ทรัมป์เตรียมครองเวที WEF 2026 ท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจใหม่

วันที่ 19 มกราคม 2569 ไม่กี่สัปดาห์หลังจากเปิดปฏิบัติการโจมตีเวเนซุเอลา จับกุมผู้นำที่เป็นข้อถกเถียง และรื้อฟื้นความทะเยอทะยานต่อกรีนแลนด์ การปรากฏตัวของประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ ในการประชุมที่เมืองดาวอส คาดว่าจะยกระดับเดิมพันของการประชุมประจำปีของ World Economic Forum (WEF) อย่างมีนัยสำคัญ

ทั้งนี้ เมืองดาวอสในเทือกเขาแอลป์ของสวิตเซอร์แลนด์ กลับมาต้อนรับบรรดาผู้นำระดับแนวหน้าจากแวดวงการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม จากทั่วโลกอีกครั้ง สำหรับการประชุมประจำปีของ WEF

การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นในช่วงเวลาที่ประธานาธิบดีสหรัฐฯ กำลังพยายามรื้อถอนระเบียบโลกที่มีอยู่เดิม ตั้งแต่การพลิกกติกาการค้าโลก การถอนตัวครั้งใหญ่จากองค์กรระหว่างประเทศ รวมถึงข้อตกลงด้านสภาพภูมิอากาศของสหประชาชาติ ไปจนถึงการจับกุมผู้นำเวเนซุเอลา ภายหลังการโจมตีกรุงการากัส และการข่มขู่ผนวกกรีนแลนด์จากเดนมาร์ก ซึ่งเป็นพันธมิตรใกล้ชิด

เพียงไม่กี่วันก่อนการเปิดประชุม WEF ทรัมป์ขู่จะขึ้นภาษีนำเข้ากับประเทศสมาชิกนาโต 8 ประเทศ รวมถึงเยอรมนี ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักร หากไม่สนับสนุนความพยายามของเขาในการเข้าควบคุมเกาะในเขตอาร์กติกดังกล่าว ส่งผลให้ชาติยุโรปออกมาแสดงท่าทีตอบโต้ที่แข็งกร้าว

การโจมตีระเบียบกติกานานาชาติของทรัมป์ ซึ่งเป็นกรอบที่ใช้มาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่สอง และผลกระทบต่อสันติภาพ การเมือง และเศรษฐกิจโลก คาดว่าจะเป็นหนึ่งในประเด็นหลักของการประชุมระยะเวลา 5 วัน เริ่มตั้งแต่วันที่ 19 มกราคม ภายใต้ธีม “A Spirit of Dialogue”

บอร์เก เบรนเด ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ WEF กล่าวว่า ในจุดหัวเลี้ยวหัวต่อของความร่วมมือระหว่างประเทศ ซึ่งถูกขับเคลื่อนด้วยการเปลี่ยนแปลงทางภูมิเศรษฐกิจและเทคโนโลยีอย่างลึกซึ้ง การประชุมประจำปีครั้งนี้จะเป็นหนึ่งในเวทีที่สำคัญที่สุดขององค์กร

โดนัลด์ ทรัมป์ จะเข้าร่วมประชุมพร้อมกับผู้นำรัฐและรัฐบาลกว่า 60 คน อาทิ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี นายกรัฐมนตรีแคนาดา ประธานาธิบดีอาร์เจนตินา ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป รองนายกรัฐมนตรีจีน นายกรัฐมนตรีปากีสถาน และผู้นำซีเรีย 

คณะผู้แทนสหรัฐฯ ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีในดาวอส

ทรัมป์นำคณะผู้แทนสหรัฐฯ ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยเข้าร่วมการประชุมดาวอส ประกอบด้วยรัฐมนตรีในคณะรัฐบาล 5 คน และเจ้าหน้าที่ระดับสูงจำนวนมาก

คณะผู้แทนดังกล่าวรวมถึงรัฐมนตรีต่างประเทศ ผู้แทนพิเศษ และ บุตรเขยของทรัมป์ ซึ่งปูทางไปสู่การหารือระดับสูงในประเด็นยูเครน เวเนซุเอลา ฉนวนกาซา และอิหร่าน ซึ่งมีรายงานการปราบปรามการประท้วงต่อต้านรัฐบาลอย่างรุนแรง

ทรัมป์คาดว่าจะพบกับประธานาธิบดียูเครน และพันธมิตร G7 ของยูเครน รวมถึงผู้นำจากเยอรมนี อิตาลี ฝรั่งเศส สหราชอาณาจักร แคนาดา และประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ในช่วงข้างเคียงการประชุม เพื่อขอการสนับสนุนจากสหรัฐฯ ต่อหลักประกันด้านความมั่นคงของยูเครน ภายหลังข้อตกลงสันติภาพที่อาจเกิดขึ้นกับรัสเซีย

ผู้นำและเจ้าหน้าที่ของยุโรปคาดว่าจะใช้โอกาสในการพบกับประธานาธิบดีสหรัฐฯ และทีมงาน เพื่อหารือประเด็นกรีนแลนด์ และเรียกร้องให้เขาถอนคำขู่ด้านภาษี

การปรากฏตัวอย่างเข้มข้นของสหรัฐฯ ยังได้รับการเสริมด้วย “USA House” เป็นครั้งแรก ซึ่งตั้งอยู่ในโบสถ์ขนาดเล็กบนถนน Promenade สายหลักของเมืองดาวอส ใช้เป็นสถานที่จัดกิจกรรมและสร้างเครือข่ายกับนักลงทุน

สงครามภูมิเศรษฐกิจ

แม้ความปั่นป่วนทางภูมิรัฐศาสตร์และความไม่แน่นอนที่ตามมา จะครอบงำการหารือ แต่ผู้กำหนดนโยบายและผู้นำธุรกิจยังให้ความสำคัญกับแนวทางรับมือความท้าทายอื่น ๆ ของเศรษฐกิจโลก

เศรษฐกิจโลกแสดงความยืดหยุ่นในระดับหนึ่ง แม้เผชิญความตึงเครียดทางการค้าและความไม่แน่นอนเชิงนโยบาย โดยมีปัจจัยหนุนจากการลงทุนขนาดมหาศาลด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในสหรัฐฯ ซึ่งช่วยพยุงเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่สุดของโลก

อย่างไรก็ตาม การเติบโตของเศรษฐกิจโลกที่คาดการณ์ไว้ที่ 3.1% ในปี 2026 ยังไม่อยู่ในระดับน่าพอใจ โดยเฉพาะในช่วงที่หนี้สาธารณะโลกพุ่งขึ้นสู่ระดับสูงสุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง

สถานการณ์หนี้ของหลายประเทศในแอฟริกาน่าเป็นห่วงเป็นพิเศษ ตามการประเมินของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)

การค้าโลกยังคงเผชิญแรงกดดันจากแนวนโยบายกีดกันทางการค้าที่เพิ่มขึ้น เช่น การขึ้นภาษีฝ่ายเดียว การจำกัดการลงทุนจากต่างชาติ และการควบคุมซัพพลายของแร่ธาตุเชิงยุทธศาสตร์

การเผชิญหน้าทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ และผลกระทบที่ตามมา ถูกจัดให้เป็นความเสี่ยงอันดับต้น ๆ ในรายงาน Global Risks Report ประจำปีของ WEF ที่เผยแพร่เมื่อวันพุธ

ความท้าทายและโอกาสของ AI

ปัญญาประดิษฐ์เป็นอีกหนึ่งประเด็นสำคัญของปีนี้ โดยมีเวทีและการเสวนาหลายรายการว่าด้วยเทคโนโลยีแนวหน้า เช่นเดียวกับการประชุม WEF ในช่วงหลัง ผู้นำเทคโนโลยีระดับโลก อาทิ Satya Nadella จากไมโครซอฟท์, Jensen Huang จากเอ็นวิเดีย และหัวหน้าฝ่าย AI ของกูเกิล Demis Hassabis จะเข้าร่วมงาน

AI แสดงศักยภาพสูงในสาขาอย่างการแพทย์และการศึกษา และมีเม็ดเงินลงทุนหรือคำมั่นลงทุนรวมมูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แม้หลายบริษัทจะยังประสบปัญหาในการหาการใช้งานเชิงพาณิชย์ที่คุ้มค่าในโลกจริง

ขณะเดียวกัน มีความกังวลต่อผลกระทบของเทคโนโลยีต่อการจ้างงาน โดยหลายตำแหน่งอาจหายไปในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า Dario Amodei ซีอีโอของ Anthropic ระบุว่า AI อาจทำให้ตำแหน่งงานพนักงานออฟฟิศระดับเริ่มต้นหายไปถึงครึ่งหนึ่งภายใน 1–5 ปี สะท้อนความจำเป็นของการลงทุนด้านการยกระดับทักษะอย่างมหาศาล

AI ยังเสี่ยงซ้ำเติมช่องว่างดิจิทัลระหว่างประเทศร่ำรวยกับประเทศยากจน ซึ่งอาจไม่สามารถคว้าโอกาสจากเทคโนโลยีนี้ได้อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ ยังมีความกังวลเรื่องอคติในโมเดล AI การแพร่กระจายข้อมูลเท็จ และการสร้างดีปเฟก

ข้อมูลเท็จ ข่าวลวง และความมั่นคงไซเบอร์ ถูกจัดเป็นหนึ่งในความเสี่ยงโลกอันดับต้น ๆ จากผลสำรวจความเสี่ยงของ WEF ตอกย้ำความจำเป็นของกรอบกำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพ

การเปลี่ยนผ่านผู้นำ WEF

การประชุมปีนี้ถือเป็นครั้งแรกที่ไม่มี 'เคลาส์ ชวับ' ศาสตราจารย์ผู้ก่อตั้ง World Economic Forum เป็นผู้นำองค์กร หลังจากนักเศรษฐศาสตร์ชาวเยอรมันลาออกในเดือนเมษายน 2025 ท่ามกลางข้อกล่าวหาว่าเขาและภรรยาใช้เงินของ WEF เพื่อประโยชน์ส่วนตัว อย่างไรก็ตาม การสอบสวนอิสระไม่พบการกระทำผิดทางอาญา มีเพียงความผิดปกติเล็กน้อย

ชวาบถูกแทนที่โดยประธานร่วมชั่วคราว ได้แก่ Larry Fink ซีอีโอของแบล็คร็อก และ Andre Hoffmann รองประธานบริษัทโรช โฮลดิงส์

รายชื่อผู้เข้าร่วมที่แข็งแกร่งในปีนี้ ถือเป็นแรงหนุนสำคัญขององค์กร หลังเผชิญปีแห่งความผันผวน โดย WEF ซึ่งก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1971 เพื่อส่งเสริมการสนทนาเชิงพหุภาคี กำลังเผชิญแรงต้านจากกระแสพหุภาคีนิยมที่ถดถอย และการค้าเสรีที่ถูกตั้งคำถามมากขึ้นทั่วโลก