จีนเร่งพัฒนาหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ เตรียมใช้ในสมรภูมิรบ

สำนักข่าวรอยเตอร์ส รายงานว่า ในการแข่งขัน World Humanoid Robot Games ที่จัดขึ้นในจีนเมื่อเดือนที่แล้ว หุ่นยนต์ได้แสดงความสามารถทั้งการกระโดด ชกมวย และเต้นรำ หุ่นยนต์บางรุ่นที่มีความคล่องตัวสูงสามารถวิ่งระยะ 100 เมตรได้เร็วกว่า ยูเซน โบลต์ (Usain Bolt) ผู้ชมต่างส่งเสียงเชียร์ให้กับความสามารถของเครื่องจักรที่พัฒนาขึ้น รวมถึงการสะดุดล้มที่กลายเป็นภาพมีมในโลกออนไลน์

สองวันหลังการแข่งขันสิ้นสุดลง หนังสือพิมพ์อย่างเป็นทางการของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน หรือกองทัพจีน ได้สรุปบทเรียนจากการแข่งขันในมุมของตนเอง โดยหนังสือพิมพ์กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนเรียกร้องให้นักวิจัยเร่งถ่ายโอนเทคโนโลยีล้ำสมัยจากห้องปฏิบัติการไปสู่สนามฝึกทางทหาร เพื่อพัฒนานักรบหุ่นยนต์

ข้อมูลจากการตรวจสอบเอกสารของรอยเตอร์กว่า 100 รายการ ซึ่งประกอบด้วยประกาศจัดซื้อจัดจ้างทางทหารของจีน งานวิชาการ สิทธิบัตร สิ่งพิมพ์ทางการ บันทึกของรัฐบาล และเอกสารจากบริษัทด้านกลาโหม พบว่า หน่วยงานด้านกลาโหมของจีนกำลังเร่งการวิจัยเกี่ยวกับการใช้งานหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในทางทหาร และวางแผนสำหรับการนำหุ่นยนต์ดังกล่าวไปใช้งานในช่วงสงครามในอนาคต

สถาบันทางทหารจีนกำลังทดสอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์

เอกสารที่รอยเตอร์ตรวจสอบ ซึ่งยังไม่เคยมีการรายงานมาก่อน ระบุว่า สถาบันทางทหารของจีนกำลังทดสอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ตามข้อกำหนดของสนามรบ พยายามจัดหาหุ่นยนต์และเทคโนโลยีสำหรับฝึกฝนหุ่นยนต์ ตลอดจนศึกษาว่าหุ่นยนต์เหล่านี้จะสามารถปฏิบัติการร่วมกับกองกำลังทหารได้อย่างไร งานดังกล่าวเริ่มมีแรงส่งมากขึ้นในปี 2025 และ 2026 โดยมุ่งเน้นไปที่การรับรู้สภาพแวดล้อม การจัดการวัตถุ และข้อมูลสำหรับการฝึกฝนหุ่นยนต์

ผู้ผลิตจีนครองสัดส่วนประมาณ 95% ของการส่งมอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทั่วโลกในปี 2025 ตามข้อมูลของ BofA Global Research ความโดดเด่นด้านการผลิตในภาคธุรกิจทำให้กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนสามารถเข้าถึงอุตสาหกรรมที่กำลังขยายตัว ขณะเดียวกันก็พัฒนาเทคโนโลยีสำหรับการใช้งานทางทหารของตนเอง

เทคโนโลยีทางทหารทั่วโลกกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว

การวิจัยด้านหุ่นยนต์เพื่อการทหารของจีนสะท้อนให้เห็นว่า เทคโนโลยีทางทหารทั่วโลกกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว ในสงครามรัสเซีย-ยูเครน โดรนกึ่งอัตโนมัติที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการนำทางและกำหนดเป้าหมายได้เปลี่ยนรูปแบบการลาดตระเวนและการโจมตี ขณะที่หุ่นยนต์ถูกนำมาใช้ขนส่งเสบียงและเก็บกู้ผู้บาดเจ็บและเสียชีวิต

ทั้งนี้ รอยเตอร์เคยรายงานถึงความพยายามของกองทัพจีนในการเรียนรู้จากความขัดแย้งที่รุนแรงที่สุดในยุโรปนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 พัฒนาการดังกล่าวกำลังผลักดันให้กองทัพทั่วโลกให้ความสนใจกับระบบอัตโนมัติมากขึ้น

เดนนิส ฮอง ศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมเครื่องกลและอวกาศแห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส  กล่าวว่าการไปยังสถานที่ที่ไม่ต้องการให้มนุษย์ไป เป็นหนึ่งในเหตุผลที่น่าสนใจที่สุดในการพัฒนาหุ่นยนต์ตั้งแต่แรก หากการสูญเสียหุ่นยนต์หมายถึงการหลีกเลี่ยงการสูญเสียชีวิตมนุษย์ หุ่นยนต์ก็สามารถกลายเป็นสิ่งที่ยอมสละได้

รายงานยังระบุว่า กระทรวงกลาโหมจีนและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศ หรือเอ็นยูดีที ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยชั้นนำของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน ไม่ได้ตอบคำขอความเห็นเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในทางทหาร

รอยเตอร์ไม่พบหลักฐานว่าจีนได้นำหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ติดอาวุธเข้าประจำการกับหน่วยงานปฏิบัติการของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน หุ่นยนต์เหล่านี้ยังใช้พลังงานสูงและมีความน่าเชื่อถือจำกัดเมื่ออยู่นอกสภาพแวดล้อมการสาธิตที่มีการควบคุม ขณะที่สภาพแวดล้อมในสนามรบมีตัวแปรจำนวนมากและสร้างความท้าทายต่อความสามารถของหุ่นยนต์ในการรับมือกับสถานการณ์ที่คาดเดาไม่ได้ แอรอน จอห์นสัน ศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมเครื่องกลแห่งมหาวิทยาลัยคาร์เนกีเมลลอน กล่าว

กองกำลังจู่โจมในเขตเมือง

รายงานระบุว่า หุ่นยนต์รบ จำนวน 6 ตัว ซึ่งประกอบด้วยหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ สุนัขหุ่นยนต์ หรือยานพาหนะไร้คนขับ จะถูกแบ่งออกเป็น 2 ทีมจู่โจม โดยหุ่นยนต์จะปฏิบัติการร่วมกับทหารภาคพื้นดิน เพื่อเคลียร์อาคารที่ฝ่ายตรงข้ามยึดครอง ไล่ตั้งแต่ชั้นต่อชั้นและห้องต่อห้อง

สถานการณ์ดังกล่าวถูกอธิบายไว้ในงานวิจัยเมื่อเดือนสิงหาคม 2025 โดยนักวิจัยจากศูนย์ทดสอบของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศจีนในเมืองซีอาน งานวิจัยจำลองกองกำลังจู่โจมในเขตเมือง โดยใช้อุปกรณ์ที่ผู้เขียนคาดว่าจะสามารถนำมาใช้งานได้ภายใน 5-10 ปี งานวิจัยไม่ได้ระบุหลักเกณฑ์การปฏิบัติการของหุ่นยนต์ อาวุธที่หุ่นยนต์จะพกพา หรือวิธีที่หุ่นยนต์จะรับมือกับการเผชิญหน้ากับพลเรือน

จัวหมิน โจว นักวิจัยจากสถาบันวิจัยด้านการป้องกันประเทศและความมั่นคงแห่งชาติของไต้หวัน กล่าวว่า การพัฒนาด้านการทรงตัว การรับรู้สภาพแวดล้อม และความทนทาน อาจทำให้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์มีประโยชน์ในสถานที่ต่าง ๆ เช่น อาคาร อุโมงค์ และภายในเรือ

มือ 2 ข้างและเท้า 2 ข้างของหุ่นยนต์ ในทางทฤษฎี สามารถผสานความสามารถด้านการเคลื่อนที่ การปีนป่าย และการจัดการวัตถุเข้าด้วยกัน

อย่างไรก็ตาม โจวกล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับภารกิจลาดตระเวนหรือด้านโลจิสติกส์ที่มีความซับซ้อนน้อยกว่า หุ่นยนต์ 4 ขา หุ่นยนต์แบบสายพาน หรือหุ่นยนต์แบบมีล้อ โดยทั่วไปจะมีราคาถูกกว่าและสามารถนำไปใช้งานในวงกว้างได้ง่ายกว่า

บทวิเคราะห์ทางทหารของจีนมองเห็นบทบาทของหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่ขยายตัวมากขึ้น โดยบทความในหนังสือพิมพ์กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนเมื่อเดือนกรกฎาคม 2025 ระบุว่า ภารกิจของหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในท้ายที่สุดอาจพัฒนาจากการสนับสนุนการรบไปสู่การรบเป็นภารกิจหลักและยังหารือถึงวิธีที่หุ่นยนต์อาจได้รับอนุญาตให้ยิงเป้าหมายที่มีชีวิตซึ่งได้รับการยืนยันโดยมนุษย์แล้ว

ในเดือนธันวาคม กองบัญชาการยุทธบริเวณตะวันออกของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนเผยแพร่วิดีโอตัดต่อที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ แสดงภาพหุ่นยนต์ทางทหาร ซึ่งรวมถึงหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์และหุ่นยนต์ 4 ขา เข้าท่วมแนวป้องกันของไต้หวันในสถานการณ์ความขัดแย้งสมมติในอนาคต

