
แห่งแรกในอาเซียน ‘อว.-มหิดล-เบทาโกร-NZeno’ ตั้งศูนย์เปลี่ยนถ่ายอวัยวะ ‘ไตหมู’ สู่คน
อว. – ม. มหิดล จับมือเบทาโกรและ NZeno จากนิวซีแลนด์ ตั้งบริษัท เอ็มยู ไบโอโกร ขับเคลื่อน T-Xeno Hub พัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมปลอดเชื้อ ปูทางปลูกถ่ายไตหมูสู่คน ดันไทยสู่ศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน
KEY
POINTS
- กระทรวง อว., มหาวิทยาลัยมหิดล, เบทาโกร และ NZeno จากนิวซีแลนด์ ร่วมมือจัดตั้ง "T-Xeno Hub" เพื่อวิจัยและพัฒนาการปลูกถ่ายไตจากหมูดัดแปลงพันธุกรรมสู่คน โดยตั้งเป้าเป็นศูนย์กลางแห่งแรกในอาเซียน
- โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อแก้ไขวิกฤตการขาดแคลนอวัยวะบริจาคสำหรับผู้ป่วยโรคไตในไทย และช่วยลดภาระงบประมาณด้านสาธารณสุขของประเทศกว่า 3.6 หมื่นล้านบาทต่อปี
- เป็นการบูรณาการความร่วมมือ 3 ภาคส่วน โดยมหิดลรับผิดชอบงานวิจัย, เบทาโกรพัฒนาฟาร์มสุกรปลอดเชื้อทางการแพทย์ และ NZeno ถ่ายทอดเทคโนโลยีเซลล์ต้นแบบดัดแปลงพันธุกรรม
วิกฤตขาดแคลนอวัยวะบริจาคในไทยกำลังได้รับการแก้ไขด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง เมื่อกระทรวง อว. มหาวิทยาลัยมหิดล เบทาโกร และ NZeno ผนึกกำลังตั้งโครงการ T-Xeno Hub วิจัยและพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมมาตรฐานปลอดเชื้อเพื่อนำไตมาปลูกถ่ายในมนุษย์ ลดภาระงบสาธารณสุขกว่า 3.6 หมื่นล้านบาทต่อปี พร้อมขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาวะระดับโลก
ผนึกพันธมิตรตั้งศูนย์ปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์
ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ สถาบันการศึกษา และภาคอุตสาหกรรม ทั้งในและต่างประเทศ ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของการแพทย์ขั้นสูง (Advanced Medicine) ในประเทศไทย เมื่อกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และมหาวิทยาลัยมหิดล ผสานความร่วมมือกับบริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) และบริษัท NZeno Limited จากประเทศนิวซีแลนด์ เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) จากสัตว์สู่คน
พร้อมทั้งจัดตั้งบริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด (MU BioGro Co., Ltd.) ขึ้นมาเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนโครงการ Thailand Xenotransplantation Hub หรือ T-Xeno Hub โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมที่เลี้ยงในสถานที่ปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะ เพื่อใช้เป็นแหล่งอวัยวะสำหรับการปลูกถ่ายไตหมูในมนุษย์ และผลักดันให้ประเทศไทยก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในภูมิภาคอาเซียน
การเกิดขึ้นของโครงการ T-Xeno Hub เป็นการตอบโจทย์เชิงโครงสร้างของระบบสาธารณสุขไทยที่กำลังเผชิญกับภาวะวิกฤตขาดแคลนอวัยวะบริจาคอย่างรุนแรง ข้อมูลจากมหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมากกว่า 1.1 แสนราย โดยในปี 2567 มีผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์รอรับการปลูกถ่ายไตประมาณ 2.3 หมื่นราย แต่สามารถได้รับการปลูกถ่ายไตจริงเพียง 989 รายเท่านั้น
ช่องว่างระหว่างความต้องการและจำนวนอวัยวะบริจาคที่ต่างกันมากส่งผลให้ผู้ป่วยต้องใช้เวลารอคอยอวัยวะนานกว่า 5 ปี และมีผู้ป่วยจำนวนมากที่เสียชีวิตลงก่อนจะได้รับโอกาสในการปลูกถ่าย นอกจากนี้ การรักษาผู้ป่วยที่ต้องพึ่งพาการบำบัดทดแทนไตยังสร้างภาระงบประมาณให้แก่ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติสูงถึงประมาณ 36,678 ล้านบาทต่อปี การพัฒนาเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์จึงถูกวางให้เป็นทางออกระยะยาวเพื่อเพิ่มแหล่งอวัยวะทางเลือกและลดภาระค่าใช้จ่ายของประเทศ
เดินหน้านโยบาย MHESI Flagship
ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. กล่าวว่า ความร่วมมือครั้งนี้สอดคล้องกับนโยบาย MHESI Flagship ของกระทรวง อว. โดยเฉพาะเสาหลัก SIAM MEDICA ที่มุ่งสร้างความเป็นเลิศและความเชี่ยวชาญขั้นสูงด้านเวชศาสตร์และการแพทย์ อุปกรณ์และเครื่องมือแพทย์ รวมถึงการบำบัดรักษาขั้นสูง (ATMPs)
