“เทพไท”ฟันธงปมบาร์โค้ดเสี่ยง“เลือกตั้งโมฆะ” ยก 3 กูรูกฎหมายหนุน

เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2569 นายเทพไท เสนพงศ์ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดนครศรีธรรมราช โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว แสดงความเห็นต่อกรณีการพิมพ์คิวอาร์โค้ด (QR Code) และบาร์โค้ดลงในบัตรเลือกตั้ง โดยตั้งข้อสังเกตว่า ประเด็นดังกล่าวอาจกระทบต่อหลักการ “เลือกตั้งโดยตรงและลับ” ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 และอาจนำไปสู่ข้อถกเถียงเรื่องความเป็นโมฆะของการเลือกตั้ง

นายเทพไท ระบุว่า ข้อถกเถียงสำคัญอยู่ที่ว่า การมีคิวอาร์โค้ดและบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง สามารถพิสูจน์ย้อนหลังได้หรือไม่ว่า ผู้มาใช้สิทธิ์เป็นใครและลงคะแนนอย่างไร หากพิสูจน์ได้ ก็อาจขัดต่อหลัก “ความลับ” ของการออกเสียง ซึ่งรัฐธรรมนูญกำหนดให้การเลือกตั้งต้องเป็นไปโดยตรงและลับ พร้อมยกความเห็นของนักกฎหมายหลายรายประกอบการวิเคราะห์ ได้แก่

นายจรัญ ภักดีธนากุล อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งให้ความเห็นว่า หากพิสูจน์ได้ว่าบาร์โค้ดหรือคิวอาร์โค้ด ทำให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังถึงตัวผู้ใช้สิทธิ์ได้ จะถือว่าไม่เป็นความลับ และอาจขัดรัฐธรรมนูญจนไม่สามารถบังคับใช้ได้ อันอาจนำไปสู่การจัดการเลือกตั้งใหม่
นายวิษณุ เครืองาม อดีตรองนายกรัฐมนตรี ให้ความเห็นว่า คำว่า “ลับ” ตามรัฐธรรมนูญ หมายถึงต้องลับตลอดเวลา ไม่ใช่เพียงในช่วงวันลงคะแนน หากมี “โอกาส” รู้ได้ในภายหลัง ก็ไม่อาจถือว่าเป็นความลับอย่างแท้จริง

นายธงทอง จันทรางศุ อดีตคณบดีคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่า การใช้สิทธิ์เลือกตั้งของผู้ออกเสียงลงคะแนน ต้องเป็นไปโดยลับ อันมีความหมายว่า ผู้จัดการเลือกตั้งต้องวางระบบ ด้วยความรอบคอบ รัดกุม ไม่ให้ใครรู้ได้ว่า มีผู้ออกเสียงลงคะแนนแต่ละคน ได้ใช้สิทธิ์ของตนอย่างไร แม้กรรมการหรือเจ้าหน้าที่ในกระบวนการเลือกตั้งเองก็รู้ไม่ได้ ระบบต้องปิดสนิท ไม่เฉพาะในวันออกเสียงเท่านั้น แม้แต่วันไหนในอนาคตก็ตาม จะต้องไม่มีใครรู้และสืบค้นได้เลยว่า ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งลงคะแนนอย่างไร

อาจารย์ธงทอง เป็นนักกฏหมายชั้นแนวหน้า เป็นครูบาอาจารย์ด้านกฎหมาย สอนกฎหมายให้กับลูกศิษย์ลูกหาเต็มเมือง และเป็นผู้รอบรู้ในทุกด้าน การแสดงความเห็นเกี่ยวกับข้อกฎหมายในเรื่องนี้ ถือว่ามีน้ำหนักและน่าเชื่อถือ

นายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรี ระบุว่า ยังไม่ปรากฏประเทศใดวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะทั้งประเทศ เพียงเพราะมีบาร์โค้ดหรือคิวอาร์โค้ด โดยตามรัฐธรรมนูญไทย เหตุที่จะเพิกถอนการเลือกตั้งทั้งประเทศต้องเป็นกรณีการเลือกตั้งไม่สุจริตและเที่ยงธรรมในภาพรวม

อย่างไรก็ตาม นายเทพไท ตั้งข้อสังเกตว่า การแสดงความคิดเห็นของอาจารย์บวรศักดิ์ แม้ว่าจะเป็นนักกฏหมายระดับแนวหน้าก็ตาม และเป็นรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมายของรัฐบาลรักษาการชุดปัจจุบัน การแสดงความเห็นของอาจารย์บวรศักดิ์ ถือว่ามีผลประโยชน์ซับซ้อน เพราะกำลังอยู่ระหว่างการจัดตั้งรัฐบาลใหม่ และอาจารย์บวรศักดิ์เอง ก็เป็นตัวเต็งที่จะได้รับแต่งตั้งให้เป็นรองนายกรัฐมนตรี ดูแลเรื่องกฎหมายของรัฐบาลอนุทิน 2 อีกครั้งหนึ่ง การแสดงความเห็นก็เชื่อว่าไม่น่าจะตรงไปตรงมา

นายเทพไท สรุปว่า เมื่อเปรียบเทียบกับการแสดงความเห็นในข้อกฎหมาย ของอาจารย์จรัญ อาจารย์วิษณุ และ อาจารย์ธงทอง ซึ่งทั้ง 3 ท่านเป็นบุคคลภายนอกไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง ไม่มีผลประโยชน์ทางการเมือง และไม่เกี่ยวข้องกับพรรคการเมืองใด 

จึงเห็นว่าความเห็นทางกฎหมายของอาจารย์ทั้ง 3 ท่าน น่าจะมีความเชื่อถือมากกว่าความเห็นทางกฎหมาย ของอาจารย์บวรศักดิ์ ซึ่งมีผลประโยชน์ทับซ้อน และพูดเพื่อปกป้องพรรคภูมิใจไทย แกนนำจัดตั้งรัฐบาลชุดที่อาจารย์บวรศักดิ์ ได้รับการแต่งตั้งมา

เพราะฉะนั้นการแสดงความเห็นเกี่ยวกับบัตรเลือกตั้งมีคิวอาร์โค้ดและบาร์โค้ด จะทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะหรือไม่ ก็อยู่ที่ดุลย์พินิจของศาลรัฐธรรมนูญที่จะวินิจฉัย

แต่ถ้าหากว่าดูข้อกฎหมายแล้ว ส่วนตัวเห็นว่า มีโอกาสที่จะเป็นโมฆะสูงมาก เว้นแต่จะมีอภินิหารหรือปาฏิหาริย์ทางกฎหมายเกิดขึ้นเท่านั้น