ครั้งแรกในไทย รพ.ราชวิถี ใช้ 'หุ่นยนต์' ผ่าตัดปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคสมองตายสำเร็จ

28 เมษายน 2569 นพ.ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์ อธิบดีกรมการแพทย์ เปิดเผยว่า กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข เน้นยกระดับเทคโนโลยีทางการแพทย์ โดยการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic Surgery) และการปลูกถ่ายอวัยวะ มุ่งเน้นการเพิ่มศักยภาพการรักษาแม่นยำสูง (High Precision) ลดภาวะแทรกซ้อน นำร่องใช้เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคสมองตายเป็นครั้งแรกในประเทศไทย

ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนถึงการพัฒนาเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูงของประเทศ ที่มุ่งเน้นการรักษาอย่างแม่นยำ ลดภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มโอกาสการเข้าถึงบริการเฉพาะทางขั้นสูง พร้อมทั้งยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ในระดับนานาชาติ (Medical Hub)

นพ.สกานต์ บุนนาค รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า การผ่าตัดครั้งประวัติศาสตร์นี้สำเร็จลุล่วงด้วยการผนึกกำลังของ 2 ศูนย์ความเป็นเลิศ ได้แก่ ศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะทางด้านการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดระบบปัสสาวะ (COE Robot Assisted Urological Surgery) และ ศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะทางด้านการปลูกถ่ายอวัยวะ (COE Organ Transplant) ภายใต้การนำของทีมศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะ และทีมอายุรศาสตร์เฉพาะทางโรคไตโรงพยาบาลราชวิถี

การผ่าตัดครั้งนี้เป็นความร่วมมือของทีมสหสาขาวิชาชีพ โดยเฉพาะในกรณีการปลูกถ่ายไตจากผู้บริจาคสมองตายที่มีข้อจำกัดด้านเวลาอย่างมาก ดังนั้น การบริหารจัดการเวลาได้อย่างแม่นยำ ทำให้สามารถดำเนินการผ่าตัดได้อย่างปลอดภัย และไตที่ปลูกถ่ายสามารถทำงานได้ดี ผู้ป่วยฟื้นตัวและกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ

ผศ.(พิเศษ) นพ.ธเนศ ไทยดำรงค์ หัวหน้างานศัลยกรรมระบบปัสสาวะ โรงพยาบาลราชวิถี ระบุว่า การผ่าตัดปลูกถ่ายไตด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดจากผู้บริจาคสมองตายในครั้งนี้ เป็นการต่อยอดจากความสำเร็จของการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดในระบบปัสสาวะกว่า 400 ราย และประสบการณ์การปลูกถ่ายไตสำเร็จกว่า 449 ราย โดยทีมปลูกถ่ายอวัยวะ โรงพยาบาลราชวิถี

การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดในการปลูกถ่ายไตมีข้อดีที่โดดเด่นกว่าการผ่าตัดแบบเปิดแบบดั้งเดิม คือ ทัศนวิสัยแบบ 3D High Definition ของกล้องหุ่นยนต์ช่วยให้แพทย์เห็นรายละเอียดของหลอดเลือดและเนื้อเยื่อขนาดเล็กได้ชัดเจนกว่าการผ่าตัดแบบเปิดกว่า 30 เท่าด้วยกำลังขยายของกล้องกับความคล่องตัวของแขนกลหุ่นยนต์สามารถหมุนได้รอบทิศทาง

แผลจากการใช้หุ่นยนต์จะมีขนาดเล็กเพียงไม่กี่เซนติเมตรสำหรับใส่เครื่องมือ และแผลขนาดประมาณ 6-7 เซนติเมตรเพื่อนำไตเข้าสู่ร่างกาย โดยเทคนิคดังกล่าวสามารถลดภาวะแทรกซ้อน ลดความเสี่ยงการติดเชื้อที่แผลผ่าตัด และลดโอกาสการเกิดไส้เลื่อนหน้าท้องในอนาคต

ด้วยความพร้อมทั้งด้านบุคลากรสหวิชาชีพ ระบบการดูแล คำแนะนำจากนายแพทย์วรพจน์ ชุณหคล้าย ที่ปรึกษาหน่วยศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ การสนับสนุนโดย นายแพทย์ภาสุ สุขีพจน์ ประธานศูนย์ความเป็นเลิศการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ ทีมศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะ ทีมวิสัญญี ทีมพยาบาล และการสนับสนุนโดย มูลนิธิโรงพยาบาลราชวิถี  ทำให้เกิดความร่วมมือจนสำเร็จลุล่วงด้วยดีในครั้งนี้

แพทย์หญิงกรทิพย์ ผลโภค เลขานุการ Service plan สาขาการรับบริจาคและปลูกถ่ายอวัยวะ กระทรวงสาธารณสุข และเลขานุการศูนย์ความเป็นเลิศทางการแพทย์ด้านการปลูกถ่ายอวัยวะ โรงพยาบาลราชวิถี กล่าวเพิ่มเติมว่า การปลูกถ่ายไตในผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะสุดท้ายให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการฟอกเลือดล้างไตอย่างชัดเจน โดยช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตใกล้เคียงปกติมากที่สุด

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันยังมีผู้ป่วยที่ลงทะเบียนรอการปลูกถ่ายอวัยวะมากกว่า 8,000 ราย จึงขอเชิญชวนประชาชนร่วมแสดงความจำนงบริจาคอวัยวะผ่านหลายช่องทาง ได้แก่ จุดบริการในโรงพยาบาลทุกแห่ง จุดบริการภาคีเครือข่าย เช่น กรมการปกครอง (จุดทำบัตรประชาชน) กรมการขนส่งทางบก (จุดทำใบขับขี่) ช่องทางออนไลน์ผ่านแอปพลิเคชัน "หมอพร้อม" รวมถึงแพลตฟอร์ม e-Living Will ของสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ และช่องทางหลักของศูนย์รับบริจาคอวัยวะและศูนย์ดวงตา สภากาชาดไทย