S&P Global เตือน Data Center อาเซียนกินไฟพุ่ง 5 เท่าปี 2035

เมื่อ AI Data Center กำลังเปลี่ยนโครงสร้างตลาดไฟฟ้าอาเซียน S&P Global Energy คาดความต้องการไฟฟ้าของ Data Center เพิ่มขึ้น 5.3 เท่าภายในปี 2035 มาเลเซียและอินโดนีเซียเป็นผู้นำ ขณะที่ไทยเผชิญข้อจำกัดด้านการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้า เปิดแนวคิด Bring Your Own Power (BYOP) และ Direct PPA พร้อมประเมินบทบาทก๊าซธรรมชาติ พลังงานหมุนเวียน และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ SMR

อุตสาหกรรม Artificial Intelligence หรือ AI กำลังสร้างการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ให้กับตลาดพลังงานไฟฟ้าทั่วโลก โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งกำลังกลายเป็นจุดหมายสำคัญของการลงทุน Hyperscale Data Center และ AI Data Center จากบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก

ที่ผ่านมา การแข่งขันดึงดูดการลงทุน Data Center มักให้ความสำคัญกับพื้นที่ตั้งโครงการ สิทธิประโยชน์ทางภาษี โครงข่าย Fiber และ ต้นทุนการก่อสร้าง แต่ปัจจุบันปัจจัยที่กำลังกลายเป็นตัวกำหนดความสำเร็จของโครงการกลับเป็นสิ่งพื้นฐานที่สุด นั่นคือความสามารถในการจัดหาไฟฟ้าให้เพียงพอและทันเวลาที่นักลงทุนต้องการ

ประเด็นนี้ได้รับการยืนยันจากรายงานของ S&P Global Energy เรื่อง The Role of Data Centers in Power Markets นำเสนอโดย Vince Heo เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2026 ซึ่งวิเคราะห์แนวโน้มความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงข้อจำกัดด้านระบบสายส่ง ค่าไฟฟ้า การลงทุนโรงไฟฟ้า และแนวทางจัดหาพลังงานรูปแบบใหม่

รายงานดังกล่าวคาดการณ์ว่า ความต้องการพลังงานไฟฟ้าของ Data Center ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะเพิ่มขึ้นประมาณ 5.3 เท่าภายในปี 2035 เมื่อเทียบกับระดับปี 2025 โดยมีมาเลเซียและอินโดนีเซียเป็นประเทศหลักที่ขับเคลื่อนการเติบโต

แต่สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่าการเพิ่มขึ้นของความต้องการไฟฟ้า คือข้อค้นพบว่า Data Center จำนวนมากไม่ได้ถูกพัฒนาในพื้นที่ที่มีโรงไฟฟ้าหรือระบบสายส่งพร้อมรองรับเสมอไป

สถานการณ์ดังกล่าวกำลังทำให้ Data Center เปลี่ยนสถานะจากผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ ไปสู่ผู้มีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางการลงทุนและโครงสร้างตลาดไฟฟ้าในอนาคต

คำถามสำคัญสำหรับประเทศไทยจึงไม่ใช่เพียงว่า เราจะดึงดูด Data Center เข้ามาลงทุนได้กี่โครงการ แต่คือเราจะจัดหาไฟฟ้าให้โครงการเหล่านั้นอย่างไร โดยไม่สร้างภาระต้นทุนให้กับประชาชนและผู้ใช้ไฟฟ้ารายอื่น

Data Center อาเซียนใช้ไฟฟ้าเพิ่ม 5.3 เท่าใน 10 ปี

จากการคาดการณ์ของ S&P Global Energy ความต้องการพลังงานไฟฟ้าของ Data Center ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วระหว่างปี 2025 - 2035 โดยกราฟในรายงานแสดงความต้องการรวมในปี 2035 อยู่ที่ระดับประมาณ 85 TWh ต่อปี

เมื่อเทียบกับปี 2025 การเพิ่มขึ้นดังกล่าวคิดเป็นประมาณ 5.3 เท่า สะท้อนว่า Data Center กำลังกลายเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้าที่เติบโตเร็วที่สุดของภูมิภาค

ประเทศที่มีบทบาทโดดเด่นคือมาเลเซีย ซึ่งมีการลงทุน Data Center จำนวนมาก โดยเฉพาะพื้นที่ Johor ที่อยู่ใกล้สิงคโปร์ รวมถึงอินโดนีเซียที่มีตลาดดิจิทัลขนาดใหญ่และความต้องการ Cloud Computing เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

รายงานยังประเมินว่าในปี 2035 ความต้องการไฟฟ้าของ Data Center จะคิดเป็นสัดส่วนที่มีนัยสำคัญของการใช้ไฟฟ้ารวมในบางประเทศ โดยเฉพาะมาเลเซียและสิงคโปร์

 

สำหรับประเทศไทย แม้สัดส่วนการใช้ไฟฟ้าของ Data Center ต่อความต้องการไฟฟ้ารวมยังต่ำกว่าบางประเทศ แต่แนวโน้มการลงทุนที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้ความต้องการไฟฟ้ากระจุกตัวในบางพื้นที่อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะกรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC

ประเด็นสำคัญคือความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ไม่ได้มีลักษณะเหมือนผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไป เพราะ Data Center ต้องการกำลังไฟฟ้าสูง มีความต่อเนื่องในการใช้งาน และต้องการความมั่นคงของระบบในระดับสูง

เมื่อ Data Center ขนาดใหญ่หลายแห่งตั้งอยู่ในพื้นที่เดียวกัน ความต้องการกำลังไฟฟ้าอาจเพิ่มขึ้นหลายร้อยถึงหลายพันเมกะวัตต์ภายในระยะเวลาไม่กี่ปี

นี่คือความท้าทายใหม่ของการวางแผนระบบไฟฟ้าที่ต้องรองรับทั้งการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลและความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศ

บทเรียนมาเลเซีย : เชื่อมต่อไฟฟ้าได้ภายใน 15-18 เดือน แต่ยังใช้ไฟไม่เต็มกำลัง

หนึ่งในข้อมูลที่น่าสนใจที่สุดของรายงาน S&P Global Energy คือกรณีศึกษาประเทศมาเลเซีย ซึ่งมีการพัฒนากระบวนการเชื่อมต่อ Data Center เข้ากับระบบไฟฟ้าอย่างรวดเร็ว

รายงานระบุว่า หลังจากผู้พัฒนาโครงการลงนาม Electricity Supply Agreement หรือ ESA กับ Tenaga Nasional Berhad (TNB) กระบวนการจ่ายไฟฟ้าให้ Data Center สามารถดำเนินการได้ภายในประมาณ 15 - 18 เดือน

อย่างไรก็ตาม กราฟเปรียบเทียบกำลังไฟฟ้าที่ทำสัญญา กำลังไฟฟ้าระหว่างก่อสร้าง กำลังไฟฟ้าที่เชื่อมต่อแล้ว และกำลังไฟฟ้าที่ใช้งานจริง แสดงให้เห็นว่าการใช้ไฟฟ้าจริงยังต่ำกว่ากำลังไฟฟ้าที่ได้รับการจัดสรรอย่างมาก

รายงานยังแสดงช่วงเวลาประมาณ 2 ปีหลังการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้า ก่อนที่ Data Center จะเพิ่มการใช้ไฟฟ้าจนเต็มกำลังตามแผน

ข้อมูลนี้สะท้อนปัญหาสำคัญที่หลายประเทศอาจกำลังมองข้าม นั่นคือการที่ผู้ประกอบการ Data Center ขอรับกำลังไฟฟ้าไว้ล่วงหน้า ไม่ได้หมายความว่าจะใช้ไฟฟ้าเต็มกำลังทันที

ตัวอย่างเช่น หาก Data Center ขอรับไฟฟ้า 200 MW แต่ในช่วงแรกติดตั้ง GPU และ Server เพียง 50 MW ระบบไฟฟ้าที่เตรียมไว้ส่วนหนึ่งก็อาจยังไม่ได้ถูกใช้งานเต็มประสิทธิภาพ

หากผู้ให้บริการไฟฟ้าต้องลงทุนก่อสร้างสถานีไฟฟ้า หม้อแปลง และสายส่งเพื่อรองรับกำลังไฟฟ้า 200 MW ตั้งแต่ต้น ก็อาจเกิดต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานที่ยังไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้เต็มที่

ในกรณีที่โครงการขยายกำลังการใช้งานตามแผน ต้นทุนดังกล่าวอาจได้รับการชดเชยในระยะยาว แต่หากโครงการล่าช้า ลดขนาด หรือยกเลิกการลงทุน อาจเกิดปัญหา Stranded Grid Assets หรือสินทรัพย์ระบบไฟฟ้าที่ลงทุนไปแล้วแต่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ตามแผน

บทเรียนสำหรับประเทศไทยจึงควรแยกระหว่าง Contracted Capacity, Connected Capacity และ Actual Utilized Load ให้ชัดเจน ก่อนตัดสินใจลงทุนโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าขนาดใหญ่

ปัญหาสำคัญ : Data Center ไม่ได้ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีไฟฟ้าพร้อมเสมอไป

รายงาน S&P Global Energy แสดงแผนที่เปรียบเทียบตำแหน่ง Data Center และโรงไฟฟ้าในมาเลเซียและประเทศไทย โดยชี้ให้เห็นว่าพื้นที่ที่มีการลงทุน Data Center ไม่จำเป็นต้องตรงกับพื้นที่ที่มีแหล่งผลิตไฟฟ้าพร้อมรองรับ

สำหรับประเทศไทย การลงทุน Data Center มีแนวโน้มกระจุกตัวในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และ EEC เนื่องจากมีโครงข่าย Fiber ความพร้อมด้านที่ดิน และความใกล้ชิดกับผู้ใช้งานและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

แต่ระบบไฟฟ้าไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับการเพิ่มขึ้นของโหลดขนาดหลายร้อยเมกะวัตต์ในทุกพื้นที่ตั้งแต่ต้น

แม้ประเทศไทยจะมีกำลังผลิตไฟฟ้ารวมเพียงพอในระดับประเทศ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถจ่ายไฟฟ้าให้ Data Center ขนาด 200 - 500 MW ในพื้นที่ที่นักลงทุนต้องการได้ทันที เพราะความพร้อมของระบบไฟฟ้าต้องพิจารณาทั้งโรงไฟฟ้า ระบบสายส่ง สถานีไฟฟ้า หม้อแปลง และความสามารถในการรักษาเสถียรภาพของระบบ

ตัวอย่างเช่น Data Center ที่มี IT Load 200 MW และค่า Power Usage Effectiveness หรือ PUE เท่ากับ 1.30 จะมีความต้องการกำลังไฟฟ้ารวมประมาณ 260 MW

หากมี Data Center ขนาดดังกล่าว 10 แห่ง จะมีความต้องการกำลังไฟฟ้ารวมประมาณ 2,600 MW

หากเดินเครื่องเต็มกำลังตลอดปี จะใช้พลังงานไฟฟ้าประมาณ 22.8 TWh ต่อปี

ตัวเลขนี้เป็นการคำนวณประกอบภายใต้สมมติฐาน ไม่ใช่ตัวเลขคาดการณ์เฉพาะประเทศไทยจาก S&P Global

อย่างไรก็ตาม ตัวอย่างดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า Data Center เพียงไม่กี่โครงการสามารถเปลี่ยนสมดุลความต้องการไฟฟ้าของบางพื้นที่ได้อย่างมีนัยสำคัญ

ดังนั้นการวางแผน Data Center ในอนาคตควรเชื่อมโยงกับแผนพัฒนาระบบไฟฟ้าและผังการใช้ประโยชน์ที่ดินตั้งแต่ต้น ไม่ใช่รอให้โครงการได้รับการส่งเสริมการลงทุนแล้วจึงเริ่มจัดหาไฟฟ้าภายหลัง

ค่าไฟ Data Center อาจไม่เท่ากับผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไปอีกต่อไป

อีกแนวโน้มสำคัญที่ S&P Global Energy ระบุคือ หลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เริ่มพัฒนาอัตราค่าไฟฟ้าเฉพาะสำหรับ Data Center หรือ Dedicated Data Center Tariff

รายงานเปรียบเทียบค่าไฟฟ้าด้านพลังงานในช่วง Peak Hour ของประเทศต่าง ๆ โดยพบว่ามาเลเซียมีอัตราค่าไฟฟ้าเฉพาะสำหรับ Data Center ขณะที่ประเทศไทยมีการอนุมัติประเภทผู้ใช้ไฟฟ้า Data Center ใหม่แล้วตามสถานะข้อมูลในรายงานเดือนตุลาคม 2026 แต่ยังอยู่ระหว่างกำหนดอัตราค่าไฟฟ้า

ประเด็นนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะ Data Center เป็นผู้ใช้ไฟฟ้าที่มีลักษณะแตกต่างจากอุตสาหกรรมทั่วไป ทั้งด้านขนาดโหลด ความต่อเนื่องของการใช้ไฟฟ้า และความต้องการความมั่นคงของระบบ

หากการรองรับ Data Center ต้องลงทุนระบบสายส่งและสถานีไฟฟ้าเพิ่มเติมจำนวนมาก คำถามสำคัญคือใครควรรับผิดชอบต้นทุนดังกล่าว

หากต้นทุนทั้งหมดถูกรวมเข้าไปในโครงสร้างค่าไฟฟ้าทั่วไป ก็อาจทำให้ผู้ใช้ไฟฟ้ารายอื่นต้องร่วมรับภาระจากการลงทุนเพื่อรองรับ Data Center

ในทางกลับกัน หากกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับ Data Center สูงเกินไป ก็อาจลดความสามารถในการแข่งขันด้านการลงทุนของประเทศ ดังนั้นการกำหนด Data Center Tariff ควรใช้หลัก Cost Causation หรือการจัดสรรต้นทุนตามสาเหตุที่ทำให้เกิดต้นทุนจริง

ผู้ประกอบการที่ต้องการกำลังไฟฟ้าขนาดใหญ่และต้องการให้ขยายโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะโครงการ ควรมีส่วนรับผิดชอบต้นทุนตามความเหมาะสม

ขณะเดียวกันต้องออกแบบอัตราค่าไฟฟ้าให้โปร่งใส เป็นธรรม และสามารถแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านได้

Bring Your Own Power : เมื่อ Data Center อาจต้องสร้างโรงไฟฟ้าใช้เอง

รายงาน S&P Global Energy ระบุว่า Time to Power หรือระยะเวลาที่โครงการสามารถเข้าถึงกำลังไฟฟ้าได้จริง กำลังกลายเป็นข้อจำกัดสำคัญของการพัฒนา Data Center

แนวคิดหนึ่งที่เริ่มได้รับความสนใจคือ Bring Your Own Power หรือ BYOP ซึ่งหมายถึงการที่ผู้พัฒนา Data Center จัดหาหรือพัฒนาระบบผลิตไฟฟ้าสำหรับโครงการของตนเอง แทนที่จะพึ่งพาการขยายระบบไฟฟ้าสาธารณะเพียงอย่างเดียว

รูปแบบดังกล่าวอาจรวมถึงการลงทุนโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติ การร่วมทุนกับผู้ผลิตไฟฟ้า การจัดหาไฟฟ้าจากระบบผลิตไฟฟ้าเฉพาะพื้นที่ หรือการใช้พลังงานหมุนเวียนร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน

อย่างไรก็ตาม BYOP ไม่ได้หมายความว่า Data Center ทุกแห่งจำเป็นต้องแยกตัวออกจากระบบ Grid โดยสมบูรณ์

บางโครงการอาจใช้ระบบผลิตไฟฟ้าของตนเองเป็นแหล่งพลังงานหลัก ขณะที่ยังเชื่อมต่อ Grid เพื่อเพิ่มความมั่นคงและรองรับเหตุฉุกเฉิน

สำหรับประเทศไทย แนวคิดนี้อาจเป็นทางเลือกที่น่าสนใจในพื้นที่ EEC ซึ่งมีโครงสร้างพื้นฐานด้านก๊าซธรรมชาติ LNG โรงไฟฟ้า และนิคมอุตสาหกรรมอยู่แล้ว

หากผู้พัฒนา Data Center สามารถร่วมลงทุนโรงไฟฟ้าหรือจัดหาพลังงานจากผู้ผลิตโดยตรง ก็อาจช่วยลดภาระการลงทุนบางส่วนของระบบไฟฟ้าสาธารณะ และเพิ่มความรวดเร็วในการพัฒนาโครงการ

แต่ต้องมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับการอนุญาตผลิตไฟฟ้า การเชื่อมต่อระบบ การรับผิดชอบต้นทุนโครงข่าย และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม

ก๊าซธรรมชาติยังเป็นพลังงานหลักรองรับ Data Center อาเซียน

แม้บริษัทเทคโนโลยีระดับโลกจะให้ความสำคัญกับพลังงานสะอาด แต่รายงาน S&P Global Energy ชี้ว่าก๊าซธรรมชาติยังมีบทบาทสำคัญในการจัดหาไฟฟ้าที่มีความมั่นคงและสามารถจ่ายได้ต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง

รายงานประเมินสัดส่วนแหล่งผลิตไฟฟ้าเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ในอินโดนีเซีย มาเลเซีย และประเทศไทย

สำหรับมาเลเซีย สัดส่วนไฟฟ้าจากก๊าซธรรมชาติในการผลิตไฟฟ้าเพิ่มเติมเพื่อรองรับ Data Center อยู่ที่ประมาณ 66% ในปี 2030 และเพิ่มเป็น 75% ในปี 2035 สำหรับอินโดนีเซีย สัดส่วนก๊าซธรรมชาติอยู่ที่ประมาณ 68% ในปี 2030 และ 64% ในปี 2035

ส่วนประเทศไทยมีโครงสร้างที่แตกต่างออกไป โดยรายงานประเมินว่าสัดส่วนการผลิตไฟฟ้าเพิ่มเติมเพื่อรองรับ Data Center ในปี 2035 ประกอบด้วยก๊าซธรรมชาติประมาณ 21% พลังงานแสงอาทิตย์ประมาณ 41% พลังงานลมประมาณ 10% และแหล่งพลังงานอื่นประมาณ 27% ตามการปัดเศษของกราฟ

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าประเทศไทยมีโอกาสพัฒนาการจัดหาพลังงานสำหรับ Data Center โดยใช้พลังงานหมุนเวียนในสัดส่วนสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม สัดส่วนการผลิตไฟฟ้าตามประเภทเชื้อเพลิงไม่ได้หมายความว่าพลังงานหมุนเวียนสามารถจ่ายไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่องทุกชั่วโมง

หาก Data Center ต้องการไฟฟ้าตลอด 24 ชั่วโมง ก็ยังจำเป็นต้องมีระบบผลิตไฟฟ้าที่ควบคุมได้ ระบบกักเก็บพลังงาน หรือกลไกบริหารความสมดุลของระบบไฟฟ้า

ดังนั้นการพัฒนา AI Data Center ที่ใช้พลังงานสะอาดจึงต้องพิจารณาทั้งปริมาณพลังงานไฟฟ้ารวมและความสามารถในการจ่ายไฟฟ้าในแต่ละช่วงเวลา

โรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติก็เริ่มติดปัญหา : Gas Turbine ผลิตไม่ทันความต้องการ

แม้แนวคิด BYOP จะเปิดทางให้ Data Center สามารถพัฒนาโรงไฟฟ้าของตนเองได้ แต่ S&P Global Energy ชี้ว่าตลาดอุปกรณ์ผลิตไฟฟ้ากำลังเผชิญข้อจำกัดด้าน Supply Chain

โดยเฉพาะ Gas Turbine ซึ่งมีความต้องการเพิ่มขึ้นจากการลงทุน Data Center ในสหรัฐอเมริกาและภูมิภาคอื่น

รายงานแสดงให้เห็นว่าการสั่งซื้อ Gas Turbine ทั่วโลกเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงที่ผ่านมา โดยเฉพาะตลาดอเมริกาเหนือ

สถานการณ์ดังกล่าวอาจทำให้ผู้พัฒนาโรงไฟฟ้าต้องรออุปกรณ์นานขึ้น และส่งผลให้ระยะเวลาพัฒนาโครงการเพิ่มขึ้นตาม

สำหรับ Data Center ที่ต้องการเริ่มดำเนินงานภายใน 2 - 3 ปี การเลือกเทคโนโลยีผลิตไฟฟ้าจึงไม่สามารถพิจารณาเพียงประสิทธิภาพและต้นทุนเชื้อเพลิง แต่ต้องพิจารณาระยะเวลาส่งมอบอุปกรณ์ด้วย

รายงานระบุว่าเทคโนโลยีเครื่องยนต์ก๊าซธรรมชาติขนาดเล็กบางประเภทสามารถส่งมอบได้ในระยะเวลาที่สั้นกว่าโรงไฟฟ้า Gas Turbine ขนาดใหญ่

ขณะที่ Fuel Cell บางประเภทมีระยะเวลาส่งมอบและติดตั้งตามการประเมินของอุตสาหกรรมประมาณ 1 - 18 เดือน แต่สำหรับ Gas Turbine ขนาดใหญ่และ Combined Cycle Gas Turbine ระยะเวลารออุปกรณ์อาจยาวนานหลายปี ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตและรุ่นอุปกรณ์

ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่า Data Center อาจต้องพิจารณา Modular Power Generation หรือการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าเป็นหน่วยย่อย เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการขยายกำลังผลิต

อย่างไรก็ตาม การใช้เครื่องยนต์ก๊าซจำนวนมากก็มีข้อจำกัดด้านประสิทธิภาพ การปล่อยมลพิษ เสียง การบำรุงรักษา และต้นทุนเชื้อเพลิง ซึ่งต้องประเมินเปรียบเทียบกับโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ก่อนตัดสินใจลงทุน

Direct PPA : ทางออกสำคัญของ Data Center ที่ต้องการไฟฟ้าสะอาด

อีกแนวทางหนึ่งที่ S&P Global Energy ให้ความสำคัญคือ Direct Power Purchase Agreement หรือ Direct PPA ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่สามารถทำสัญญาซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตพลังงานสะอาดได้โดยตรงภายใต้หลักเกณฑ์ที่กำหนด

รายงานเปรียบเทียบความก้าวหน้าของประเทศต่างๆ ในอาเซียน พบว่าสิงคโปร์มีรูปแบบ Sleeved PPA ขณะที่มาเลเซียมีโครงการ Corporate Green Power Programme หรือ CGPP และ Corporate Renewable Energy Supply Scheme หรือ CRESS

เวียดนามมีการลงนาม Direct PPA ครั้งแรกในปี 2025 ตามข้อมูลในรายงาน

สำหรับประเทศไทย รายงานระบุว่ามีการประกาศโครงการนำร่อง Direct PPA แล้ว แต่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นเมื่อเทียบกับบางประเทศในภูมิภาค

Direct PPA มีความสำคัญต่อการลงทุน Data Center เพราะบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกจำนวนมากมีเป้าหมายด้านพลังงานสะอาดและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

หากประเทศไทยไม่สามารถพัฒนากลไกจัดหาไฟฟ้าสะอาดที่มีความชัดเจนและแข่งขันได้ ก็อาจเสียเปรียบประเทศเพื่อนบ้านในการดึงดูดการลงทุน

อย่างไรก็ตาม Direct PPA ไม่ได้หมายความว่าผู้ซื้อไฟฟ้าสามารถใช้ระบบสายส่งและระบบจำหน่ายได้โดยไม่มีต้นทุน

การกำหนดค่าใช้บริการระบบไฟฟ้า หรือ Wheeling Charge และค่าบริการด้านความมั่นคงของระบบจึงต้องมีความเหมาะสมและสะท้อนต้นทุนจริง

นอกจากนี้ยังต้องพิจารณาว่าพลังงานสะอาดที่ซื้อผ่านสัญญาสามารถส่งมอบได้ตรงกับช่วงเวลาที่ Data Center ใช้ไฟฟ้าหรือไม่

เพราะการซื้อไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนในปริมาณเท่ากับการใช้ไฟฟ้ารวมทั้งปี ไม่ได้หมายความว่า Data Center ใช้ไฟฟ้าสะอาดทุกชั่วโมง

บทเรียนมาเลเซีย: ค่าไฟ Data Center สูงขึ้นจน Solar + Storage เริ่มแข่งขันได้

รายงาน S&P Global Energy แสดงตัวอย่างที่น่าสนใจจากประเทศมาเลเซีย โดยเปรียบเทียบค่าไฟฟ้าของผู้ใช้ไฟฟ้าระดับแรงดันต่าง ๆ กับต้นทุนการจัดหาพลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน

ผลการประเมินแสดงให้เห็นว่า ค่าไฟฟ้าด้านพลังงานสำหรับ Data Center ระดับแรงดันสูงในมาเลเซียอยู่ในระดับสูงกว่าผู้ใช้ไฟฟ้าบางประเภทอย่างมีนัยสำคัญ

ขณะที่ต้นทุนพลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับ Battery Energy Storage System หรือ BESS ภายใต้สมมติฐานของรายงานสามารถแข่งขันกับค่าไฟฟ้าสำหรับ Data Center ได้

รายงานใช้สมมติฐานระบบกักเก็บพลังงานระยะเวลา 4 ชั่วโมง โดยมีขนาดกำลังไฟฟ้าของระบบกักเก็บเท่ากับ 50% ของกำลังผลิต Solar PV

อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบดังกล่าวเป็นการเปรียบเทียบต้นทุนการจัดหาพลังงาน ไม่ได้หมายความว่า Solar + BESS สามารถจ่ายไฟฟ้าให้ Data Center ได้ต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่ต้องมีแหล่งพลังงานอื่น

สำหรับประเทศไทย บทเรียนนี้สะท้อนว่าเมื่อค่าไฟฟ้าสำหรับ Data Center เริ่มสะท้อนต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานมากขึ้น การลงทุนระบบผลิตไฟฟ้าและกักเก็บพลังงานของตนเองอาจมีความน่าสนใจทางเศรษฐศาสตร์เพิ่มขึ้น

แต่ต้องประเมินต้นทุนรวมของระบบ ความมั่นคงในการจ่ายไฟฟ้า และต้นทุนสำรองพลังงานอย่างครบถ้วน

SMR จะเป็นทางออกระยะยาวของ AI Data Center หรือไม่?

อีกประเด็นสำคัญในรายงานคือบทบาทของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ หรือ Small Modular Reactor (SMR) ซึ่งกำลังได้รับความสนใจในฐานะแหล่งผลิตไฟฟ้าที่สามารถจ่ายไฟฟ้าได้ต่อเนื่องและมีการปล่อยคาร์บอนต่ำระหว่างการผลิต

รายงาน S&P Global Energy ประเมินแนวโน้มการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยระบุว่าเวียดนามมีเป้าหมายพัฒนาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เครื่องแรกก่อนปี 2035

สำหรับประเทศไทย รายงานแสดงเป้าหมาย SMR เครื่องแรกขนาดประมาณ 300 MW ก่อนปี 2037 ขณะที่ประเทศอื่นในภูมิภาคก็มีแนวคิดและแผนการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์ในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเป็นเป้าหมายหรือสมมติฐานการวางแผน ณ ช่วงเวลาที่จัดทำรายงาน ไม่ใช่การยืนยันว่าโครงการจะก่อสร้างและเริ่มเดินเครื่องได้ตามกำหนด

S&P Global Energy สรุปว่า SMR อาจเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับการรองรับ Data Center ในระยะยาว โดยเฉพาะช่วงหลังปี 2040

เหตุผลสำคัญคือการพัฒนาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ต้องใช้เวลาในการจัดทำกฎหมาย ระบบกำกับดูแล การอนุญาต การพัฒนาบุคลากร การเลือกพื้นที่ และการสร้างความเชื่อมั่นของประชาชน

ดังนั้น SMR จึงยังไม่ใช่คำตอบระยะสั้นสำหรับ Data Center ที่ต้องการไฟฟ้าภายใน 2 - 3 ปี

สำหรับประเทศไทย การศึกษาความเป็นไปได้ของ SMR ควรดำเนินการควบคู่กับการพัฒนาระบบกำกับดูแลและการประเมินต้นทุนตลอดอายุโครงการ โดยไม่ควรมองว่า SMR สามารถแก้ปัญหาการขาดแคลนไฟฟ้าสำหรับ Data Center ได้ทันที

ประเทศไทยควรปรับนโยบายไฟฟ้า Data Center อย่างไร?

จากข้อมูลของ S&P Global Energy จะเห็นว่าอุตสาหกรรม Data Center กำลังเปลี่ยนโครงสร้างตลาดไฟฟ้าอย่างรวดเร็ว และประเทศไทยจำเป็นต้องปรับแนวทางการวางแผนให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว

ประเด็นแรกคือการเชื่อมโยงแผนพัฒนา Data Center กับแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าและระบบสายส่งอย่างเป็นระบบ โดยควรประเมินความต้องการไฟฟ้าตามพื้นที่และช่วงเวลาที่โครงการจะเริ่มใช้งานจริง

ประเด็นที่สองคือการพัฒนากลไกจัดสรรกำลังไฟฟ้าตามความคืบหน้าของโครงการ เพื่อป้องกันการจองกำลังไฟฟ้าจำนวนมากโดยไม่มีการใช้งานจริงตามแผน

ประเด็นที่สามคือการเปิดทางให้ผู้ประกอบการ Data Center สามารถจัดหาพลังงานผ่าน Direct PPA การร่วมทุนโรงไฟฟ้า หรือระบบผลิตไฟฟ้าเฉพาะโครงการ ภายใต้หลักเกณฑ์ที่โปร่งใสและเป็นธรรม

ประเด็นที่สี่คือการกำหนดโครงสร้างค่าไฟฟ้าสำหรับ Data Center ให้สะท้อนต้นทุนจริง โดยไม่ผลักภาระการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะโครงการไปยังประชาชนและผู้ใช้ไฟฟ้ารายอื่นอย่างไม่เหมาะสม

ประเด็นที่ห้าคือการส่งเสริมการพัฒนา Integrated Energy Infrastructure โดยเฉพาะในพื้นที่ EEC ซึ่งมีโครงสร้างพื้นฐานด้าน LNG โรงไฟฟ้า และอุตสาหกรรมอยู่แล้ว

ประเทศไทยอาจพัฒนาโครงการที่เชื่อมโยงโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติ พลังงานหมุนเวียน BESS และระบบทำความเย็นสำหรับ Data Center เข้าด้วยกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและลดต้นทุนรวมของโครงการ

โดยเฉพาะการนำ LNG Cold Energy จากกระบวนการ Regasification มาใช้ผลิตน้ำเย็นหรือสนับสนุนระบบ Cooling ของ Data Center ซึ่งอาจช่วยลดกำลังไฟฟ้าที่ต้องใช้กับระบบ Chiller และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานของโครงสร้างพื้นฐาน LNG ที่ประเทศไทยมีอยู่แล้ว

อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวต้องพิจารณาความเหมาะสมของพื้นที่ ระยะทางส่งความเย็น ความต่อเนื่องของปริมาณ LNG และความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์เป็นรายโครงการ

ท้ายที่สุด ประเทศไทยควรพัฒนากลไกประเมินผลกระทบของ Data Center ต่อระบบไฟฟ้า น้ำ สิ่งแวดล้อม และชุมชนควบคู่กับการส่งเสริมการลงทุน เพื่อให้การเติบโตของอุตสาหกรรมดิจิทัลไม่สร้างภาระต่อโครงสร้างพื้นฐานของประเทศมากเกินความจำเป็น

บทสรุป : ยุค AI กำลังเปลี่ยน Data Center จากผู้ใช้ไฟฟ้าเป็นผู้กำหนดอนาคตตลาดพลังงาน

รายงาน The Role of Data Centers in Power Markets ของ S&P Global Energy สะท้อนให้เห็นว่า AI Data Center ไม่ได้เป็นเพียงอุตสาหกรรมดิจิทัลที่ใช้ไฟฟ้าจำนวนมาก แต่กำลังกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดทิศทางการลงทุนระบบไฟฟ้าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การที่ความต้องการไฟฟ้าของ Data Center ในภูมิภาคมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 5.3 เท่าภายในปี 2035 จะสร้างทั้งโอกาสและความท้าทายให้กับประเทศต่าง ๆ

ประเทศที่สามารถจัดหาไฟฟ้าได้อย่างมั่นคง มีต้นทุนแข่งขันได้ และมีระบบพลังงานสะอาดรองรับ จะมีความได้เปรียบในการดึงดูดการลงทุน AI Data Center

แต่ประเทศที่ไม่สามารถขยายระบบไฟฟ้าได้ทัน หรือไม่มีหลักเกณฑ์การจัดสรรต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม อาจเผชิญปัญหาคอขวดด้านพลังงานและภาระค่าไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น

สำหรับประเทศไทย การแข่งขันเพื่อเป็น Data Center Hub ของอาเซียนจึงไม่ควรพิจารณาเพียงจำนวนโครงการหรือมูลค่าการลงทุนที่ได้รับการอนุมัติ

แต่ควรพิจารณาว่าโครงการเหล่านั้นจะใช้ไฟฟ้าเมื่อใด ใช้ไฟฟ้าจริงเท่าไร จัดหาพลังงานจากแหล่งใด และใครเป็นผู้รับผิดชอบต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องลงทุนเพิ่มเติม

แนวคิด Bring Your Own Power, Direct PPA, การร่วมทุนพัฒนาโรงไฟฟ้า และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ อาจกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการรองรับการเติบโตของ AI Data Center ในระยะต่อไป

ขณะเดียวกัน พลังงานนิวเคลียร์ SMR อาจเป็นทางเลือกในระยะยาว แต่ไม่ควรถูกนำมาใช้แทนการแก้ปัญหาการจัดหาไฟฟ้าที่ต้องดำเนินการในปัจจุบัน

เพราะในยุค AI ความได้เปรียบในการแข่งขันไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าประเทศใดมีที่ดินสำหรับสร้าง Data Center มากที่สุด แต่ขึ้นอยู่กับว่าประเทศใดสามารถจัดหาไฟฟ้าได้เร็วที่สุด มีความมั่นคงสูง และมีต้นทุนที่เป็นธรรมต่อทั้งนักลงทุนและประชาชน

และสำหรับประเทศไทย คำถามสำคัญที่สุดอาจไม่ใช่เพียงว่า

“เราจะดึงดูด Data Center เข้ามาได้กี่พันเมกะวัตต์?”

แต่คือ “ใครจะผลิตไฟฟ้า ใครจะลงทุนสายส่ง และใครควรเป็นผู้จ่ายต้นทุนที่แท้จริงของ AI Data Center?”

เพราะหากประเทศไทยสามารถตอบคำถามนี้ได้อย่างชัดเจน เราจะไม่เพียงเป็นศูนย์กลาง Data Center ของภูมิภาค แต่ยังสามารถสร้างระบบพลังงานที่รองรับเศรษฐกิจ AI ได้อย่างมั่นคง มีประสิทธิภาพ และยั่งยืนในระยะยาว

แหล่งข้อมูล : S&P Global Energy, The Role of Data Centers in Power Markets, Vince Heo, 28 October 2026, หน้า 2 - 13