แก้เกมโขกค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม 40% ทุนไทยผุดอีมาร์เก็ตเพลสชิงตลาดล้านล้าน

ตลาดอีคอมเมิร์ซไทยปี 2569 คาดมีมูลค่า 1.1-1.2 ล้านล้านบาท แต่ผู้ประกอบการไทยจำนวนมากกลับขายได้มากขึ้นแต่เหลือกำไรน้อยลง เพราะพื้นที่กว่า 90% ของตลาดดำเนินการผ่านแพลตฟอร์มต่างชาติ โดยมาร์เก็ตเพลสและวิดีโอคอมเมิร์ซครองส่วนแบ่งรวมประมาณ 7-80%

เมื่อออนไลน์กลายเป็นหน้าร้านหลัก อำนาจกำหนดกติกาจึงอยู่กับเจ้าของแพลตฟอร์ม ตั้งแต่ค่าคอมมิชชั่น การจัดอันดับสินค้า แคมเปญ โฆษณา ไปจนถึงขนส่ง แรงกดดันนี้กำลังเร่งให้ทุนไทยสร้างแพลตฟอร์มของตัวเอง โดยมี Thaimart, THAI THAI และ Pantip Mall เป็น 3 โมเดลที่น่าจับตา

ขายได้มาก แต่กำไรเหลือ 2.3%

ผลสำรวจ SME มากกว่า 500 รายในช่วงไตรมาส 1-2 ปี 2569 ของสมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย พบว่า ร้านค้าไทยบนแพลตฟอร์มต่างชาติรายใหญ่ 3 แห่ง ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรวมประมาณ 22-40% ของยอดขายต่อคำสั่งซื้อ และเหลือกำไรสุทธิเฉลี่ยเพียง 2.3%  โดยต้นทุนไม่ได้มีเพียงค่า GP หรือค่าคอมมิชชั่น แต่ยังรวมค่าธุรกรรม ค่าร่วมแคมเปญ ค่าขนส่ง และค่าโฆษณา จึงต้องมองเป็น Take Rate หรือต้นทุนรวมที่แพลตฟอร์มหักจากยอดขาย   ค่าโฆษณากลายเป็นต้นทุนที่เลี่ยงยาก เพราะหากไม่ซื้อโฆษณาหรือร่วมแคมเปญ สินค้าอาจถูกลดลำดับ ขณะที่ร้านค้าไทยยังต้องแข่งขันกับสินค้านำเข้าราคาถูก โดยเฉพาะจากจีน ปัญหาจึงเปลี่ยนจาก “จะขายออนไลน์อย่างไร” เป็น “จะขายอย่างไรให้ยังเหลือกำไร”

Thaimart เดิมพันทุนตัวเอง สร้างบ้านให้ผู้ค้าไทย

Thaimart ภายใต้การบริหารของนายพันธ์ธวัช นาควิสุทธิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยมาร์ท มาร์เก็ตเพลส จำกัด โดยระบุว่าต้องการสร้างพื้นที่การค้าของคนไทยที่ผู้ประกอบการสามารถกำหนดอนาคตธุรกิจตัวเองได้ โดย ไทยมาร์ท ไม่ได้สร้างเพียงมาร์เก็ตเพลส แต่กำลังสร้างบ้านหลังแรกของผู้ประกอบการไทย

แนวคิดดังกล่าวมาจากประสบการณ์ทำธุรกิจบนแพลตฟอร์มดิจิทัลกว่า 20 ปี ซึ่งเคยเผชิญทั้งการเปลี่ยนนโยบาย ปรับอัลกอริทึม และระงับบัญชี Thaimart จึงวางตัวเป็นพื้นที่ที่ผู้ขายและผู้บริโภคติดต่อกันได้โดยตรง ภายใต้กติกาที่ชัดเจน จุดขายคือยกเว้นค่า GP ปีแรก ตั้งแต่ 7 กรกฎาคม 2569 ถึง 6 กรกฎาคม 2570 ก่อนปรับเป็นขั้นบันได ปีที่ 2 สูงสุด 5% ปีที่ 3 สูงสุด 8% และปีที่ 4 สูงสุด 10% ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม พร้อมส่งฟรี 100,000 คำสั่งซื้อแรกของแพลตฟอร์ม ด้านโลจิสติกส์ ผู้ใช้งานเลือก Flash Express, KEX หรือไปรษณีย์ไทยได้เองตามต้นทุนและลักษณะสินค้า และไม่ปิดโอกาสพัฒนาระบบขนส่งของตัวเองในอนาคต

ไม่เผาเงิน ใช้คุณภาพดึงซื้อซ้ำ

Thaimart ประกาศไม่ทำสงครามราคาด้วยการเผาเงินหรือแจกคูปองต่อเนื่อง แต่ใช้คุณภาพสินค้าสร้างการซื้อซ้ำ ร้านค้าต้องขายสินค้าอย่างถูกกฎหมาย และสินค้าที่อยู่ภายใต้การกำกับต้องมีใบอนุญาต เช่น อย. หรือ มอก. โดยแพลตฟอร์มไม่ได้กำหนดว่าสินค้าต้องผลิตในไทยทั้งหมด แต่ต้องเป็นของแท้ มีคุณภาพ และมีเอกสารรับรอง สะท้อนว่าไม่ได้แข่งขันด้วยคำว่า “สินค้าไทย” เพียงอย่างเดียว แต่ใช้การคัดกรองสร้างความเชื่อมั่น

โมเดลธุรกิจใช้แนวคิด Partner Success หรือ “เพื่อนรวย เราสำเร็จ” และหลัก Fair First พร้อมเตรียม Thaimart Academy สนับสนุนความรู้ด้านการขายและสร้างแบรนด์ โดยเงินลงทุนทั้งหมดมาจากทุนส่วนตัวของพันธ์ธวัช ไม่มีนักลงทุนต่างชาติหรือกลุ่มทุนรายใหญ่ ปัจจุบันมีบุคลากรราว 450 คน และตั้งเป้าสร้างกำไรหลังผ่าน 5 ปีแรก สะท้อนว่าการแข่งขันกับแพลตฟอร์มต่างชาติต้องใช้ทั้งทุนและเวลา

THAI THAI ดึงบริษัทจดทะเบียนเสริมฐานทุน

ขณะที่ Thaimart ใช้มาร์เก็ตเพลสเป็นแกนหลัก THAI THAI by ECO Commerce วางตัวเป็น Digital Commerce Infrastructure เชื่อมผู้ประกอบการ ครีเอเตอร์ ผู้บริโภค ระบบชำระเงิน และโลจิสติกส์ พร้อมใช้ Creator Commerce ช่วยสร้างยอดขายแก่แบรนด์ไทย  โดยแพลตฟอร์มชูค่า GP 0% และร่วมมือกับไปรษณีย์ไทย โดยจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อบริษัท เอสเอเอเอ็ม ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) หรือ SAAM ซื้อหุ้นบริษัท อีโค คอมเมิร์ซ จำกัด จำนวน 19,999 หุ้น มูลค่า 2 ล้านบาท ทำให้ถือหุ้น 100% และ ECO Commerce เป็นบริษัทย่อยตั้งแต่วันที่ 20 สิงหาคม 2569

SAAM ซึ่งมีฐานธุรกิจพัฒนาโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียน ต้องการขยายพอร์ตสู่อีคอมเมิร์ซ Live Commerce และเครือข่ายกระจายสินค้า เพื่อสร้าง New Recurring Income และลดการพึ่งพาธุรกิจพลังงาน

ปัจจุบัน THAI THAI มียอดจัดส่งประมาณ 650,000 ชิ้นต่อเดือน และธุรกรรมเก็บเงินปลายทาง หรือ COD ราว 60 ล้านบาทต่อเดือน ตั้งเป้าขยายเป็น 1-3 ล้านชิ้นต่อเดือน หรือเพิ่มขึ้นสูงสุดประมาณ 4.6 เท่า โดยการมีบริษัทจดทะเบียนหนุนหลังช่วยเพิ่มโอกาสเข้าถึงเงินทุนและเครือข่ายธุรกิจ แต่ยังต้องติดตามรูปแบบรายได้เมื่อไม่เก็บ GP ว่าจะมาจากค่าธุรกรรม โลจิสติกส์ Affiliate หรือบริการเสริมใด

Pantip Mall เปลี่ยนคอมมูนิตี้เป็นการค้า

Pantip Mall ใช้ฐานคอมมูนิตี้และข้อมูลรีวิวที่ Pantip.com สะสมมากว่า 30 ปี ร่วมมือกับ ShopSCAPE ผู้เชี่ยวชาญด้าน Enterprise E-Commerce เพื่อยกระดับจากพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อมูลสู่ Community Commerce   โดยนายอภิศิลป์ ตรุงกานนท์ ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายผลิตภัณฑ์ บริษัท อินเทอร์เน็ตมาร์เก็ตติ้ง จำกัด ผู้พัฒนา Pantip.com ระบุว่า Pantip Mall ต้องการสร้าง “อธิปไตยทางเลือก” ให้ตลาดอีมาร์เก็ตเพลสไทย เปิดพื้นที่แก่ผู้ประกอบการรายย่อย สินค้าชุมชน และแบรนด์ไทย โดยที่ผ่านมา ผู้บริโภคจำนวนมากเริ่มเส้นทางซื้อจากการค้นข้อมูลและอ่านรีวิวบน Pantip ก่อนออกไปซื้อบนแพลตฟอร์มอื่น Pantip Mall จึงพยายามเชื่อมตั้งแต่การค้นหา รีวิว ไปจนถึงการซื้อ เพื่อเก็บมูลค่าจากคอนเทนต์และคอมมูนิตี้ไว้ในระบบ

ShopSCAPE ช่วยเสริมระบบอีคอมเมิร์ซและ AI ขณะที่แพลตฟอร์มประกาศสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อยและวิสาหกิจชุมชนโดยไม่มีค่าธรรมเนียม ขณะที่ความท้าทายสำคัญคือการเปลี่ยนผู้ค้นข้อมูลให้เป็นผู้ซื้อโดยไม่กระทบความน่าเชื่อถือของ Pantip จึงต้องแยกความคิดเห็น เนื้อหาเชิงพาณิชย์ และหน้าร้านให้โปร่งใส

GP 0% เป็นเพียงประตูเข้าสู่สนาม

แม้ทั้ง 3 แพลตฟอร์มเกิดจากแรงกดดันชุดเดียวกัน แต่เลือกคำตอบต่างกัน Thaimart เดิมพันด้วยทุนระยะยาวและการควบคุมคุณภาพ THAI THAI เชื่อมครีเอเตอร์ การชำระเงิน และโลจิสติกส์ พร้อมทุนจากบริษัทจดทะเบียน ส่วน Pantip Mall ใช้ความน่าเชื่อถือของคอมมูนิตี้เปลี่ยนการค้นข้อมูลเป็นธุรกรรม  อย่างไรก็ตาม GP 0% เป็นเพียงประตูเข้าสู่การแข่งขัน เพราะแพลตฟอร์มยังมีต้นทุนเทคโนโลยี ระบบชำระเงิน การป้องกันฉ้อโกงการคืนสินค้า บริการลูกค้า และการตลาด หากไม่มีรายได้จาก GP ต้องหารายได้จากค่าธุรกรรม โฆษณา สมาชิก โลจิสติกส์ หรือบริการเสริม

ตั้งคณะกรรมการรวมพลังแพลตฟอร์มไทย

ดร.อุดมธิปก ไพรเกษตร นายกสมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย กล่าวกับ“ฐานเศรษฐกิจ” ว่าปีนี้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มต่างชาติมีการปรับค่าธรรมเนียม 3 ครั้ง โดยแจ้งผู้ประกอบการล่วงหน้า 1 เดือน เป็นแรงกดดันผู้ประกอบการไทยโดยเฉพาะกลุ่มผู้ซื้อมาขายไป ไม่มีแบรนด์ตัวเอง เนื่องจากปรับตัวไม่ทัน และไม่เหลือกำไร ทำให้ขณะนี้มีผู้ประกอบการไทย หรือนักลงทุน รุกขึ้นมาสร้างอีมาร์เก็ตเพลสเพื่อแก้ปัญหา

ล่าสุด สมาคม ผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย จัดตั้ง “คณะกรรมการผู้ประกอบการมาร์เก็ตเพลสไทย” (Thailand Marketplace Platform Committee) เพื่อเป็นกลไกกลางประสานความร่วมมือระหว่างแพลตฟอร์มไทยกับภาครัฐ ท่ามกลางการแข่งขันด้านเงินทุน เทคโนโลยี ฐานผู้ใช้ และการตลาดกับแพลตฟอร์มต่างชาติ โดยคณะกรรมการดังกล่าวจะรวบรวมความคิดเห็นและข้อเสนอจากผู้ประกอบการ ทั้งแพลตฟอร์มฝั่งผู้ซื้อ ฝั่งผู้ขาย และแพลตฟอร์มซื้อขายสินค้าและบริการรูปแบบต่าง ๆ เพื่อนำไปทำงานร่วมกับภาครัฐ โดยเป้าหมายคือให้แพลตฟอร์มไทยแลกเปลี่ยนข้อมูล ทำงานร่วมกัน และสะท้อนปัญหาจากการดำเนินธุรกิจจริง เพื่อหาแนวทางพัฒนาอุตสาหกรรมอีคอมเมิร์ซไทยร่วมกัน