"นิพนธ์"หนุนนวัตกรรมขับเคลื่อนท่องเที่ยวล้านช้าง-แม่น้ำโขง กระจายรายได้สู่ชุมชน

“นิพนธ์ บุญญามณี” ปาฐกถาเวทีเล่อซาน ชูพลังนวัตกรรมขับเคลื่อนท่องเที่ยวล้านช้าง–แม่โขง เชื่อมโยงเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และวิถีชีวิตประชาชน มุ่งสร้างประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมผลักดันสงขลาสู่โอกาสความร่วมมือเมืองพี่เมืองน้องไทย–จีน

นายนิพนธ์ บุญญามณี อุปนายกสมาคมวัฒนธรรมและเศรษฐกิจไทย–จีน อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย และอดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา เป็นผู้แทนสมาคมวัฒนธรรมและเศรษฐกิจไทย–จีน กล่าวสุนทรพจน์ในงานเลี้ยงรับรองอาหารค่ำ เนื่องในโอกาสการประชุมความร่วมมือระหว่างรัฐบาลท้องถิ่นลุ่มแม่น้ำล้านช้าง–แม่น้ำโขง และการเสวนาระหว่างเมืองประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ประจำปี 2026 ณ นครเล่อซาน มณฑลเสฉวน สาธารณรัฐประชาชนจีน โดยมีผู้แทนจากประเทศสมาชิกเข้าร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและแนวทางการพัฒนาความร่วมมือในภูมิภาค

นายนิพนธ์ กล่าวว่า ปี 2026 ถือเป็นปีสำคัญเนื่องในโอกาสครบรอบ 10 ปีของกรอบความร่วมมือล้านช้าง–แม่โขง ซึ่งตลอดระยะเวลา 1 ทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศสมาชิกทั้ง 6 ประเทศ ได้ร่วมกันผลักดันความร่วมมือในหลากหลายมิติ ทั้งด้านการค้า การคมนาคมขนส่ง การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม และการพัฒนาอย่างยั่งยืน ก่อให้เกิดความเชื่อมโยงระหว่างประเทศและประชาชนในภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญของความร่วมมือในทศวรรษต่อไป คือการยกระดับจากกรอบความร่วมมือเชิงนโยบายไปสู่การดำเนินโครงการที่สร้างผลประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะการทำให้ประชาชนและชุมชนท้องถิ่นสามารถเข้าถึงโอกาสทางเศรษฐกิจและได้รับประโยชน์จากการพัฒนาร่วมกันอย่างแท้จริง ไม่ใช่เพียงการเติบโตในระดับประเทศหรือการขยายตัวของภาคธุรกิจขนาดใหญ่เท่านั้น

แม่น้ำโขงสายน้ำแห่งชีวิตและโอกาสทางเศรษฐกิจ

สำหรับประเทศไทย แม่น้ำโขงไม่ได้เป็นเพียงเส้นทางคมนาคมหรือเส้นทางการค้าระหว่างประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นสายน้ำแห่งชีวิตที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจ สังคม และวิถีชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งมีชุมชนจำนวนมากตั้งถิ่นฐานและประกอบอาชีพอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ

นายนิพนธ์ ยกตัวอย่างท่าเรือพาณิชย์เชียงแสน จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นประตูสำคัญในการเชื่อมโยงการค้าระหว่างประเทศไทยกับประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ขณะเดียวกัน การประมงพื้นบ้าน การท่องเที่ยว และอาชีพต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำ ยังคงเป็นแหล่งรายได้สำคัญของประชาชนในพื้นที่

สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า การพัฒนาเศรษฐกิจในลุ่มน้ำโขงจำเป็นต้องดำเนินควบคู่ไปกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและการอนุรักษ์ระบบนิเวศอย่างสมดุล โดยต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อประชาชนที่พึ่งพาทรัพยากรแม่น้ำในการดำรงชีวิต เพื่อให้การเติบโตทางเศรษฐกิจสามารถเกิดขึ้นได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