จีนไม่ใช่ประเทศเดียวที่กำลังสำรวจการใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในสนามรบ

เมื่อปีที่แล้ว กองทัพบกสหรัฐฯ เปิดการแข่งขันเพื่อพัฒนาขีดความสามารถของหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์สำหรับการทหาร ซึ่งในอนาคตอาจสามารถทำงานร่วมกับทหารได้ กองทัพบกสหรัฐฯ ระบุว่า บทบาทที่เป็นไปได้ ได้แก่ การลาดตระเวน การรักษาความปลอดภัย การเคลียร์สิ่งกีดขวาง การปฏิบัติการในพื้นที่ที่มีวัตถุอันตราย และภารกิจเชิงรุกและเชิงรับในพื้นที่เขตเมือง โดยคาดว่าผู้เข้ารอบสุดท้ายสูงสุด 10 รายจะทดสอบระบบของตนร่วมกับผู้เชี่ยวชาญทางทหารของสหรัฐฯ ในปีนี้ และมีเงินสูงสุด 1.25 ล้านดอลลาร์สำหรับสัญญาต่อยอด

อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมหุ่นยนต์ของสหรัฐฯ ยังตามหลังจีนอยู่มากในการพัฒนาเครื่องจักรแบบ 2 ขาและ 4 ขา โดยรอยเตอร์รายงานเมื่อเดือนที่แล้วว่า หุ่นยนต์ของยูนิตรีในจีน ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ผลิตหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์และหุ่นยนต์ 4 ขาชั้นนำของโลก ได้นำการออกแบบที่ใช้กับสุนัขหุ่นยนต์ที่ขายดีที่สุดของบริษัทมาจากนวัตกรรมที่ได้รับเงินทุนจากกองทัพสหรัฐฯ

แทรกซึมแนวข้าศึก

ตามข้อมูลจากเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศจีน  ชี้ให้เห็นว่าความสนใจของจีนต่อการประยุกต์ใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในทางทหารเริ่มเพิ่มขึ้นในปี 2024 ในปีดังกล่าว มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศจีนและสถาบันวิทยาศาสตร์การทหารจีนได้ร่วมจัดเวทีด้านเทคโนโลยีการป้องกันประเทศ ซึ่งมีการจัดหัวข้อเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้ระบบฮิวแมนนอยด์ในทางทหาร

หนึ่งปีต่อมา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศจีนระบุอย่างชัดเจนว่าหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์เป็นเครื่องมือสำหรับสนามรบ การแข่งขันของมหาวิทยาลัยในเดือนมิถุนายน 2025 มีการแข่งขันรายการหนึ่งที่จำลองสถานการณ์แทรกซึมหลังแนวข้าศึก โดยกำหนดให้หุ่นยนต์เข้าไปในพื้นที่ ทำแผนที่พื้นที่ และค้นหาเป้าหมาย ขณะที่อีกสถานการณ์หนึ่งกำหนดให้หุ่นยนต์ทำหน้าที่ตรวจสอบบุคคล ตรวจสอบวินัย และลาดตระเวนรักษาความปลอดภัยภายในฐานทัพ

มหาวิทยาลัยวิจัยทางทหารแห่งนี้ระบุว่า การแข่งขันดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของสนามทดสอบเพื่อพัฒนาหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ให้สามารถมุ่งสู่สนามรบได้ในท้ายที่สุด

บันทึกการจัดซื้อจัดจ้างในช่วงเวลาเดียวกันสะท้อนให้เห็นเป้าหมายดังกล่าว

ในเดือนพฤษภาคม 2025 กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนออกประกาศประกวดราคาเพื่อจัดซื้อหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ รวมถึงการติดตั้งและการฝึกอบรมด้านเทคนิค 4 เดือนต่อมา ประกาศจัดซื้อจัดจ้างซึ่งระบุอีเมลของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีการป้องกันประเทศจีนเป็นที่อยู่สำหรับติดต่อ ได้เปิดรับข้อเสนอสำหรับระบบการรับรู้สภาพแวดล้อมอัจฉริยะและการปฏิบัติการอย่างคล่องแคล่วของหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์แบบมีร่างกาย

บันทึกดังกล่าวมีรายละเอียดไม่มากนัก รอยเตอร์จึงไม่สามารถระบุได้ว่าการประกวดราคาดังกล่าวได้รับการจัดสรรหรือไม่ และหากมีการจัดซื้อ บริษัทใดเป็นผู้ชนะ หรือหุ่นยนต์รุ่นใดถูกจัดส่ง

ขณะที่ในเดือนมิถุนายนปีนี้ กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนจัดสรรงบประมาณประมาณ 300,000 ดอลลาร์สำหรับระบบจัดเก็บและติดป้ายกำกับข้อมูลจากกล้อง เรดาร์ และการเคลื่อนไหวสำหรับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับภูมิประเทศที่หุ่นยนต์สามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ ตามเอกสารการจัดซื้อจัดจ้างทางทหารอีกฉบับ

ข้อกำหนดดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ความสนใจของกองทัพจีนกำลังขยายจากตัวหุ่นยนต์ไปสู่ระบบการรับรู้สภาพแวดล้อม การจัดการวัตถุ และระบบฝึกฝน ซึ่งนักวิชาการด้านการป้องกันประเทศมองว่าเป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะทำให้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ก้าวพ้นจากการสาธิตในสภาพแวดล้อมที่มีการควบคุม

การควบคุมจากระยะไกล

ภายในปี 2026 การพัฒนาหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ได้ขยายออกจากแวดวงวิชาการด้านการทหารไปสู่อุตสาหกรรมป้องกันประเทศของจีน

หุ่นยนต์ Fuxi ที่ผลิตโดย Norinco ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทด้านกลาโหมของรัฐ เป็นหนึ่งในตัวอย่างดังกล่าว เอกสารของบริษัทที่เผยแพร่ในเดือนสิงหาคมระบุว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ขนาดเต็มตัวรุ่นนี้สามารถทำหน้าที่รักษาการณ์ ลาดตระเวนด้วยระบบอัจฉริยะในทุกสภาพอากาศ และปฏิบัติภารกิจที่เป็นอันตราย

Fuxi สามารถทำงานร่วมกับระบบควบคุมระยะไกลของ Norinco ซึ่งช่วยให้ผู้ควบคุมที่เป็นมนุษย์สามารถควบคุมหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จากระยะไกลได้ ตามข้อมูลของบริษัท การลดความจำเป็นที่หุ่นยนต์จะต้องตัดสินใจทั้งหมดด้วยตัวเอง จะช่วยแก้ปัญหาที่ผู้เชี่ยวชาญด้านหุ่นยนต์จำนวนมากมองว่าเป็นความท้าทายสำคัญที่สุดของหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์

แม้ว่าปัจจุบันจะสามารถควบคุมจากระยะไกล แต่ระบบฮิวแมนนอยด์ที่ออกแบบมาเพื่อการใช้งานแบบอัตโนมัติในอนาคตจะต้องเผชิญกับประเด็นขัดแย้งทางจริยธรรมในที่สุด กฎหมายว่าด้วยการทำสงครามกำหนดให้กองกำลังต้องแยกแยะระหว่างนักรบกับพลเรือน และต้องงดเว้นการโจมตีผู้ที่ได้รับบาดเจ็บหรือผู้ที่ยอมจำนน

ด้านคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศได้เตือนว่า อาวุธอัตโนมัติอาจประสบปัญหาในการตีความสัญญาณการยอมจำนนอย่างน่าเชื่อถือ เนื่องจากการตัดสินดังกล่าวอาจขึ้นอยู่กับบริบท พฤติกรรม และเจตนา

กองทัพสหรัฐฯ กำหนดให้อาวุธอัตโนมัติต้องผ่านการตรวจสอบด้านกฎหมายและการทดสอบในสถานการณ์ที่สมจริง รวมถึงกำหนดให้ผู้บังคับบัญชาและผู้ควบคุมต้องใช้ดุลยพินิจอย่างเหมาะสมในการใช้กำลัง ขณะที่กระทรวงกลาโหมจีนระบุในเดือนมีนาคมว่า อาวุธที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ควรอยู่ภายใต้การควบคุมของมนุษย์

อย่างไรก็ตาม ความกังวลดังกล่าวไม่ได้ทำให้จีนยุติการสำรวจการใช้งานหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในทางทหาร

หวัง หย่งหัว นักวิจัยจากสถาบันวิทยาศาสตร์การทหารจีน เขียนไว้ในบทความแสดงความคิดเห็นเมื่อเดือนพฤศจิกายนว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ยังเผชิญปัญหาที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข ทั้งด้านการเคลื่อนไหว การรับรู้สภาพแวดล้อม และความสามารถด้านปัญญา โดยจะต้องมีความก้าวหน้าทางเทคนิค การลดต้นทุนการผลิต และการผลิตในระดับอุตสาหกรรม เพื่อให้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์กลายเป็นระบบทางทหารที่แพร่หลาย

หากเงื่อนไขดังกล่าวบรรลุผลหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จะหลั่งไหลเข้าสู่สนามรบ