จับตาเพิ่มสัดส่วนไบโอดีเซล จูงใจใช้แก๊สโซฮอล์ อี 20 รับมือสงครามตะวันออกกลาง

สถานการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลางที่ทวีความรุนแรงขึ้น นำไปสู่การปิดช่องแคบฮอร์มุซ อันเป็นเส้นทางหลักในการขนส่งนํ้ามันดิบของโลกถูกตัดขาด ส่งผลกระทบต่อการจัดหาและราคาพลังงานในตลาดโลกให้ผันผวนอย่างหนัก ล่าสุดราคานํ้ามันดิบในตลาดโลกดีดตัวขึ้นมาเหนือระดับ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่งผลให้ไทยตกอยู่ในภาวะวิกฤต จากที่ต้องพึ่งการนำเข้านํ้ามันดิบจากตะวันออกกลางราว 61.2% ของปริมาณการจัดหานํ้ามันดิบทั้งหมด อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

จากข้อมูลของกรมธุรกิจพลังงานปี 2568 ชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยมีการนำเข้านํ้ามันเชื้อเพลิงเฉลี่ย 1,006,959 บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นมูลค่ารวมกว่า 74,157 ล้านบาทต่อเดือน ในจำนวนนี้เป็นการนำเข้านํ้ามันดิบถึง 970,097 บาร์เรลต่อวัน หรือคิดเป็นมูลค่ากว่า 72,141 ล้านบาทต่อเดือน ขณะที่การนำเข้านํ้ามันสำเร็จรูปอยู่ที่ 2,016 ล้านบาทต่อเดือน

เมื่อเส้นทางการลำเลียงนํ้ามทันดิบจากตะวันออกกลางถูกตัดขาด การแสวงหาแหล่งนํ้ามันดิบจากแหล่งอื่นๆ ถือมีความจำเป็นในการจัดหานํ้ามันให้มีเพียงพอใช้ภายในประเทศ

แนวทางหนึ่งที่มีการพูดถึงในการประชุมของศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ฉุกเฉินด้านพลังงาน ได้มีการหยิบยก ที่จะนำนํ้ามันบนดิน มาใช้เป็นยุทธศาสตร์ในการจัดหานํ้ามันในประเทศ เพื่อลดการนำเข้าอีกครั้ง

โดยกรมธุรกิจพลังงาน ได้มีข้อเสนอที่จะให้มีการเพิ่มสัดส่วนของไบโอดีเซลหรือ B100 เพื่อผสมในนํ้ามันดีเซลขึ้นไปในลักษณะยืดหยุ่นที่ระดับ 7% ตามที่ได้ประกาศเป็นมาตรฐานของนํ้ามันดีเซลที่ใช้ไว้ แต่ที่ผ่านมาเนื่องจากบี 100 มีราคาสูงกว่าราคานํ้ามันดีเซล เพื่อลดภาระของผู้บริโภค ในแนวทางปฏิบัติจึงได้ลดสัดส่วนการผสมลงมาเหลือ 5%

ทั้งนี้ เมื่อราคานํ้ามันดิบในตลาดโลกเริ่มเข้าใกล้ระดับ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล เมื่อเทียบกับราคา B100 ในประเทศเฉลี่ยอยู่ที่ 33-34 บาทต่อลิตร จึงทำให้ความต่างของราคานั้นลดน้อยลงจนเป็นโอกาสในการปรับนโยบายเพิ่มการใช้นํ้ามันบนดินในประเทศให้สูงขึ้น ช่วยลดการนำเข้านํ้ามันจากต่างประเทศได้ทางหนึ่ง

ปัจจุบันไทยมีโรงงานผู้ผลิตไบโอดีเซลรวมทั้งสิ้น 16 ราย ซึ่งมีกำลังการผลิตติดตั้งรวมกันสูงถึง 10.26 ล้านลิตรต่อวัน แต่ทว่าปริมาณการผลิตจริงในเดือนมกราคม 2569 กลับอยู่ที่เพียง 4.095 ล้านลิตรต่อวันเท่านั้น โดยมีการใช้นํ้ามันดีเซลหมุนเร็วเฉลี่ยอยู่ที่ราว 65 ล้านลิตรต่อวัน

ข้อมูลนี้สะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยยังมี “กำลังผลิตส่วนเกิน” อีกกว่า 6.16 ล้านลิตรต่อวัน ที่สามารถดึงออกมาใช้เป็นพลังงานในการลดการนำเข้านํ้ามันดิบได้อย่างมาก

รวมถึงการเพิ่มปริมาณการใช้เอทานอล ที่นำมาผสมเป็นแก๊สโซฮอล์ โดยใช้มาตรการส่วนต่างราคาของนํ้ามันแก๊สโซฮอล์ อี 20 ให้ต่างจากแก๊สโซฮอล์ 95 ประมาณ 3 บาทต่อลิตร จากปัจจุบันที่มีส่วนต่างกันเพียง 2.21 บาทต่อลิตร เพื่อจูงใจให้ผู้ใช้รถยนต์หันมาใช้แก๊สโซฮอล์ อี 20 เพิ่มมากขึ้น จากปัจจุบันมีการใช้ประมาณ 5 ล้านลิตรต่อวัน เมื่อเทียบกับการใช้นํ้ามันกลุ่มแก๊สโซฮอล์ทั้งหมดราว 31 ล้านลิตรต่อวัน

ปัจจุบันไทยมีโรงงานเอทานอลที่เดินเครื่องผลิตแล้ว 28 แห่ง กำลังการผลิตรวมประมาณ 6.92 ล้านลิตรต่อวัน โดยปริมาณการผลิตจริงอยู่ที่ประมาณ 3.45 ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งส่วนใหญ่ผลิตจากกากนํ้าตาลและมันสำปะหลัง ซึ่งหากมีการใช้แก๊สโซฮอล์ อี 20 เพิ่มขึ้นได้ ก็จะช่วยให้เกิดการใช้เอทานอลที่ผลิตภายในประเทศเพิ่มขึ้นได้ ซึ่งจะมีส่วนช่วยลดการนำเข้านํ้ามันดิบได้อีกทางหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ทั้ง 2 แนวทางนี้ จะต้องนำเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน(กบง.) ที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานเป็นประธานต่อไป ให้เกิดผลใช้บังคับ

ดังนั้น การเพิ่มสัดส่วนผสมไบโอดีเซล และการใช้แก๊สโซฮอล์ อี 20 เพิ่มขึ้น ไม่เพียงเป็นจัดหาพลังงานในประเทศได้แล้ว แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการรักษาเสถียรภาพราคาพืชผลให้กับเกษตรกรภายในประเทศ โดยเฉพาะนํ้ามันปาล์มดิบที่มักประสบปัญหาล้นตลาดและราคาตกตํ่า การใช้กลไกไบโอดีเซลและเอทานอลเป็นตัวดูดซับผลผลิต จะช่วยยกระดับราคาผลปาล์ม อ้อย และมันสำปะหลัง สดให้กับเกษตรกรไทย ทำให้เม็ดเงินไม่ไหลออกนอกประเทศ และยังสามารถสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับประเทศได้อีกทางหนึ่งด้วย