สกมช. เปิดแนวปฏิบัติคุมความปลอดภัย CCTV ไทย ตั้งแต่ก่อนซื้อถึงสิ้นอายุ

พลอากาศตรี อมร ชมเชย เลขาธิการคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) กล่าวว่า ประเทศไทยมีการติดตั้งและใช้งานกล้องวงจรปิด หรือ CCTV ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเป็นจำนวนมาก ขณะที่หน่วยงานภาครัฐมีการจัดซื้อจัดจ้างระบบ CCTV อย่างต่อเนื่อง

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการมีกล้อง แต่ต้องทำให้กล้องเหล่านั้นสร้างประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ และไม่กลายเป็นช่องทางให้ผู้ที่ไม่ได้รับอนุญาตเข้าถึงข้อมูล ติดตามความเคลื่อนไหว หรือใช้ระบบเป็นเครื่องมือที่สร้างความเสี่ยงต่อเจ้าของระบบและประเทศ

พลอากาศตรี อมร กล่าวว่า กล้องวงจรปิดไม่ใช่เรื่องเล็ก หากระบบไม่มีความมั่นคงปลอดภัยและเปิดโอกาสให้บุคคลอื่นเข้าถึงข้อมูลได้ สิ่งที่ควรสร้างประโยชน์อาจกลับกลายเป็นปัญหา ดังนั้น Thailand CCTV Security Guidelines (TCSG) จึงมุ่งยกระดับความมั่นคงปลอดภัยตั้งแต่การบริหารจัดการ การกำหนดแนวทางติดตั้ง การใช้งาน ตลอดจนกลไกเฝ้าระวัง เพื่อเตรียมพร้อมรองรับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต พร้อมย้ำเป้าหมายว่า “กล้องวงจรปิดของประเทศไทยต้องเป็นของไทย ใช้ประโยชน์เพื่อคนไทย”

TCSG จาก Guidelines สู่ Implementation

สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ร่วมกับสมาคมระบบกล้องวงจรปิดอัจฉริยะไทย (iCA) จัดกิจกรรมเปิดตัว “แนวปฏิบัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยระบบกล้องโทรทัศน์วงจรปิดสำหรับประเทศไทย — Thailand CCTV Security Guidelines (TCSG)” เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ภายใต้แนวคิด “Together We Build Trust” เพื่อสร้างแนวทางร่วมในการยกระดับความมั่นคงปลอดภัยของระบบกล้องวงจรปิดของประเทศไทย และขับเคลื่อนจาก Guidelines สู่ Implementation หรือการนำแนวปฏิบัติไปใช้ให้เกิดผลจริง

ปัจจุบัน CCTV ไม่ได้ทำหน้าที่เพียง “บันทึกภาพ” แต่เชื่อมโยงกับ Network, Cloud, AI และระบบดิจิทัลมากขึ้น จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เกี่ยวข้องกับภาครัฐ ภาคธุรกิจ การบริหารจัดการเมือง และชีวิตประจำวันของประชาชน ทำให้การรักษาความมั่นคงปลอดภัยต้องพิจารณาครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบ การจัดหา การติดตั้ง การตั้งค่า การเชื่อมต่อเครือข่าย การจัดเก็บและใช้ข้อมูล ไปจนถึงการบริหารจัดการตลอดวงจรชีวิตของระบบ

วาง 4 คุณลักษณะ CCTV ที่ไทยไว้วางใจได้

ดร.ณัฐวุฒิ ปิ่นทองคำ รองประธานคณะทำงานโครงการ Thailand CCTV Security Guideline (TCSG) และกรรมการสมาคมระบบกล้องวงจรปิดอัจฉริยะไทย (iCA) กล่าวปาฐกถาหัวข้อ “TCSG Journey, Key Findings & Guideline Highlights” ว่า เป้าหมายของโครงการตั้งแต่ต้นไม่ใช่การสร้างเอกสารเพิ่มขึ้นอีกหนึ่งฉบับ แต่ต้องการหาคำตอบว่า ระบบ CCTV ที่ประเทศไทยสามารถไว้วางใจได้ควรมีลักษณะอย่างไร

เนื่องจากระบบ CCTV ในปัจจุบันประกอบด้วย Ecosystem ขนาดใหญ่ ตั้งแต่ผู้ผลิต ผู้จำหน่าย ผู้ออกแบบ System Integrator ระบบ Network, Cloud และ AI ผู้ดูแลระบบ ผู้จัดซื้อ เจ้าของข้อมูล ตลอดจนประชาชนที่ข้อมูลภาพอาจอยู่ในระบบ ดังนั้น ความมั่นคงปลอดภัยและความเชื่อมั่นจึงไม่สามารถสร้างขึ้นจากอุปกรณ์เพียงตัวเดียว แต่ต้องพิจารณาทั้งระบบและผู้เกี่ยวข้องตลอดห่วงโซ่

TCSG จึงกำหนดคุณลักษณะสำคัญของแนวปฏิบัติไว้ 4 ประการ ได้แก่ Secure มีความมั่นคงปลอดภัย, Trusted ผู้ใช้และประชาชนสามารถเชื่อมั่นได้, Practical สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง และ Future-ready พร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในอนาคต โดยไม่ผูกติดกับเทคโนโลยีหรือผู้ผลิตรายใดรายหนึ่ง

กระบวนการพัฒนา TCSG ผ่านการรับฟังความคิดเห็นจากภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม ผู้ผลิต ผู้ให้บริการ ผู้เชี่ยวชาญ และผู้ใช้งาน ทั้ง Focus Group, Webinar และการรับฟังความคิดเห็น รวมถึงการหารือกับกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานสำคัญทางสารสนเทศ (CII), Smart City และภาคธุรกิจ ก่อนนำความคิดเห็นและประสบการณ์มาศึกษา วิเคราะห์ และปรับปรุง เพื่อให้ได้แนวปฏิบัติที่สอดคล้องกับบริบทการใช้งานจริงของประเทศไทย

5 ข้อค้นพบ Security ต้องเริ่มก่อนจัดซื้อ

คณะทำงานสรุปข้อค้นพบสำคัญ 5 ประการจากกระบวนการพัฒนา TCSG

• ประการแรก ความมั่นคงปลอดภัยไม่ได้จบอยู่ที่ตัวกล้อง แต่ต้องมองแบบ End-to-End Ecosystem เพราะแม้ตัวกล้องจะมีมาตรการที่ดี แต่หาก Network ไม่มีความมั่นคงปลอดภัย การบริหาร Account ไม่เหมาะสม หรือ Cloud ถูกตั้งค่าผิด ระบบโดยรวมก็ยังมีความเสี่ยง
• ประการที่สอง Security ต้องเริ่มก่อน Procurement เพราะหากเพิ่งกำหนด Security Requirement หลังจัดซื้อระบบแล้ว หลายประเด็นอาจแก้ไขไม่ได้หรือมีต้นทุนสูง จึงควรพิจารณาความมั่นคงปลอดภัยตั้งแต่การกำหนดความต้องการ การเลือกผลิตภัณฑ์ และการจัดทำ TOR
• ประการที่สาม แนวทางแบบ One Size Fits All ไม่เหมาะกับระบบ CCTV เนื่องจากระบบขนาดเล็กที่มีกล้องเพียงไม่กี่ตัว กับระบบ Smart City หรือระบบของหน่วยงานโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่มีกล้องจำนวนมาก มีระดับความเสี่ยง ขนาด และบริบทแตกต่างกัน แนวปฏิบัติจึงต้องสามารถประยุกต์ใช้ตาม Risk, Scale และ Context
• ประการที่สี่ แนวปฏิบัติต้องรองรับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงในอนาคต โดยเน้น Security Principles มากกว่าการกำหนดให้ใช้เทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่ง
• ประการที่ห้า Implementation มีความสำคัญกว่าการมีเอกสาร เพราะไม่ว่า Guideline จะสมบูรณ์เพียงใด หากไม่มีการนำไปใช้ ก็ไม่สามารถทำให้ระบบ CCTV มีความมั่นคงปลอดภัยขึ้นได้

7 แนวทาง ครอบคลุม CCTV ตลอดวงจรชีวิต

TCSG วางแนวทางสำคัญเพื่อให้การรักษาความมั่นคงปลอดภัยครอบคลุมทั้ง Ecosystem และตลอดวงจรชีวิตของระบบ รวม 7 ด้าน ได้แก่ Cybersecurity, Privacy by Design, Responsible AI, Cloud & Data Security, Trusted Supply Chain, Secure Procurement และ Lifecycle Management

ด้าน Cybersecurity ให้ความสำคัญกับการป้องกันระบบจากภัยคุกคาม การบริหารบัญชีและสิทธิ์การเข้าถึง การเข้ารหัสและยืนยันตัวตน การบริหารจัดการช่องโหว่ ตลอดจนการออกแบบตามหลัก Security by Design ขณะที่ Privacy by Design มุ่งให้การคุ้มครองความเป็นส่วนตัวถูกพิจารณาตั้งแต่การออกแบบระบบ ทั้งวัตถุประสงค์ในการใช้ข้อมูล การเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็น และการควบคุมสิทธิ์การเข้าถึง

สำหรับ Responsible AI เมื่อ CCTV เชื่อมต่อกับ AI เพื่อช่วยตรวจจับ วิเคราะห์ หรือสนับสนุนการตัดสินใจ ต้องคำนึงถึงความถูกต้อง ความเป็นธรรม ความโปร่งใส การตรวจสอบได้ และการกำกับโดยมนุษย์ในกรณีที่อาจส่งผลกระทบต่อบุคคล ส่วน Cloud & Data Security ครอบคลุมการจัดเก็บ ประมวลผล รับส่ง และเข้าถึงข้อมูลอย่างมีความมั่นคงปลอดภัย

ขณะที่ Trusted Supply Chain ให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือของผู้ผลิตและพันธมิตร การตรวจสอบส่วนประกอบซอฟต์แวร์ การบริหารช่องโหว่และการอัปเดต รวมถึงความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ ส่วน Secure Procurement มุ่งให้ Security Requirement ถูกกำหนดตั้งแต่กระบวนการจัดซื้อ และ Lifecycle Management ครอบคลุมการติดตาม อัปเดต บำรุงรักษา การจัดการช่องโหว่ การรับมือเหตุการณ์ ตลอดจนการวางแผนเมื่อผลิตภัณฑ์สิ้นสุดการสนับสนุน

ทั้งนี้ แนวปฏิบัติ TCSG มุ่งให้ความมั่นคงปลอดภัยของระบบ CCTV ถูกออกแบบและบริหารจัดการตั้งแต่ก่อนจัดซื้อไปจนถึงสิ้นสุดวงจรชีวิตของระบบ พร้อมขับเคลื่อนจาก Guidelines สู่ Implementation เพื่อสร้าง Trusted CCTV Ecosystem โดยมีกำหนดเผยแพร่ Thailand CCTV Security Guidelines ให้ดาวน์โหลดในวันที่ 30 กันยายน 2569