พร้อมกันนี้ นายนิพนธ์ ยังกล่าวถึงจังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นบ้านเกิดของตนเองว่า เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของความสัมพันธ์อันยาวนานระหว่างประชาชนไทยและจีน โดยมีประวัติศาสตร์การค้าทางทะเล การเดินทางติดต่อระหว่างผู้คน และมรดกทางวัฒนธรรมร่วมกันที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน ความสัมพันธ์ดังกล่าวเป็นต้นทุนทางสังคมและวัฒนธรรมที่สามารถนำมาต่อยอดเป็นความร่วมมือด้านเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวในอนาคตได้

ต่อยอด 4 แนวทางความร่วมมือสร้างการเติบโต

นายนิพนธ์ กล่าวต่อว่า แม่น้ำล้านช้าง–แม่น้ำโขง เปรียบเสมือนสายสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงประชาชนในภูมิภาคเข้าด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นด้านการเดินทาง การค้าขาย วิถีชีวิต ประเพณี และวัฒนธรรม ความสัมพันธ์ของผู้คนที่มีลักษณะบ้านพี่เมืองน้องนี้ ถือเป็นจุดแข็งสำคัญที่สามารถพัฒนาไปสู่การท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ โดยเปิดโอกาสให้นักเดินทางได้สัมผัสประสบการณ์จริง เรียนรู้วิถีชีวิตของชุมชน และเข้าใจเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของแต่ละพื้นที่อย่างลึกซึ้ง

ขณะเดียวกัน ปฏิญญาซานย่า เมื่อปี พ.ศ. 2559 ถือเป็นรากฐานสำคัญของความร่วมมือในภูมิภาค ซึ่งควรได้รับการต่อยอดให้เกิดผลลัพธ์ที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น โดยนายนิพนธ์เสนอให้ประเทศสมาชิกให้ความสำคัญกับการขับเคลื่อนความร่วมมือใน 4 ด้านหลัก ได้แก่

1. การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและความปลอดภัยในการเดินเรือ มุ่งส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ การประสานข้อมูลระหว่างประเทศ และการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในการเดินเรือ เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับประชาชน ผู้ประกอบการ และภาคธุรกิจที่ใช้ประโยชน์จากแม่น้ำร่วมกัน

2. การพัฒนาเส้นทางคมนาคมโดยคำนึงถึงสิ่งแวดล้อม สนับสนุนการเชื่อมโยงเส้นทางคมนาคมระหว่างประเทศ ทั้งทางบกและทางน้ำ ควบคู่กับการพัฒนาที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดผลกระทบต่อระบบนิเวศ และไม่ละเลยวิถีชีวิตของชุมชนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ

3. การส่งเสริมการท่องเที่ยวทางน้ำและวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน นำทุนทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ ประเพณี และวัฒนธรรมของแต่ละประเทศมาเป็นจุดขายด้านการท่องเที่ยว สร้างเส้นทางท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงกันในระดับภูมิภาค เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสวิถีชีวิตท้องถิ่น และสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนโดยตรง

4. การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านท่าเรือ ศุลกากร และโลจิสติกส์ ยกระดับระบบท่าเรือ การอำนวยความสะดวกด้านพิธีการศุลกากร และการขนส่งสินค้าข้ามพรมแดน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการค้า ลดอุปสรรคในการขนส่ง และเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศสมาชิก

ทั้ง 4 แนวทางดังกล่าวจำเป็นต้องดำเนินการอย่างบูรณาการ โดยให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชน การรักษาสมดุลของระบบนิเวศ และการสร้างความไว้วางใจระหว่างประเทศสมาชิก เพราะการพัฒนาที่ประสบความสำเร็จไม่ควรวัดจากมูลค่าการลงทุนหรือปริมาณการค้าเพียงอย่างเดียว แต่ต้องสะท้อนถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและโอกาสที่เพิ่มขึ้นของประชาชนในพื้นที่ด้วย

นอกจากนี้ ยังควรส่งเสริมความร่วมมือด้านการศึกษา การแพทย์ และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม เพื่อสร้างความเข้าใจและความใกล้ชิดระหว่างประชาชนของแต่ละประเทศให้มากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการพัฒนาโครงการที่ประชาชนสามารถเข้าถึงและได้รับประโยชน์โดยตรง อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของภูมิภาค และวางแนวทางความร่วมมือที่มั่นคงสำหรับคนรุ่นต่อไป

ดันสงขลาเชื่อมสัมพันธ์ไทย-จีนสู่โอกาสเมืองพี่เมืองน้อง

ในส่วนของจังหวัดสงขลา นายนิพนธ์ ได้เน้นย้ำถึงศักยภาพในฐานะจังหวัดศูนย์กลางสำคัญของภาคใต้ของประเทศไทย ทั้งด้านเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน การท่องเที่ยว และการเชื่อมโยงระบบคมนาคมขนส่งระหว่างประเทศ โดยจังหวัดสงขลามีความพร้อมในการต่อยอดความร่วมมือกับเมืองต่าง ๆ ของประเทศจีน ทั้งในระดับภาครัฐ ภาคเอกชน และระดับประชาชน

อีกทั้งจังหวัดสงขลายังมีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมกับชาวจีนมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีนที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของจังหวัด ความผูกพันดังกล่าวถือเป็นพื้นฐานที่ดีในการสร้างความร่วมมือรูปแบบใหม่ และขยายความสัมพันธ์จากความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์ไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจร่วมกันในอนาคต

นายนิพนธ์ เห็นว่า การเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างสงขลากับเมืองต่าง ๆ ของจีน ควรได้รับการพัฒนาไปสู่ความร่วมมือในลักษณะเมืองพี่เมืองน้อง (Sister Cities) ทั้งในระดับเมืองและระดับประชาชน โดยให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ การศึกษา และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางธุรกิจ

โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการท้องถิ่นของทั้งสองฝ่ายได้พบปะ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และพัฒนาความร่วมมือทางการค้าและบริการ ตลอดจนการนำเอกลักษณ์ทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของแต่ละเมืองมาสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะช่วยให้ความร่วมมือระหว่างไทยกับจีนมีความหลากหลายและเกิดประโยชน์ในระดับพื้นที่มากยิ่งขึ้น

ชูท่องเที่ยวเป็นสะพานมิตรภาพกระจายรายได้สู่ชุมชน

ในช่วงท้ายของการกล่าวสุนทรพจน์ นายนิพนธ์ได้กล่าวเชิญชวนชาวจีนและนักท่องเที่ยวจากทั่วโลก ให้เดินทางมาท่องเที่ยวและสัมผัสเสน่ห์ของประเทศไทย ซึ่งมีความหลากหลายทั้งด้านธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม อาหาร และวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละภูมิภาค

พร้อมย้ำว่า การท่องเที่ยวไม่ได้มีบทบาทเพียงการสร้างรายได้และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ส่งเสริมการเรียนรู้ระหว่างวัฒนธรรม และสร้างโอกาสให้ชุมชนท้องถิ่นสามารถนำทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่มีอยู่มาสร้างรายได้อย่างเหมาะสม

ที่สำคัญ การท่องเที่ยวยังเป็นเสมือน “สะพานเชื่อมความเข้าใจและมิตรภาพอันดี” ที่ทำให้ประชาชนจากต่างประเทศได้เรียนรู้และเข้าใจซึ่งกันและกัน เกิดความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นจากระดับประชาชนสู่ประชาชน ซึ่งเป็นรากฐานที่สำคัญยิ่งกว่าความร่วมมือในระดับนโยบายเพียงอย่างเดียว

นายนิพนธ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า การพัฒนาความร่วมมือในกรอบล้านช้าง–แม่โขง ควรมุ่งสร้างประโยชน์ที่ประชาชนสัมผัสได้จริง โดยนำศักยภาพด้านเศรษฐกิจ การคมนาคม การท่องเที่ยว และวัฒนธรรมของแต่ละประเทศมาเชื่อมโยงกันอย่างสร้างสรรค์ พร้อมให้ความสำคัญกับการกระจายโอกาสและรายได้สู่ชุมชนท้องถิ่น ควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อให้การพัฒนาของภูมิภาคเติบโตอย่างสมดุล มั่นคง และยั่งยืน พร้อมส่งต่อความร่วมมือและมิตรภาพที่ดีให้แก่คนรุ่นต่อไป