ทั้งนี้ กระทรวง อว. มีเป้าหมายยกระดับบทบาทของมหาวิทยาลัยไทยให้ก้าวพ้นจากการเป็นเพียงสถาบันผลิตบัณฑิต ไปสู่การเป็น Mastery Platform หรือแกนกลางของระบบนิเวศที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ขั้นสูงเข้าสู่นวัตกรรมเชิงลึก (Deep Tech) เพื่อเปลี่ยนสถานะของประเทศไทยจากการเป็นผู้ซื้อเทคโนโลยีไปสู่ประเทศที่สามารถวิจัย พัฒนา และสร้างนวัตกรรมขั้นสูงได้ด้วยตนเอง ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความมั่นคงทางสุขภาพและขับเคลื่อนเศรษฐกิจสุขภาวะ (Wellness Economy) ให้เติบโตอย่างยั่งยืน
โครงการ T-Xeno Hub วิจัยและพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรม
ในเชิงปฏิบัติการ โครงการ T-Xeno Hub ถูกออกแบบภายใต้แนวคิด Triple Helix ซึ่งเป็นการบูรณาการจุดแข็งของ 3 ภาคส่วนหลักเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ส่วนแรกคือภาคการศึกษาและการวิจัย นำโดยมหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยว่า
มหาวิทยาลัยได้ระดมความเชี่ยวชาญจาก 3 คณะหลัก ได้แก่ คณะสัตวแพทยศาสตร์ ซึ่งได้รับการจัดอันดับที่ 63 ของโลกและมีความเชี่ยวชาญด้านการโคลนนิ่งสัตว์มายาวนานกว่า 16 ปี ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ที่มีประสบการณ์ระดับแนวหน้าของประเทศด้านการปลูกถ่ายไตและการดูแลผู้ป่วยโรคไต โดยทีมวิจัยวางแผนการดำเนินงานในระยะแรกภายในกรอบเวลา 18 เดือน เพื่อยกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยี (TRL) จากระดับ 4 สู่ระดับ 5
ส่วนที่สองคือภาคอุตสาหกรรมในประเทศ โดยบริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) เข้ามามีบทบาทสำคัญในการเชื่อมต่อองค์ความรู้จากห้องปฏิบัติการไปสู่ระบบการผลิตที่ได้มาตรฐาน นายวสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) ระบุว่า บริษัทได้นำประสบการณ์กว่า 59 ปีในธุรกิจเกษตรอุตสาหกรรมและอาหารครบวงจร
โดยเฉพาะความเชี่ยวชาญด้านการจัดการฟาร์มปศุสัตว์ปลอดเชื้อ (SPF) และระบบความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) มาสนับสนุนการพัฒนาระบบผลิตสุกรปลอดเชื้อก่อโรคจำเพาะทางการแพทย์ (Designated Pathogen-Free: DPF) ผ่านการร่วมลงทุนและจัดตั้งบริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด
รวมถึงการพัฒนาศูนย์ผลิตสุกรทางการแพทย์มาตรฐาน DPF ณ มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี ซึ่งคาดว่าจะก่อสร้างและดำเนินการแล้วเสร็จภายในระยะเวลา 18 เดือน เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานในการเลี้ยงและเฝ้าระวังเชื้อก่อโรคอย่างเข้มงวด
ถ่ายทอดเทคโนโลยีและส่งมอบเซลล์ต้นแบบคุณภาพสูง
ส่วนที่สามคือพันธมิตรเทคโนโลยีระดับนานาชาติ ได้แก่ บริษัท NZeno Limited จากประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการปรับแต่งพันธุกรรมเซลล์สุกรและการเลี้ยงสุกรในระบบ DPF สำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ Mr. Peter Lai ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท NZeno Limited ระบุว่า
บริษัทจะรับหน้าที่ถ่ายทอดเทคโนโลยีและส่งมอบเซลล์ต้นแบบคุณภาพสูงสำหรับงานวิจัยทางการแพทย์ (Medical-grade Cell Line) เพื่อใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาสุกรดัดแปลงพันธุกรรมในประเทศไทย ควบคู่กับการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการควบคุมความปลอดภัยทางชีวภาพและการตรวจสอบเชื้อก่อโรคอย่างเป็นระบบ เพื่อลดความเสี่ยงด้านการติดเชื้อที่อาจเกิดขึ้นจากการนำอวัยวะสัตว์มาใช้ในมนุษย์
การผสานความร่วมมือทั้ง 3 ส่วนในโครงการ T-Xeno Hub และการก่อตั้งบริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด จึงเป็นการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีชีวภาพและการแพทย์ขั้นสูงครบวงจร ตั้งแต่การวิจัยต้นน้ำในระดับเซลล์และพันธุกรรม การสร้างฟาร์ม






