thansettakij
thansettakij
เก้าสาครปลาแม่น้ำ

เก้าสาครปลาแม่น้ำ

20 พ.ย. 69 | 23:30 น.

เก้าสาครปลาแม่น้ำ อร่อยคนละทางกับเมืองทะเล เปิดโลกปลาแม่น้ำรสมือเด็ดแห่งโคกขาม คอลัมน์ อิ่ม_โอชาฯ โดย Joie de La Cuisine

KEY

POINTS

  • กิจกรรมปล่อยปูทะเลที่โคกขาม จังหวัดสมุทรสาคร นอกจากเป็นการทำบุญเสริมสิริมงคลแล้ว ยังช่วยสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำและระบบนิเวศป่าชายเลน
  • ร้านเก้าสาคร ปลาแม่น้ำ เป็นร้านอาหารใกล้จุดปล่อยปูที่โดดเด่นด้วยเมนูปลาแม่น้ำหลากหลายชนิด ปรุงด้วยรสมือแบบไทยและอาหารป่า โดยเน้นความสดของวัตถุดิบและการใช้เครื่องเทศอย่างลงตัว
  • เมนูแนะนำ ได้แก่ ปลาบึกผัดขึ้นช่าย ผัดฉ่าปลาบึก ปลาเนื้ออ่อนทอดกระเทียม ต้มยำปลาคัง และฉู่ฉี่ปลาค้าว พร้อมเมนูอาหารไทยอื่น ๆ และกาแฟคั่วบด เหมาะสำหรับแวะรับประทานหลังทำกิจกรรมปล่อยปู

หลังจากพาใครต่อใครไปทดลองปล่อยปูเพื่อวัตถุประสงค์ในทางจิตศาสตร์ ท่านผู้อ่านเห็นดีด้วยก็กรุณาทักถามว่า แล้วจะกินอะไรกันดีหลังจากเสร็จภารกิจปล่อยปูแล้ว? แถมให้เงื่อนไขมาว่า การจะปล่อยสัตว์อะไรไปแล้วเขาจะไม่กินสัตว์นั้นกันเช่นใครปล่อยหอยขมก็เลิกกินหอยขม ใครปล่อยปลาหมอก็เลิกกินปลาหมอ ถือเป็นเคล็ดถือเป็นคติซึ่งคนหัวไวก็บอกอย่างนี้ปล่อย แมวจะดีไหม เพราะยังไงยังไงก็ไม่ได้กินอยู่แล้วแมว 55

อันนี้ก็ผู้ที่เขารู้จริง ก็บอกว่าแทบจะไม่ได้เป็นการเสียสละอะไรขึ้นมาเลย ปั้ดโธ่! จริงอยู่ว่าละแวกโคกขามต่อเนื่องกับเทียนทะเล เขามีร้านอาหารที่มีซีฟู๊ดสดๆตั้งอยู่หลายเจ้าเรียงราย ล้วนแต่น่าเข้ารับประทานทั้งนั้น แต่เพื่อให้เป็นไปตามคติความเชื่อว่าปล่อยปูทะเลแล้วก็อย่าไปกินปูทะเลเลยก็ขออนุญาตแนะนำร้านเก้าสาครปลาแม่น้ำ อยู่ใกล้กับจุดปล่อยปูไม่กี่ 100 เมตร

มาร์ค นิธิ รับมอบหมายไปสำรวจลองชิมมารายงานคุณผู้อ่านการเดินทางครั้งนี้ ผมตั้งใจเริ่มต้นที่โคกขาม สมุทรสาคร มุ่งหน้าเข้าไปจนสุดแนวป่าชายเลน เพื่อทำกิจกรรมเล็ก ๆ ที่หลายคนอาจมองว่าเป็นเรื่องของความเชื่อและการทำบุญทำทานให้ชีวิต แต่ในอีกด้านหนึ่งก็มีความหมายต่อระบบนิเวศวิทยา ไม่น้อย นั่นคือการปล่อยปูทะเลกลับคืนสู่พื้นที่ป่าชายเลน บริเวณชายฝั่งของย่านโคกขามมีศูนย์การเรียนรู้และพื้นที่สำหรับปล่อยปู ที่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้ามาร่วมกิจกรรม โดยปูที่นำมาปล่อยจะเป็นปูทะเลที่ศูนย์มีจัดเตรียมไว้สำหรับการปล่อย ก็ได้จะซื้อจากข้างนอกมาปล่อยเองก็ได้ เมื่อเดินทางมาถึงก็เลือกซื้อปูจากจุดบริการมีแบบตัวเล็กตัวใหญ่ แบบไข่ แบบเนื้อ ก่อนนำไปปล่อยลงสู่พื้นที่ป่าชายเลน ซึ่งเป็นระบบนิเวศน์ที่มีทั้งดินเลน น้ำกร่อย และสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิดอาศัยอยู่ร่วมกัน กิจกรรมลักษณะนี้จึงไม่ได้มีเพียงความหมายในเรื่อง “ปล่อยสัตว์เพื่อเป็นทานชีวิต สร้างเสริมสิริมงคล” เท่านั้นแต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างจิตสำนึกเรื่องการอนุรักษ์และเพิ่มทรัพยากรสัตว์น้ำในพื้นที่ชายฝั่งด้วย

เมื่อเสร็จจากการปล่อยปูแล้ว ขากลับขอท่านได้ลองสังเกตสองข้างทางให้ดี จะพบว่าพื้นที่สมุทรสาครนั้นแทบจะเป็นเมืองของอาหารทะเลโดยธรรมชาติ ทั้งกุ้ง หอย ปู ปลา และสารพัดวัตถุดิบจากชายฝั่ง แต่กลับมีร้านหนึ่งที่เลือกเดินสวนทางกับภาพจำของพื้นที่ เพราะเน้น ปลาแม่น้ำ เป็นสำคัญ ร้านนั้นคือ เก้าสาคร ปลาแม่น้ำ เอาล่ะครับตาม เงื่อนไขปล่อยปูแล้วไม่กินปูปลาแม่น้ำกินอร่อยจึงเป็นคำตอบที่เหมาะสม สิ่งที่สะดุดตาตั้งแต่ยังไม่ทันลงจากรถ คือจำนวนรถที่จอดอยู่หน้าร้าน โดยเฉพาะในวันหยุด ความคึกคักแบบนี้ บางครั้งอธิบายตัวเองได้ง่ายกว่าป้ายประชาสัมพันธ์ เพราะร้านอาหารที่คนในพื้นที่เลือกใช้เป็นที่รับรองแขก ย่อมต้องมีอะไรบางอย่างที่ทำให้เจ้าถิ่นมั่นใจพอจะพาคนอื่นมากินมาชิมด้วย และเก้าสาครก็ดูจะเป็นร้านในลักษณะนั้น

เก้าสาครปลาแม่น้ำ

ร้านไม่ได้พยายามทำปลาแม่น้ำให้กลายเป็นอาหารป่ารสจัดจนสุดทาง หากลอบสังเกตวิธีปรุงจะพบว่า จุดสำคัญอยู่ที่ ฝีมือของคนครัวและคุณภาพของปลา มากกว่าเครื่องแกงตำเองมีความเก๋า กลิ่นสมุนไพรชัด การใช้กะทิมีความพอดี ส่วนอาหารประเภทต้มก็มีทั้งความเปรี้ยว เค็ม หวาน และกลิ่นเครื่องเทศที่ทำงานร่วมกันโดยไม่ผลักรสใดรสหนึ่งขึ้นมาจนกลบวัตถุดิบ รสโดยรวมมีความเข้มข้นจัดจ้าน แต่ไม่ได้เค็มหรือเผ็ดดุอย่างอาหารป่าบางแห่งในสไตล์กาญจนบุรี ที่ตั้งใจทำรสให้ดุดันถึงเครื่อง ตรงนี้เองครับที่น่าสนใจ เพราะอาหารจานปลาแม่น้ำที่ดีไม่จำเป็นต้องพึ่งความเผ็ดเพื่อกลบกลิ่นรสของปลา หากปลาเนื้อดี สด และปรุงอย่างถูกจังหวะ สิ่งที่ควรทำคือดึงรสของเนื้อปลาออกมาให้ชัด แล้วให้เครื่องแกง เครื่องเทศ และสมุนไพรเป็นตัวเสริม

จานแรกที่ผมอยากชวนชิมคือ ปลาบึกผัดขึ้นช่าย (รุ่นใหญ่บอกว่า บางทีที่จังหวัดทางภาคกลางเรียกตั้งโอ๋ว่าขึ้นช่ายนั้นก็ไม่ผิด เพราะว่าตัวตั้งโอ๋จริงๆเค้าออกเสียงว่าตั้งอ๋อ ส่วนขึ้นช่ายคนจีนบางภาคออกเสียงว่าตั้งโอ๋) ปลาบึกเป็นปลาที่เนื้อค่อนข้างแน่นและมีมวลเนื้อชัด ในอดีตการจะหารับประทานปลานี้เป็นของยากมากเพราะมีอยู่แต่ในแม่น้ำโขง การจะจับเป็นเรื่องยุ่งยากต้องมีพิธีการทั้งทางจิตวิญญาณและศาสตร์ของการพายเรือดักปลา แต่ปัจจุบันนี้การเพาะเลี้ยงปลาบึกทำได้ และไม่ต้องรอให้ตัวโตเท่าวัวก่อนค่อยไปจับเหมือนกับสมัยก่อน

การนำมาผัดกับขึ้นช่ายจึงเป็นการจับคู่ที่ไม่ได้พยายามทำอะไรซับซ้อน กลิ่นหอมของผักนี่ ตัดความหนักของเนื้อปลา ในขณะที่เนื้อปลายังรับรสจากเครื่องปรุงได้ดี เวลากินจึงได้ทั้งความแน่นของปลาและกลิ่นสมุนไพรจีนๆที่แทรกขึ้นมาเป็นระยะ จานนี้ทำให้เห็นแนวทางของร้านได้ชัดเจนว่า ไม่ได้ต้องการเครื่องปรุงที่มากเกิน จนกลบรสชาติพิเศษของปลา จากนั้นถึงคิวของ ผัดฉ่าปลาบึก ปลาบึกนั่นคนรุ่นใหญ่เข้ารับประทานเน้นที่หนังเพราะว่ามันกรึบแล้วก็หนาที่สำคัญคือมีชั้นไขมัน ที่ค่อนข้างหนาถ้าไม่ได้เครื่องเผ็ดเครื่องร้อนปรุงใส่แล้วก็จะเลี่ยน งานผัดฉ่าก็เป็นอีกด้านหนึ่งที่ชัดเจนว่า เจอกับมันปลาเข้าแล้วมันอร่อยสาหัส ทั้งกระชาย พริกไทยอ่อน พริก และใบมะกรูดเข้ามาช่วยกันสร้างกลิ่น กลิ่นหอมของเครื่องผัดฉ่าจะขึ้นก่อน แล้วตามด้วยความแน่นความมันของเนื้อปลาบึก จานนี้จึงมีความเป็นอาหารไทยแบบถึงเครื่องมากกว่า แต่ยังไม่ได้พยายามทำให้ความเผ็ดร้อนทอนจนเหลือเพียงความเผ็ดดื้อๆ รับประทานกับข้าวร้อนร้อนแล้วก็หยอดน้ำปลาพริกตำของทางร้านสักหน่อย.. อร่อยจัด

อีกจานที่น่าสนใจคือ ปลาเนื้ออ่อนทอดกระเทียม ปลาเนื้ออ่อนเป็นปลาที่ชื่อบอกลักษณะอยู่แล้วว่าเนื้อนุ่มกว่าปลาหลายชนิด และขนาดของปลาที่นำมาทำนั้นก็ขึ้นอยู่กับรอบการจับ วันนี้ได้ปลาใหญ่เกือบศอกนึง เมื่อเอามาทอดจนผิวด้านนอกกรอบ แล้วโรยกระเทียมทอด กลิ่นหอมของกระเทียมจะช่วยเพิ่มความน่ากินโดยไม่ต้องมีน้ำราดที่ซับซ้อน

จานนี้เหมาะกับการกินกับข้าวสวย เพราะมีทั้งความกรอบจากผิวสัมผัสด้านนอกและเนื้อปลาที่นุ่มอยู่ด้านใน และที่สำคัญคือเป็นอาหารที่กินง่าย ไม่ต้องคิดมาก เพียงตักปลาเข้าปากพร้อมกระเทียมและข้าว ก็ได้รสเค็มหอมกำลังดีกินกับน้ำปลาพริกตำก็ได้กินกับซอสพริกก็ไม่เลว

ส่วน ปลารากกล้วยทอดกระเทียม ก็อยู่ในกลุ่มอาหารทอดที่มีเสน่ห์ตรงชื่อและลักษณะของปลา รากกล้วยเป็นปลาตัวไม่ใหญ่ เมื่อนำมาทอดจะได้ความกรอบที่กินง่ายกว่าอาหารปลาชิ้นใหญ่ กระเทียมที่เจียวจนหอมจึงทำหน้าที่คล้ายเครื่องปรุงสำคัญของจาน ทั้งช่วยเพิ่มกลิ่นและทำให้เนื้อปลาที่มีขนาดเล็กมีรสชัดขึ้น จิ้มซอสพริกสักหน่อย ดื่มเครื่องดื่มเย็นๆไปด้วย

จากรสสัมผัสของปลาทอด เราเปลี่ยนมาเป็นรสชาติแสนพิเศษ ของแกงคั่วกุ้งหน่อไม้ดอง นี่เป็นจานที่ทำให้เห็นความสามารถด้านการใช้กะทิของแม่ครัว เพราะแกงคั่วที่ท่านว่าดีนั้นไม่ได้หมายความว่าต้องมันหนักอย่างเดียว กะทิจะทำหน้าที่เป็นพื้นของรส ขณะที่เครื่องแกงเป็นตัวสร้างกลิ่น และหน่อไม้ดองนำความเปรี้ยวและกลิ่นเฉพาะตัวเข้ามาตัดความมัน ส่วนกุ้งก็เพิ่มความหวานตามธรรมชาติของวัตถุดิบ

จานนี้จึงมีความเป็นอาหารไทยแบบบ้าน ๆ ที่รสหลายมิติอยู่ในหม้อเดียว ทั้งมัน หอม เปรี้ยว เค็ม และหวานอ่อน ๆ กินกับข้าวสวยแล้วรสจะยิ่งสมดุลขึ้น แกงหน่อไม้ดองแบบนี้กินไม่หมดห่อกลับบ้านทิ้งไว้ซักหนึ่งคืนรุ่งขึ้นก็อุ่นรับประทานรสชาติจะอร่อยกว่าเดิม เพราะท่านว่ามันเข้าเนื้อ

เมนูที่เข้ามาเพิ่มสีสัน ให้กับโต๊ะอาหารคือทอดมันปลากราย มาในชิ้นค่อนข้างใหญ่ เนื้อทอดมันมีความแน่นและเด้งตามลักษณะของปลากราย เครื่องแกงไม่ได้ถูกใช้ในลักษณะที่เผ็ดนำจนกินลำบาก จึงยังมีพื้นที่ให้รับรู้เนื้อสัมผัสของปลาอยู่ จานนี้เป็นอาหารที่เหมาะกับการวางกลางโต๊ะ เพราะกินได้ทั้งกับข้าวและเป็นกับแกล้ม และเมื่อเป็นชิ้นใหญ่ก็ยิ่งรู้สึกถึงเนื้อปลามากกว่าทอดมันที่บดจนละเอียดไปเสียหมด ทางครัวทำสดๆโป๊กเป๊ก อยู่ข้างหลัง น่าสนุกน้ำจิ้มเป็นน้ำจิ้มถั่วตำใส่แตงกวาสดชื่น

เก้าสาครปลาแม่น้ำ

อีกจานที่ดูเรียบง่ายแต่ทำหน้าที่ได้ดีมากคือ มะระผัดไข่วุ้นเส้นใส่กุ้งแห้ง มะระลูกโตที่มีรสขมอ่อนๆตามธรรมชาติ การผัดกับไข่จึงเป็นวิธีทำให้ความขมของมะระอ่อนลงโดยไม่จำเป็นต้องกำจัดออกทั้งหมด วุ้นเส้นก็ช่วยรับน้ำปรุง ทำให้จานนี้มีเนื้อสัมผัสนุ่มและลื่นขึ้น ส่วนกุ้งแห้งเพิ่มกลิ่นหอมเฉพาะตัวผสานกับรสเค็มบาง ๆ ทำให้จานนี้มีรายละเอียดมากกว่ามะระผัดไข่ทั่วไป เข้าใจว่าใช้ไข่เป็ดอีกด้วย เป็นอาหารจานผักที่ทำให้สำรับซึ่งมีทั้งปลา ทอดมัน และแกงกะทิ มีจังหวะพักอยู่บ้าง กินสลับกันแล้วไม่รู้สึกว่าทั้งโต๊ะหนักไปทางเดียว

จากนั้นมาถึง ต้มยำปลาคังปลาคัง เดิมทีเรียกกันว่าปลากดคัง เป็นปลามีหนวดในตระกูลปลาหนังชอบอยู่ในเขื่อนที่น้ำลึก เป็นปลาแม่น้ำที่เหมาะกับการทำต้มยำ เพราะเนื้อมีความแน่นและรับรสน้ำต้มยำได้ดี สิ่งสำคัญอยู่ที่น้ำต้มยำต้องมีความเปรี้ยว เค็ม เผ็ด และกลิ่นสมุนไพรที่พอดี หากเปรี้ยวหรือเผ็ดโดดไปมาก เนื้อปลาจะถูกกลบหมดหนังของปลาคังก็อร่อยเวลารับประทานต้มยำควรต้องเคี้ยวให้โดนพริกขี้หนูด้วยจะขึ้นจมูกสะใจครับ รสชาติอาหารของเก้าสาคร มีแนวทางที่ค่อนข้างชัดเจน คือทำให้รสมีน้ำหนัก แต่ไม่ได้พยายามกระแทกด้วยพริกหรือความเค็มจนเกินไป จึงยังรู้สึกถึงเนื้อปลาและกลิ่นของเครื่องต้มยำไปพร้อมกันและจานสุดท้ายที่อยากชวนให้ลองคือ ฉู่ฉี่ปลาค้าว

ฉู่ฉี่เป็นเมนูที่ต้องอาศัยความสมดุลระหว่างเครื่องแกงกับกะทิ หากเครื่องแกงแรงเกินไปจะกลายเป็นเผ็ดนำ หากกะทิมากเกินไปก็จะหนักและมันจนขาดสัมผัสความสดของรสปลา การทำฉู่ฉี่ปลาแม่น้ำจึงเป็นการวัดมือของครัวอย่างหนึ่ง ปลาค้าวที่มีเนื้อเป็นชิ้นให้กินอย่างชัดเจน เมื่อเจอกับน้ำฉู่ฉี่ซึ่งมีความหอมของเครื่องแกงและความนุ่มมันของกะทิ จึงเป็นจานที่เหมาะกับการกินกับข้าวสวยร้อน ๆ มากที่สุดจานหนึ่งในสำรับนี้ ฉู่ฉี่จานนี้เป็นฉู่ฉี่ปลาสดหมายความว่าไม่ได้นำปลาไปทอดก่อน ปลาค้าว ตัวใหญ่เนื้อแน่นแต่ละมุนรับประทานโดยใส่ใบโหระพาแล้วก็หยอดน้ำปลาพริกก่อนตักเข้าปาก เมื่ออาหารทั้งหมดวางลงบนโต๊ะ สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่แค่การมีเมนูปลาแม่น้ำจำนวนมาก แต่เป็นการที่ร้านสามารถพาปลาแต่ละชนิดไปอยู่ในวิธีปรุงที่ต่างกันได้ ตั้งแต่ผัดคื่นฉ่าย ผัดฉ่า ทอดกระเทียม ต้มยำ ไปจนถึงฉู่ฉี่ นี่ทำให้ “เก้าสาคร” แตกต่างจากร้านอาหารที่อยู่ในเมืองชายทะเลอย่างสมุทรสาครได้อย่างน่าสนใจ เพราะในพื้นที่ที่ผู้คนคุ้นกับกุ้ง หอย ปู และอาหารทะเล ร้านกลับเลือกนำเสนอโลกของปลาแม่น้ำด้วยรสมือแบบอาหารไทยและอาหารป่าที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวฉบับ เก้าสาคร เขาเอง และหลังจากทำบุญปล่อยปูในป่าชายเลนมาแล้ว การกลับมานั่งกินปลาแม่น้ำสักมื้อจึงเหมือนเป็นอีกด้านหนึ่งของการเดินทางในจังหวัดเดียวกัน

การเดินทางจากพื้นที่น้ำกร่อยและป่าชายเลน สู่ปลาที่เติบโตในสายน้ำ แล้วกลับมาสัมผัสความพิเศษบนโต๊ะอาหาร ทำให้รู้ว่าบางครั้งการเดินทางที่ดีอาจไม่ได้เกิดจากการตั้งใจตามหาร้านดังที่สุด แต่เกิดจากการมองสิ่งที่อยู่ระหว่างทาง แล้วพบว่ามีร้านหนึ่งที่คนในพื้นที่เลือกใช้เป็นมื้อรับแขกของเขาเอง

เก้าสาคร ปลาแม่น้ำ จึงเป็นร้านที่น่าจดจำในฐานะร้านที่รู้ว่าตัวเองกำลังทำอะไร-ใช้ปลาเป็นพระเอก ใช้เครื่องแกงและสมุนไพรเป็นตัวสนับสนุน และปล่อยให้รสมือของครัวเป็นคนเล่าเรื่องทั้งหมด เมนูปลาอื่นๆมีอีกเยอะรวมทั้งของป่าอย่างกบด้วย สับทำแกงป่าโต๊ะข้างข้างรับประทานน่าอร่อยมาก

ลมหนาวเริ่มพัดเอื่อยๆมาอย่างนี้ทางร้านเปิด open แอร์ก็นั่งสบายดี แถมยังมีกาแฟคั่วบดต่างๆให้เลือกดื่มอีกด้วย อิ่มข้าวแล้วดื่มกาแฟอร่อยๆสักแก้วนึงกันหนังตาหย่อนแล้วก็ขับรถกลับบ้าน ก็เป็นการใช้วันเวลาที่มีความสุขน่ารื่นรมย์นะครับผม