มทร.ธัญบุรี ต่อยอดสมุนไพรไทย ‘สะค้าน’ สู่สารกำจัดยุงลาย

นวัตกรรมด้านสาธารณสุขไทยก้าวไปอีกขั้น หลัง “มทร.ธัญบุรี” ถ่ายทอดเทคโนโลยีสูตรสารผสมกำจัดยุงลายจากเดลตาเมทรินและพิเพอรีนในพืชสะค้านแก่ภาคเอกชนเชิงพาณิชย์ มุ่งแก้ปัญหาการนำเข้าสารเคมีราคาสูง ยุติโรคนำโดยแมลง และสร้างรายได้ยั่งยืนสู่ชุมชนฐานราก

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) ประกาศความสำเร็จในการขับเคลื่อนงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการสู่เชิงพาณิชย์ ผ่านการลงนามสัญญาอนุญาตใช้สิทธิแต่เพียงผู้เดียว (Exclusive License) ร่วมกับ บริษัท โฟร์ทเคม เทรดดิ้ง จำกัด ในการถ่ายทอดเทคโนโลยีผลงาน “ผลิตภัณฑ์สูตรสารผสมกำจัดยุงลายจากเดลตาเมทรินและพิเพอรีน (สารสกัดจากสะค้าน)” ยกระดับสมุนไพรพื้นบ้านไทย ผลิตสินค้านวัตกรรมส่งออก ควบคุมพาหะนำโรคติดต่อนำโดยแมลง

สารสกัดสมุนไพรแก้ปัญหา Pain Point ยุงดื้อยา

รศ.ดร.ณัฐชยา คำรังษี อาจารย์สาขาวิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มทร.ธัญบุรี ผู้คิดค้นนวัตกรรม เปิดเผยว่า จุดเริ่มต้นของงานวิจัยเกิดจากความต้องการเพิ่มมูลค่าให้สมุนไพรไทย โดยเลือกศึกษา “สะค้าน” ซึ่งเป็นไม้เถาเลื้อยในวงศ์พริกไทย (Piperaceae) ที่พบในป่าดิบชื้น เถามีรสเผ็ดร้อน นิยมใช้เป็นเครื่องเทศปรุงอาหารพื้นบ้าน เช่น แกงแค หรือเอาะหลาม และเป็นสมุนไพรขับลมบำรุงธาตุ

จากการวิจัยพบว่าสะค้านมีสารสำคัญคือ “พิเพอรีน” (Piperine) ซึ่งมีฤทธิ์ในการกำจัดแมลง ทีมวิจัยจึงนำมาพัฒนาสูตรผสมร่วมกับสารเดลตาเมทริน เพื่อแก้ปัญหาอุปสรรคสำคัญในปัจจุบัน คือ ยุงลายเริ่มเกิดการต้านทานต่อสารกำจัดแมลงเคมีเดิม ส่งผลให้ผู้ประกอบการต้องเพิ่มปริมาณการใช้สารเคมีในอัตราที่สูงขึ้น และต้องพึ่งพาการนำเข้าสารเคมีราคาสูงจากต่างประเทศทุกปี การนำสารสกัดจากพืชสะค้านเข้ามาเสริมประสิทธิภาพจึงเป็นทางออกสำคัญที่ช่วยลดการใช้สารเคมีสังเคราะห์เพียงอย่างเดียว

มาตรฐานความปลอดภัยและรางวัลการันตี

ด้านความปลอดภัยและการทดสอบทางพิษวิทยา ผลวิจัยระบุว่าสารออกฤทธิ์จากงานวิจัยนี้ไม่ส่งผลกระทบหรือผลข้างเคียง (Side Effect) ต่อปลาม้าลาย ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตตัวแทนในสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ยังได้รับการรับรองประสิทธิภาพการกำจัดยุงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตามมาตรฐานขององค์การอนามัยโลก (WHO) สำหรับวิธีการใช้งาน สามารถทำได้โดยผสมผลิตภัณฑ์กับน้ำตามอัตราส่วนบนฉลาก นำไปฉีดพ่นตามผนังบ้าน ซึ่งสามารถออกฤทธิ์ป้องกันและกำจัดยุงลายได้ยาวนานประมาณ 1 เดือน

ความสำเร็จของนวัตกรรมชิ้นนี้ยังได้รับการยอมรับบนเวทีเทคโนโลยีระดับนานาชาติ ด้วยการคว้ารางวัลใหญ่ในปี 2026 รวม 3 รางวัล ได้แก่ รางวัลนวัตกรรมเหรียญทอง จากงาน World Invent Singapore 2024 / ITEX 2026 ณ สมาพันธรัฐมาเลเซีย, รางวัล On-Stage Special Prize จากประเทศเกาหลีใต้ และรางวัล Special Prize จากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช. / NRCT) โดยในปัจจุบัน ทีมวิจัย มทร.ธัญบุรี อยู่ระหว่างการดำเนินการเจรจากับต่างประเทศเพื่อจดอนุสิทธิบัตร และพัฒนาสูตรใหม่ (New Formulation) เพื่อขยายผลสู่ตลาดสากลอย่างเต็มตัว

กลยุทธ์การตลาด ต่อยอดสู่ชุมชน

ในส่วนของภาคเอกชน บริษัท โฟร์ทเคม เทรดดิ้ง จำกัด ในฐานะผู้รับสิทธิ์ Exclusive License และผู้ขอรับสิทธิบัตร ระบุว่า การร่วมมือกับมหาวิทยาลัยช่วยลดระยะเวลาในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ เนื่องจากได้รับเทคโนโลยีที่สมบูรณ์และมีงานวิจัยรองรับ ซึ่งการได้รับสิทธิ์แต่เพียงผู้เดียวจะช่วยสร้างความแตกต่างและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจ

แผนการดำเนินงานหลังจากนี้ บริษัทเตรียมนำผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาดผ่านช่องทางจำหน่ายทั้งหน้าร้านออฟไลน์และแพลตฟอร์มออนไลน์ทั่วประเทศไทย พร้อมทั้งทำการศึกษาแนวทางการส่งออกไปยังต่างประเทศทันที โดยบริษัทจะเป็นผู้รับผิดชอบการควบคุมมาตรฐานการผลิตในทุกล็อตเพื่อให้ได้มาตรฐานสูงสุด และพร้อมขยายกำลังการผลิตเพื่อรับซื้อวัตถุดิบสมุนไพรสะค้านจากเกษตรกรและชุมชน ซึ่งเป็นการช่วยสร้างรายได้หมุนเวียนและส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน