BDI กางแผนปี 2570 เดินหน้าเชื่อมข้อมูลรัฐ ต่อยอด AI ภาษาไทย

สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (องค์การมหาชน) หรือ BDI เปิดทิศทางการดำเนินงานปี 2570 มุ่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลของประเทศ หรือ National Data Backbone เพื่อเชื่อมข้อมูลที่กระจายอยู่ในหลายหน่วยงานให้สามารถแลกเปลี่ยนและนำไปใช้ได้จริง ควบคู่กับการพัฒนาโมเดลภาษาไทย ThaiLLM และกำลังคนด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ รองรับการกำหนดนโยบาย การให้บริการประชาชน และการรับมือภัยพิบัติ

เชื่อมข้อมูลข้ามหน่วยงาน ลดข้อจำกัดการตัดสินใจ

นายกุลิศ สมบัติศิริ ประธานกรรมการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ หรือ BDI   กล่าวว่า ความท้าทายสำคัญคือการทำให้ข้อมูลจากหลายหน่วยงานสามารถเชื่อมโยงและใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ ภายใต้กติกา มาตรฐาน และกลไกที่สร้างความเชื่อมั่น เพื่อช่วยให้ภาครัฐเข้าใจสถานการณ์ มองเห็นความเสี่ยง และกำหนดมาตรการได้ตรงกับปัญหาของประชาชน

ข้อมูลจึงมีบทบาทต่อการเตรียมความพร้อมรับความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และพลังงาน โดยเฉพาะสถานการณ์ที่มีความซับซ้อนและเชื่อมโยงกัน ซึ่งต้องอาศัยข้อมูลจากหลายด้านประกอบการตัดสินใจ

นายกุลิศ ระบุว่า ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการแบ่งปันข้อมูลดิจิทัล พ.ศ. 2569 และแผนยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนการใช้ประโยชน์จากข้อมูลขนาดใหญ่ พ.ศ. 2568–2570 เป็นกรอบสำคัญของการเชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐ โดย BDI จะเดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการแบ่งปันข้อมูล โดยเฉพาะการจัดการภัยพิบัติและสถานการณ์ฉุกเฉิน

ดัน D2 เป็นแกนกลางข้อมูลพร้อมใช้

ศ. ดร.ธีรณี อจลากุล ผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ กล่าวว่า แผนปี 2570 จะมุ่งพัฒนากลไกให้ข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ เชื่อมโยง แลกเปลี่ยน และนำไปสนับสนุนการตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลังจากช่วง 3 ปีที่ผ่านมาเน้นการวางรากฐานด้านข้อมูล

“เป้าหมายของเรา คือทำให้ข้อมูลไม่เพียง ‘เชื่อมถึงกัน’ แต่ต้อง ‘พร้อมใช้’ และสร้างคุณค่าได้จริง” ศ. ดร.ธีรณี กล่าว

กลไกหลักคือ D2 หรือ Data Integration and Intelligence Platform แพลตฟอร์มเชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ ซึ่งพัฒนาเป็นส่วนหนึ่งของ National Data Backbone เพื่อให้หน่วยงานแบ่งปันและใช้ข้อมูลร่วมกันอย่างเป็นระบบ มีมาตรฐาน และคำนึงถึงความมั่นคงปลอดภัย

เป้าหมายการใช้งานครอบคลุมการกำหนดนโยบาย การยกระดับบริการประชาชน และการรับมือสถานการณ์สำคัญของประเทศ ทำให้ความสำเร็จในระยะต่อไปต้องพิจารณาทั้งความสามารถในการเชื่อมข้อมูลและผลที่เกิดจากการนำข้อมูลไปใช้

ขยายข้อมูลสุขภาพ–ท่องเที่ยว–สิ่งแวดล้อม

BDI นำเสนอความก้าวหน้าและแผนปี 2570 ของโครงการเชื่อมโยงข้อมูลรายสาขา ได้แก่ Travel Link เพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านการท่องเที่ยว และ Health Link เพื่อสนับสนุนการรักษาและส่งต่อผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง

ส่วน Envi Link มุ่งวิเคราะห์ข้อมูลสิ่งแวดล้อมสำหรับเฝ้าระวังและรับมือปัญหา โดยเฉพาะฝุ่น PM 2.5 ขณะที่ PD Link เชื่อมโยงข้อมูลระดับจังหวัด เพื่อใช้ประกอบการวางแผนและตัดสินใจเชิงพื้นที่

โครงการเหล่านี้เป็นแนวทางนำโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลไปใช้กับภารกิจเฉพาะด้าน โดยมีโจทย์ร่วมคือการทำให้ข้อมูลจากหลายแหล่งนำมาประกอบการตัดสินใจและพัฒนาบริการได้

ThaiLLM เพิ่มภาษาถิ่น–ทดสอบข้อมูลส่วนบุคคล

นายปฏิภาณ ประเสริฐสม รักษาการผู้อำนวยการฝ่ายนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ เปิดเผยทิศทาง ThaiLLM 2027 ว่า จะพัฒนาโมเดลภาษาไทยให้ครอบคลุมบริบทของประเทศมากขึ้น ผ่านการรวบรวมข้อมูลภาษาถิ่น เพื่อสะท้อนความหลากหลายทางภาษา

แผนงานยังรวมถึงการเพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงและทดลองใช้งาน การพัฒนาเกณฑ์ทดสอบ หรือ Benchmark ด้านการสกัดข้อมูลและการตรวจจับข้อมูลส่วนบุคคล ตลอดจนการเพิ่มประสิทธิภาพของโมเดลให้รองรับการใช้งานได้ดีขึ้น

แนวทางดังกล่าวเชื่อมโยงกับการสร้างขีดความสามารถด้าน AI ของประเทศไทย หรือ AI Sovereignty เพื่อให้ประเทศมีเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับภาษาและบริบทการใช้งาน รองรับการประยุกต์ใช้ในเศรษฐกิจ สังคม และบริการภาครัฐ

เสริมทักษะ AI ต่อยอดธุรกิจ SME

ด้านกำลังคน BDI เตรียมพัฒนาทักษะ Data และ AI ผ่านแนวทาง Micro-credential หรือการเรียนรู้และรับรองทักษะเฉพาะด้าน ควบคู่กับ THackle และกิจกรรม Hackathon เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมนำความรู้ไปประยุกต์กับโจทย์จริง

ดร.สุนทรีย์ ส่งเสริม รองผู้อำนวยการสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ นำเสนอแนวทางความร่วมมือภาครัฐและเอกชน โดยมีบริษัท ควอนตัมลีป จำกัด ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนพัฒนาผู้ประกอบการผ่านโครงการ BDI Hackathon Pro 2026 ร่วมสะท้อนการนำข้อมูลไปพัฒนาแนวทางแก้ปัญหาจากพื้นที่

ขณะเดียวกัน โครงการ The UP ซึ่งจัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ให้คำปรึกษาผู้ประกอบการ SME ในการนำข้อมูลและ AI ไปพัฒนาธุรกิจ

ทิศทางปี 2570 ของ BDI จึงให้น้ำหนักกับการนำโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลไปใช้งานจริง ทั้งในภาครัฐและภาคธุรกิจ โดยประเด็นที่ต้องติดตามคือการเชื่อมข้อมูลข้ามหน่วยงานจะช่วยยกระดับบริการ การรับมือภัยพิบัติ และการตัดสินใจเชิงนโยบายได้มากเพียงใด