Deep Sleep สำคัญกว่าที่คิด

การนอนให้ครบ 6-8 ชั่วโมง อาจไม่ใช่คำตอบของการพักผ่อนที่ดีอีกต่อไป

สิ่งสำคัญคือ “คุณภาพของการนอน” โดยเฉพาะช่วง Deep Sleep หรือการนอนหลับลึก มีบทบาทสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

Deep Sleep คือช่วงการนอนหลับลึก (NREM stage 3) ซึ่งเป็นระยะที่ร่างกายเข้าสู่การพักฟื้นอย่างสำคัญ เช่น การซ่อมแซมเนื้อเยื่อ การหลั่ง Growth Hormone ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการฟื้นตัวของร่างกาย โดยช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมเซลล์ เสริมสร้างกล้ามเนื้อและกระดูก

สนับสนุนการเผาผลาญพลังงาน และช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวจากความเหนื่อยล้า รวมถึงการฟื้นฟูระบบประสาท โดยผู้ใหญ่ส่วนใหญ่จะมีช่วงหลับลึกประมาณ 10-20% ของเวลานอนทั้งหมด หรือประมาณ 40-110 นาที หากนอนวันละ 7-9 ชั่วโมงตามคำแนะนำ

หลายคนอาจคิดว่าการนอนมีแค่หลับกับไม่หลับ แต่จริง ๆ แล้ว ระหว่างที่เรานอน ร่างกายจะค่อย ๆ เปลี่ยนระดับการพักผ่อนผ่านหลายช่วง เรียกว่า “sleep stages” ซึ่งแต่ละช่วงมีหน้าที่แตกต่างกัน และทำงานต่อเนื่องกันเป็นวงจร

ลำดับการนอน เริ่มตั้งแต่

Stage 1 (N1) – ช่วงเริ่มหลับ: ช่วงที่ร่างกายเริ่มเปลี่ยนจากความตื่นเข้าสู่การนอน อาการคือ รู้สึกง่วง เคลิ้ม ๆ, คลื่นสมองเริ่มช้าลง, หัวใจและการหายใจเริ่มผ่อนคลาย และปลุกตื่นได้ง่ายมาก หรือมีอาการเหมือน “สะดุ้ง” ตอนเริ่มหลับ

Stage 2 (N2) – หลับตื้น แต่สำคัญ: ร่างกายจะเข้าสู่การหลับที่นิ่งขึ้น ซึ่งเป็นช่วงที่ใช้เวลามากที่สุดของการนอน (ประมาณ 45-55%) อาการคือ อุณหภูมิร่างกายลดลง, กล้ามเนื้อผ่อนคลายมากขึ้น, สมองเริ่มจัดการข้อมูลและความจำบางส่วน ซึ่งเป็นช่วงสำคัญที่ช่วยให้ร่างกายเตรียมเข้าสู่ deep sleep

Stage 3 (N3) – Deep Sleep (หลับลึก): ช่วงที่ร่างกายได้พักและฟื้นฟูมากที่สุด ซึ่งร่างกายซ่อมแซมกล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อ หลั่ง Growth Hormone เพื่อการฟื้นตัว ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น สมองช่วยกำจัดของเสียบางส่วน หากถูกปลุกในช่วงนี้ มักจะรู้สึกงัวเงีย มึนงง หรือยังไม่สดชื่น

REM Sleep – ช่วงฝันที่สมองยังทำงาน: REM (Rapid Eye Movement) เป็นช่วงที่สมองกลับมาทำงานมากขึ้นอีกครั้ง แม้ร่างกายยังคงอยู่ในสภาวะหลับ มักเป็นช่วงที่เราฝันชัดเจน และมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของสมอง เช่น ช่วยจัดการความจำด้านอารมณ์ เชื่อมโยงข้อมูลใหม่กับประสบการณ์เดิม สนับสนุนความคิดสร้างสรรค์และการเรียนรู้ และช่วยปรับสมดุลอารมณ์และความเครียด

Deep Sleep มีความสำคัญเพราะเป็นช่วงที่ร่างกายและสมองได้ฟื้นฟูอย่างแท้จริง แม้เราจะนอนครบจำนวนชั่วโมง แต่หากร่างกายเข้าสู่ช่วงหลับลึกได้ไม่เพียงพอ คุณภาพการพักผ่อนก็อาจไม่ดีเท่าที่ควรในช่วงหลับลึก ร่างกายจะซ่อมแซมเนื้อเยื่อ ปรับสมดุลฮอร์โมน และช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะเดียวกัน สมองยังใช้เวลานี้ในการจัดระเบียบข้อมูลและฟื้นฟูการทำงานของระบบประสาท

หากสงสัยว่าการนอนหลับลึก (Deep Sleep) ไม่เพียงพอ แพทย์สามารถช่วยประเมินและตรวจหาสาเหตุได้ ส่วนการดูแลจะเน้นการรักษาตามสาเหตุและอาการของแต่ละบุคคล เช่น การปรับพฤติกรรมการนอน การดูแลสุขภาพโดยรวม หรือการรักษาภาวะที่เกี่ยวข้อง ในบางราย แพทย์อาจพิจารณาแนวทางเสริม เช่น การประเมินสารอาหารและปรับสูตรวิตามินเฉพาะบุคคล เพื่อช่วยสนับสนุนสมดุลร่างกายและคุณภาพการพักผ่อน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์

ที่มา : โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล