ครม. เคาะร่างระเบียบแบ่งปันข้อมูลดิจิทัล รับมือภัยพิบัติ-เหตุฉุกเฉิน

5 พฤษภาคม 2569 นางสาวรัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบหลักการร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการแบ่งปันข้อมูลดิจิทัล พ.ศ. .... โดยสาระสำคัญ คือ การกำหนดกลไกการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเชื่อมโยงและบูรณาการข้อมูลของหน่วยงานของรัฐ เช่น กำหนดให้มีระบบกลางเพื่อการแบ่งปันข้อมูลหลักเกณฑ์เงื่อนไขและวิธีการแบ่งปันข้อมูลเพื่อให้หน่วยงานของรัฐสามารถจัดทำและครอบครองข้อมูลดิจิทัลระหว่างหน่วยงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

มีการบริหารจัดการข้อมูลที่ดีสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลตามเป้าหมายและนโยบายของรัฐบาลในการบริหารภาครัฐและการปฏิรูปกฎหมายโดยเฉพาะราชการทันใจ เพื่อประโยชน์ในการบริหารราชการแผ่นดิน

ทั้งนี้  ปัจจุบันประเทศไทยได้นำข้อมูลขนาดใหญ่ หรือ big data และเทคโนโลยีสารสนเทศที่ทันสมัยมาเป็นกลไกในการขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจดิจิทัลเพื่อยกระดับสภาพเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ อย่างไรก็ตาม การดำเนินการดังกล่าวยังคงมีปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญ ทำให้การแบ่งปันข้อมูลระหว่างหน่วยงานของรัฐเป็นไปอย่างล่าช้าและไม่สามารถนำทรัพยากรข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงวิเคราะห์เพื่อยกระดับการบริหารราชการแผ่นดินได้อย่างเป็นรูปธรรม

ดังนั้น รัฐบาล จึงมี "ความจำเป็นเร่งด่วน" ที่จะต้องมีกลไกในการบริหารจัดการข้อมูลสำหรับกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นเร่งด่วนในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในระยะเฉพาะหน้า และเพื่อเตรียมการรับมือภัยพิบัติและสถานการณ์ฉุกเฉินต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นในระยะยาว  

สำหรับร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าการแบ่งปันข้อมูลดิจิทัล พ.ศ. .... มีสาระสำคัญ เช่น

- กำหนดคำนิยาม ด้านข้อมูลดิจิทัล ระบบกลางเพื่อการแบ่งปันข้อมูลและสำนักงาน "สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่องค์การมหาชน" (สขญ.)

- กำหนดให้หน่วยงานของรัฐดำเนินการจัดทำครอบครอง นำส่ง หรือเชื่อมโยงข้อมูลที่ดิจิทัล ตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัลและกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ เมื่อมีการร้องขอจะต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน นับแต่ได้รับคำขอใช้ข้อมูลดังกล่าว

- กำหนดกรณีที่หน่วยงานของรัฐอาจปฏิเสธการแบ่งปันข้อมูลที่ได้รับการวิเคราะห์ทั้งหมดหรือบางส่วนได้เพื่อลดความเสียหายต่อความมั่นคงของประเทศหรือความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

- กำหนดให้ สขญ. ต้องจัดให้มีระบบกลางเพื่อแบ่งปันข้อมูลรวมทั้งกำหนดหลักเกณฑ์เงื่อนไขและวิธีการบริหารจัดการข้อมูลดิจิทัลที่ สนข.ได้รับการแบ่งปันจากหน่วยงานรัฐตลอดจนการกำหนดหน้าที่และอำนาจของสำนักงาน

- กำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการส่งเสริมการแบ่งปันข้อมูลดิจิทัล รวมทั้งอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการฯ เช่น การออกระเบียบข้อบังคับประกาศ ให้คำแนะนำ เป็นต้น

นอกจากนี้บทเฉพาะกาลได้กำหนดให้หน่วยงานของรัฐ เช่น กรมชลประทาน กรมอุตุนิยมวิทยา กรมการปกครอง กรมป้องกันบรรเทาสาธารณภัย ดำเนินการเชื่อมโยงระบบสารสนเทศของหน่วยงานของรัฐกับระบบกลางเพื่อการแบ่งปันข้อมูลและนำส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบการภายใน 60 วันนับแต่วันที่ระเบียบมีผลบังคับใช้ 

หากไม่พร้อมต้องรีบแจ้งภายใน 15 วันเพื่อหารือและทำความตกลงแต่การดำเนินการในการสร้างความพร้อมต่อไป

"ร่างระเบียบฯ ดังกล่าวจะเป็นกลไกสำคัญช่วยลดขั้นตอนและระยะเวลาในการเสนอร่างกฎหมายให้กระชับและมีผลบังคับใช้กับหน่วยงานของรัฐได้อย่างรวดเร็วยิ่งขึ้นและทันต่อการรับมือกับสถานการณ์ที่จำเป็นต้องมีการบูรณาการข้อมูลข้ามหน่วยงานอย่างเร่งด่วนเพื่อใช้สนับสนุนการตัดสินใจของรัฐบาล" โฆษกประจำสำนักนายกฯ ระบุ