จากภูมิแพ้ ไซนัสอักเสบสู่ ‘ริดสีดวงจมูก’

“ริดสีดวงจมูก” ก้อนเนื้อเล็ก ๆ ที่รักษาได้ไม่ยาก แต่การผ่าตัดบริเวณโพรงจมูกและไซนัสถือเป็นหนึ่งในหัตถการที่ต้องอาศัยความละเอียดสูงมาก เพราะอยู่ใกล้เส้นประสาทตาและฐานสมอง หากผ่าตัดผิดจุดหรือขาดความชำนาญ อาจกระทบต่อการมองเห็นและเสี่ยงต่อการบาดเจ็บกระบอกตานำไปสู่ “ตาบอดถาวร” ได้

ริดสีดวงจมูก (Nasal Polyp) คือ ก้อนเนื้อนุ่มที่เกิดจากเยื่อบุโพรงจมูกบวมเรื้อรัง มักพบในผู้ที่มีภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบเป็นประจำ ก้อนริดสีดวงมักเกิดบริเวณโพรงไซนัส ซึ่งอยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญ เช่น เบ้าตา เส้นประสาทตา และฐานสมองส่วนหน้า

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม หากมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง โดยเฉพาะข้างเดียว, มีน้ำมูกใสหรือข้นตลอดเวลาหรือมีน้ำมูกไหลลงคอ, ได้กลิ่นลดลง หรือไม่ได้กลิ่นเลย, ปวดแน่นบริเวณใบหน้า หน้าผาก หรือใต้ตา, มีอาการกรน หรือหยุดหายใจขณะหลับ ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ควรรีบพบแพทย์หู คอ จมูก เพื่อตรวจโพรงจมูกอย่างละเอียด

โดยผู้ที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยง “ริดสีดวงจมูก” ได้แก่ ผู้ที่มีโรคภูมิแพ้เรื้อรัง, หอบหืด เรื้อรัง, ผู้ที่เป็นไซนัสอักเสบซ้ำ ๆ, ผู้ที่อยู่ในสภาพแวดล้อมฝุ่น ควัน มลภาวะ, คนที่อยู่ในห้องแอร์เป็นเวลานาน และผู้ที่ใช้ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์โดยไม่ปรึกษาแพทย์

สำหรับการรักษาแพทย์จะตรวจโดยใช้กล้อง Endoscope ตรวจดูภายในโพรงจมูกอย่างละเอียด ในบางกรณีอาจทำ CT Scan เพื่อประเมินขนาดและตำแหน่งของก้อนริดสีดวงอย่างแม่นยำก่อนวางแผนการรักษา โดยวิธีการรักษาริดสีดวงจมูก แบ่งออกเป็น 2 วิธี คือ

1. รักษาด้วยยา ใช้ในกรณีที่ก้อนมีขนาดเล็กและอาการไม่รุนแรง สามารถใช้ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์, ยาลดการอักเสบหรือยาต้านภูมิแพ้, ยาปฏิชีวนะหากมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย, การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

2. ผ่าตัดส่องกล้อง (Endoscopic Sinus Surgery) หากก้อนริดสีดวงมีขนาดใหญ่ หรืออุดกั้นโพรงจมูกมาก แพทย์จะพิจารณา ผ่าตัดส่องกล้อง เพื่อเอาก้อนริดสีดวงออก เทคนิคนี้ช่วยให้แพทย์มองเห็นพื้นที่ผ่าตัดชัดเจนและลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรอบข้าง

ทั้งนี้โพรงจมูกและโพรงไซนัสเป็นบริเวณที่มีโครงสร้างซับซ้อนและอยู่ใกล้อวัยวะสำคัญ เช่น เบ้าตา เส้นประสาทตา และฐานสมองส่วนหน้า ดังนั้นการผ่าตัดในบริเวณนี้จึงต้องอาศัยแพทย์เฉพาะทางและเทคโนโลยีช่วยนำทาง ขณะเดียวกันก็สามารถมีภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น การบาดเจ็บต่อเบ้าตาหรือเส้นประสาทตา อาจทำให้มองเห็นภาพซ้อนหรือสูญเสียการมองเห็น, เลือดออกในโพรงไซนัสมากกว่าปกติ, การติดเชื้อในโพรงไซนัสหรือโพรงสมอง และการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อสมองส่วนหน้า

อย่างไรก็ดีเพื่อให้การผ่าตัดมีความปลอดภัยและแม่นยำมากขึ้น ปัจจุบันมีการใช้เทคโนโลยี “ระบบนำทาง 3 มิติ (Surgical Navigation System)” หรือที่เรียกว่า “เนวิเกเตอร์ (Navigator)” ทำหน้าที่คล้าย GPS ทางการแพทย์ ช่วยให้แพทย์เห็นตำแหน่งของเครื่องมือผ่าตัดภายในโพรงจมูกแบบเรียลไทม์

“ริดสีดวงจมูก” อาจไม่ใช่โรคร้าย แต่หากต้องเข้ารับการผ่าตัด การเลือกแพทย์ชำนาญการและเทคโนโลยีผ่าตัดที่ทันสมัย คือหัวใจสำคัญของความปลอดภัย เพราะการผ่าตัดที่แม่นยำไม่เพียงช่วยให้ผู้ป่วยหายใจโล่งขึ้น กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอีกครั้ง แต่ยังช่วยปกป้องการมองเห็นและลดภาวะแทรกซ้อนได้อย่างแท้จริง

ที่มา : โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล