูลค่าระดับหลายล้านล้านหยวน 

เราจึงเห็นแบรนด์เครื่องกีฬาของจีนผุดขึ้นมาเขย่าวงการกันเต็มไปหมด อาทิ Anta (อันท่า) ที่กระแสข่าวล่าสุดระบุว่า ไปซื้อกิจการของ Puma (พูม่า) ไปแล้ว Li-Ning (หลี่หนิง) Peak (พีค) และอื่นๆ ซึ่งไว้มีโอกาสโอกาสค่อยหาเวลาไปเจาะลึกเรื่องนี้กันครับ

ขณะเดียวกัน ภายหลังวิกฤติโควิด-19 ก็เกิดกระแสความใส่ใจในสุขภาพ ในหมู่คนจีนอย่างแพร่หลาย ขณะที่โครงสร้างประชากรศาสตร์ที่ก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย ก็ทำให้คนจีน หันมาให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูสมรรถภาพและเวชศาสตร์เชิงป้องกันในวงกว้าง 

เพื่อให้เกิดเป็นรูปธรรม รัฐบาลจีนพยายาม “เรียนลัด” จากต่างประเทศ และ “คิดนอกกรอบ” มาอย่างต่อเนื่อง อาทิ การออกมาตรการให้ “การออกกำลังกาย” กลายเป็น “ใบสั่งยา” ในการป้องกันและรักษาโรคเรื้อรังภายใต้แนวคิด “Exercise as Medicine” คล้ายกับแนวคิดที่บ้านเราชอบพูดว่า “กินอาหารเป็นยา” นั่นเอง 

ในทางปฏิบัติ จีนผลักดันให้โรงพยาบาลเปิด “คลินิกออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ” เพื่อให้แพทย์สั่ง “ใบสั่งออกกำลังกาย” ส่วนบุคคล และกำหนดให้มีสาขาวิชาเวชศาสตร์การกีฬาในหลักสูตรแพทยศาสตร์ เพื่อผลิตบุคลากรแบบสหวิทยาการอย่างจริงจัง

นั่นเท่ากับว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จีนมิได้ให้ความสำคัญกับการใช้ประโยชน์จากเวชศาสตร์การกีฬา เพียงเพื่อช่วยให้นักกีฬาจีนคว้าเหรียญในการแข่งขันกีฬาระหว่างประเทศเท่านั้น แต่ยัง “มองไกล” ไปถึงการให้คนจีน มีสุขภาพที่ดีและชีวิตที่ยืนยาว และประโยชน์ในมิติอื่นตามยุทธศาสตร์ Healthy China 2030

สรุปได้ว่า เวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพของจีน วิวัฒนาการจากจุดเริ่มต้นเล็กๆ เพื่อดูแลนักกีฬา แต่ก็พัฒนาอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนสุขภาพของประชาชนชาวจีนในเวลาต่อมา โดยมีรากฐานจากความพร้อมด้านบุคลากร สถาบันในระบบนิเวศที่เข้มแข็ง และทิศทางนโยบายที่ชัดเจนในการผสมผสานการกีฬาเข้ากับระบบสาธารณสุขอย่างยั่งยืน 

เท่าที่ผมสังเกต การประชุมวิชาการดังกล่าวที่จัดขึ้นเป็นครั้งแรก ระหว่างวันที่ 8-12 ตุลาคม 2026 ณ ศูนย์การประชุมและนิทรรศการไห่หนาน นครไหโข่ว ได้รับการสนับสนุนและความร่วมมืออันดี จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของจีน และต่างประเทศ โดยเจ้าภาพหลักในการจัดงานนี้ ประกอบด้วยองค์กรสำคัญมากมาย 

โดยเฉพาะอย่างยิ่งสหพันธ์เวชศาสตร์การกีฬานานาชาติ (International Federation of Sports Medicines) วิทยาลัยวิทยาศาสตร์การกีฬาแห่งสหรัฐฯ (American College of Sports Medicine) สมาคมการแพทย์มณฑลไห่หนาน (Hainan Provincial Medical Association) และมหาวิทยาลัยการแพทย์มณฑลไห่หนาน (Hainan Medical University) 

รวมทั้ง สถาบันเวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพไห่หนานกั๋วผิง (Hainan Guoping Institute of Sports Medicine and Health) ซึ่งถูกก่อตั้งขึ้นเมื่อปลายเดือนกันยายน 2024 ณ ซานย่า 

สถาบันฯ นี้จัดตั้งขึ้นเพื่อให้เป็น “ถังความคิด” หลักด้านการวิจัยและฐานการถ่ายทอดเทคโนโลยี โดยมีพันธกิจสำคัญเพื่อบูรณาการกีฬาและสุขภาพเข้าด้วยกัน ซึ่งครอบคลุมถึงการพัฒนาบุคลากรที่มีความเป็นมืออาชีพ ส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมเวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพ และอำนวยความสะดวกในการประยุกต์ใช้ความสำเร็จของเวชศาสตร์การกีฬาเข้ากับการสาธารณสุข

จากการประเมินของผม จีนพยายามเตรียมงานการประชุมดังกล่าวเป็นอย่างดี แม้ว่าอาจไม่ดีเท่าการจัดงานในหัวเมืองใหญ่ แต่ก็นับเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีแลบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ในระดับหนึ่ง เพราะนอกจากการดึงเอา “หัวขบวน” ขององค์กรที่เกี่ยวข้องมาร่วมงานแล้ว การประชุมนี้ยังเป็นเวทีการพบปะและแลกปลี่ยนมุมมอง “ระดับนานาชาติ” ระหว่างผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ นักธุรกิจ และผู้คนในวงการเวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพ 

ผลจากการประชุมดังกล่าว ผมคิดว่ามีหลายสิ่งที่น่าจับตามองเป็นพิเศษ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผสานแพทย์แผนจีน (อาทิ ไทเก๊ก) เข้ากับการฟื้นฟูสมรรถนะแบบสมัยใหม่ หรือ เทคโนโลยีสุขภาพที่เป็น “จุดเด่น” ของจีน  (อาทิ อุปกรณ์สวมใส่ ข้อมูลสุขภาพ และการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการประเมินและป้องกันการบาดเจ็บ) รวมทั้งการท่องเที่ยวเชิงกีฬาและสุขภาพ 

จะเห็นได้ว่า หลายส่วนเหล่านี้เปิด “โอกาส” สำหรับความร่วมมือระหว่างจีนกับนานาชาติ รวมทั้งไทย แต่บางส่วนก็อาจกลายเป็น “ความท้าทาย” ของไทยได้เช่นกัน อาทิ ความต้องการเป็นศูนย์กลางการรักษาพยาบาลและสุขภาวะ (Medical Hub & Wellness) ในภูมิภาคอาเซียน

ยิ่งไปกว่านั้น จีนยังขยายประเด็นการหารือในห้องสัมมนาย่อย ที่ครอบคลุมการส่งเสริมแนวความคิดและโมเดลรูปแบบใหม่ใน “เชิงรุก” ผ่านแนวคิดพื้นฐานของการดูแลสุขภาพเชิงรุก อันนำไปสู่การบูรณาการด้าน “กีฬาและการแพทย์” และด้าน “กีฬาและสุขภาพ” 

ตลอดจน “การกลับสู่กิจกรรม” (Return-to-Activity) ในวงกว้างทั่วจีน ส่วนนี้ทำให้ผมนึกถึงแคมเปญ “ลุกค่ะเทวดา” ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในบ้านเราที่มุ่งเป้าแก้ไขปัญหาพฤติกรรมเนือยนิ่ง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCD) 

ขณะเดียวกัน จีนยังให้ความสำคัญกับการรักษาพยาบาล และการเพิ่มประสิทธิภาพนักกีฬาแบบมืออาชีพ ซึ่งจะช่วยผลักดันให้จีนก้าวขึ้นเป็น “Sports Powerhouse” ในเวทีการแข่งขันกีฬานานาชาติในระยะยาว และเป็น “กระดานดีด” สนับสนุนส่งเสริมยุทธศาสตร์สำคัญของจีนอย่าง “Healthy China 2030” ในเชิงลึกไปพร้อมกัน 

เกร็ดอีกส่วนหนึ่งที่ผมเก็บตกมาก็คือ ภายในพื้นที่ชั้นหนึ่งของศูนย์การประชุมและนิทรรศการไห่หนาน ที่ใช้จัดงานสัมมนา ผู้จัดงานยังเพิ่มสีสันด้วยการจัดงาน “งานนิทรรศการอุตสาหกรรมเวชศาสตร์การกีฬาและสุขภาพระหว่างประเทศ” (International Sports Medicine and Health Industry Expo) คู่ขนานกันไป  แต่เท่าที่สังเกต ผู้จัดแสดงสินค้าภายในงานส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการ หรือ ตัวแทนบริษัทที่อยู่ในท้องถิ่น จึงมีแบรนด์ชั้นนำค่อนข้างจำกัด และมีพื้นที่ว่างในบางส่วน ทำให้ลดความน่าสนใจไปบ้าง

นอกจากนี้ ในงานเลี้ยงอาหารค่ำต้อนรับผู้เข้าร่วมงานสัมมนา ณ โรงแรมที่พักหลัก เจ้าภาพยังได้จัดอาหารจีนอย่างดีเกือบ 20 โต๊ะให้ทุกคนได้สังสรรค์กัน เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์หลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นเบียร์ ไวน์ และ เหล้าขาว ถูกจัดเตรียมไว้ให้ดื่มกันแบบฟรีสไตล์ชนิดไม่ต้องกลัวเสียสุขภาพ 

หลายคนรู้จักกันมาก่อนหน้านี้ ก็มีโอกาสไปกระชับความสัมพันธ์เพิ่มเติมกันในงานนี้ ทำให้บรรยากาศมีความครื้นเครง ผ่านไปไม่นาน ผมรู้สึกได้ว่า คนที่เข้าร่วมงานดูเหมือนจะ “พูดภาษาเดียวกัน” และต่าง “มองออกไปข้างหน้า” โดยพร้อมที่จะขยายความร่วมมือระหว่างกันในวงกว้างในอนาคต 

ยังมี 2-3 ประเด็นสำคัญที่ผมอยากจะแลกเปลี่ยน แต่ขอยกยอดไปคุยกันต่อตอนหน้าครับ ...

คอลัมน์มังกรกระพือปีก หน้า 6 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,254 วันที่ 19 - 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

เกี่ยวกับผู้เขียน : ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร อุปนายกและเลขาธิการสมาคมส่งเสริมการลงทุนและการค้าไทย-จีน ผู้เชี่ยวชาญที่สั่งสมความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับตลาดจีน มุ่งหวังนำข้อมูลและมุมมอง ความคิดเห็นเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจ ธุรกิจ การตลาดและอื่น ๆ  ที่อยู่ในกระแสของจีนมาแลกเปลี่ยนกับผู้อ่าน เพื่อเราจะไม่ตกขบวน “รถไฟความเร็วสูง” ของการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของจีน