กรมศิลป์ พบคัมภีร์ใบลานยุคอยุธยาอายุ 307 ปี ที่วัดจักรวรรดิ

นางสาวขนิษฐาโชติกวนิชย์ รองอธิดีกรมศิลปากร พรัอมด้วยข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ของกรมศิลป์และฝ่ายเอกสารโบรา ณนำโดย วัฒนา พึ่งชื่น เชี่ยวชาญเฉพาะด้านภาษาโบราณ (นักภาษาโบราณเชี่ยวชาญ) สำนักหอสมุดแห่งชาติ แถลงข่าวในวันที่ 4 สิงหาคม 2569 ถึงการค้นพบคัมภีร์ใบลาน โบราณที่วัดจักรวรรดิราชาวาส สืบเนื่องจากการที่กรมศิลป์จัดโครงการอนุรักษ์จัดเก็บเอกสารโบราณ วัดจักรวรรดิราชาวาส เป็นเวลา 1 ปี 3 เดือนผลที่ได้รับคือกรมศิลป์ได้พบคัมภีร์เก่าแก่อายุ 307 ปีสมัยอยุธยาตอนปลาย ที่บรรยายเกี่ยวกับ"สิกขาบทวินิจฉัยว่าด้วยวินัยในพระไตรปิฎก"

ซึ่งกรมศิลป์ จะส่งมอบให้แก่ พระธรรมวัชรวิสุทธิ์เจ้าวาสวัดจักรวรรดิราชาวาสฯ ในวันที่  4 สิงหาคม 2569 เวลา 10.00 น.

โครงการความร่วมมือระหว่างวัดกับกรมศิลป์นั้นประสบความสำเร็จหลายด้านคือ

1. กรมศิลปากร อนุรักษ์จัดเก็บและจัดทำทะเบียนเอกสารโบราณประเภทคัมภีร์ใบลานและหนังสือสมุดไทย ซึ่งเป็นการจัดระบบเพื่อให้บริการตามหลักวิชาการ ออกเลขทะเบียนรายชื่อ คัมภีร์ใบลานจำนวน 2,374 เลขที่ รวมทั้งสิ้นจำนวน 15,137 ผูก และหนังสือสมุดไทย จำนวน 75 เล่ม ถือว่าเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้กลางกรุงที่สำคัญและมีปริมาณมากที่สุด 

2. สำรวจพบคัมภีร์ใบลานมีอายุเก่าที่สุดในแหล่งเอกสารโบราณวัดจักรวรรดิฯ อยู่ในสมัยอยุธยาตอนปลาย ตรงกับสมัยสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ ศักราชที่สร้างคัมภีร์ไดจารไว้ พ.ศ.2262 ปัจจุบันคัมภีร์นี้มีอายุ 307 ปี  ชื่อ "สิกขาบทวินิจฉัย" ซึ่งเป็นคัมภีร์อธิบายพระไตรปิฏกในส่วนพระวินัย 

3. สำรวจพบคัมภีร์ใบลานสมัยธนบุรี จารศักราชที่สร้างคัมภีร์ตรง พ.ศ.2320 และ 2322 ปัจจุบันคัมภีร์สองเรื่องนี้มีอายุ 249 ปี และ 247 ปี ได้แก่เรื่อง "สารสังคหะ อธิบายถึงพระพุทธคุณ และเรื่อง จริยาปิฎก กล่าวถึงการบำเพ็ญบารมีในอดีตชาติของพระโพธิสัตว์แสดงให้เห็นถึงความเพียรพยายาม" คัมภีร์ใบลานทั้งสองเรื่องนั้นถือเป็นคัมภีร์ใบลานหายากเนื่องจากสมัยกรุงธนบุรีเป็นราชธานีนั้นอยู่ในช่วงสั้นๆ เพียง 15 ปี  

4. สำรวจพบคัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์มากที่สุดตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1ถึงรัชกาลที่ 7 ประมาณ 70 ชื่อเรื่อง ซึ่งนับเป็นแหล่งเอกสารโบราณที่มีคัมภีร์ใบลานสมัยรัตนโกสินทร์มากที่สุดซึ่งเคยสำรวจอนุรักษ์จัดทำทะเบียนมา 

สอดรับกับความเจริญรุ่งเรืองของวัดจักรวรรดิฯ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 เป็นต้นมา

5. หนังสือสมุดไทยพระมาลัยมีภาพเขียนสีประกอบเนื้อหาสวยงามด้านซ้ายและขวาของสมุดไทย สมัยรัตนโกสินทร์ และหนังสือสมุดไทยขาวระบุปี 2421 'นายจ่ง'

สร้างไว้ในพระพุทธศาสนา ขอให้ได้แก่พระนิพพาน หมวดธรรมคดี หมู่สวดมนต์ ซึ่งอยู่ในสมัยรัชกาลที่ 5 

การครั้งนี้ถือว่าเป็นการอนุรักษ์มรดกเอกสารโบราณของชาติ ทั้งในด้านประวัติศาสตร์ พระพุทธศาสนา และภูมิปัญญาไทย พร้อมเปิดโอกาสให้สาธารณชนและนักวิชาการได้เข้าถึงองค์ความรู้จากคัมภีร์โบราณที่ทรงคุณค่า ซึ่งได้รับการอนุรักษ์อย่างเป็นระบบโดยส่งมอบคืนสู่วัดจักรวรรดิราชาวาสต่อไป

-พระธรรมวัชรวิสุทธิ์ เจ้าอาวาสวัดจักรวรรดิ์ กล่าวอนุโมทนาโดยสรุปว่า

ผลงานบรรพบุรุษ เหมือนยาหยอดตา ทำให้เรามองเห็นโลกสว่างไสว

วัฒนา พึ่งชื่นและคณะมารวบรวมเอกสารวัดจักวรรดิ ให้เรียบร้อย แสดงถึงความกตัญญู จึงขอแสดงความชื่นชม กรมศิลป์ ที่มาทำเอกสารโบราณ

ให้เรียบร้อยเพื่อประโยชน์แก่การศึกษาต่อไปนส.ขนิษฐา โชติกวนิชย์ รองอธิบดีกรมศิลปากร มีความเห็นว่าคัมภีร์โบราณเปีรยบดัวยปัญญาบรรพบุรุษ บอกเรื่องราวในอดีตให้คนปัจจุบันได้รับรู้ จึงเห็นด้วยที่พระธรรมวัชรวิสุทธิ์ เจ้าอาวาสว่า เหมือนยาหยอดตาทำให้มองเห็นสว่างไสว