สธ. ชง พ.ร.บ.คุมกัญชาฯ เข้าครม. สั่งติวเข้มตรวจจับร้านเถื่อนทั่วประเทศ

3 สิงหาคม 2569 นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ภายหลังเป็นประธานเปิดการประชุมชี้แจงแนวทางการบังคับใช้กฎหมายสมุนไพรควบคุม "กัญชา" แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ.2542 ว่า การประชุมครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างความเข้าใจให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน ทั้งการบังคับใช้พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย คำสั่งและประกาศของกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงเตรียมความพร้อมต่อร่างพ.ร.บ.ควบคุมกัญชา กัญชง พ.ศ. ... ซึ่งอยู่ระหว่างเตรียมเสนอคณะรัฐมนตรี (ครม.) และเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาในระยะอันใกล้ 

นายพัฒนา รมว.สาธารณสุข ระบุว่า การอบรมวันนี้จะครอบคลุมเจ้าหน้าที่จากหลายหน่วยงาน ทั้งกระทรวงสาธารณสุข สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้เข้าใจแนวทางการควบคุมการปลูก การจำหน่าย การใช้ประโยชน์และการตรวจสอบสถานประกอบการที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง โดยกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกมีระบบฐานข้อมูลและแผนที่ (GPS) ระบุตำแหน่งร้านค้าและสถานพยาบาลที่ขึ้นทะเบียนถูกต้อง หากพบสถานประกอบการที่ไม่ได้รับอนุญาต เจ้าหน้าที่สามารถเข้าตรวจสอบและดำเนินการตามกฎหมายได้ 

ทั้งนี้ หลังจากเจ้าหน้าที่ได้รับความเข้าใจตรงกันแล้ว ขั้นตอนต่อไป คือ การลงพื้นที่ตรวจสอบ หากพบผู้กระทำผิดก็จะดำเนินการตามกฎหมาย ตั้งแต่การสั่งแก้ไขปรับปรุง ไปจนถึงสั่งปิดสถานประกอบการและดำเนินคดี" นายพัฒนากล่าว

พร้อมย้ำว่า รัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุขไม่ได้นิ่งนอนใจต่อปัญหาการใช้กัญชา แม้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมากฎหมายควบคุมกัญชาจะล่าช้าจากปัจจัยทางการเมือง แต่ขณะนี้กำลังเร่งผลักดันให้เกิดขึ้นโดยเร็ว ซึ่งจะครอบคลุมตั้งแต่การปลูก แปลงปลูก ไปจนถึงการจำหน่าย และมีมาตรฐานใกล้เคียงกับแนวทางสากล 

เมื่อถามว่าสถานการณ์การเมืองที่ยังไม่มีความแน่นอนจะกระทบต่อการผลักดันร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชาหรือไม่ แล้วจะเสร็จในสมัยนี้หรือไม่ นายพัฒนากล่าวว่า ไม่ได้นำประเด็นการเมืองมาคิด เพราะเมื่อกฎหมายผ่านกระบวนการที่ถูกต้องแล้ว ก็จะเดินหน้าตามขั้นตอนของกฎหมาย ส่วนจะมีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้นระหว่างทางหรือไม่ เป็นเรื่องที่ไม่ควรนำมาเป็นข้อกังวล

เมื่อถามว่าจะนำกัญชากลับไปเป็นยาเสพติดหรือไม่ นายพัฒนา ระบุว่า ปัจจุบันสารสกัดที่มีสาร THC เกินร้อยละ 0.2 ถือเป็นยาเสพติดอยู่แล้ว ส่วนการจะกลับไปเป็นยาเสพติดทั้งระบบหรือไม่นั้น เป็นอำนาจของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณา แต่จุดยืนของกระทรวงสาธารณสุขยังคงชัดเจน คือ "กัญชาเพื่อการแพทย์เท่านั้น" 

เมื่อถามว่าหากร่าง พ.ร.บ.ควบคุมกัญชา ฉบับใหม่มีผลใช้บังคับ ผู้ที่เคยขึ้นทะเบียนปลูกหรือได้รับอนุญาตเดิมจะต้องดำเนินการใหม่หรือไม่ นายพัฒนากล่าวว่า ผู้ปลูกจะต้องขออนุญาตตามกฎหมายใหม่ ส่วนผู้ประกอบการร้านค้าที่ได้รับใบอนุญาตแล้ว ยังสามารถประกอบกิจการได้ตามอายุใบอนุญาต ซึ่งแต่ละแห่งมีอายุไม่เท่ากัน โดยปัจจุบันใบอนุญาตมีอายุ 3 ปี อย่างไรก็ดี การดำเนินการดังกล่าว ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าจะเป็นการรีเซ็ตระบบทั้งหมดเพราะต้องรอดูรายละเอียดของกฎหมายฉบับสุดท้าย รวมถึงระยะเวลาที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ก่อน นายพัฒนา ระบุ

ต่อข้อซักถามที่ว่า ขณะนี้มีร่างพ.ร.บ.ที่เกี่ยวกับกัญชาจากภาคส่วนอื่นกี่ฉบับ ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กล่าวว่า ขณะนี้มีร่างกฎหมายเกี่ยวกับกัญชาจากหลายฝ่ายทั้งร่างภาคประชาชนประมาณ 3-4 ฉบับ และร่างจากพรรคการเมือง ซึ่งอยู่ระหว่างกระบวนการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หลังจากรัฐมนตรีลงนามแล้ว ทั้งนี้ ร่างพ.ร.บ.กัญชา ฉบับใหม่นี้ ทาง รมว.สธ.ได้ลงนามแล้วซึ่งอยู่ในขั้นตอนของสำนักเลขานุการคณะรัฐมนตรีในการส่งเรื่องไปยังหน่วยงานเกี่ยวข้อง ก่อนเสนอเข้าที่ประชุม ครม.

เมื่อถามว่ามีข้อแนะนำถึงผู้ประกอบการกัญชาในช่วงก่อนกฎหมายใหม่มีผลบังคับใช้หรือไม่ นายพัฒนา กล่าวว่า กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกจะจัดอบรมและให้ข้อมูลอย่างต่อเนื่อง ขอให้ผู้ประกอบการติดตามข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ เพื่อหลีกเลี่ยงการกระทำที่อาจขัดต่อกฎหมายในอนาคต

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาได้มีการบังคับใช้กฎหมายมาอย่างเข้มข้นต่อเนื่องจากข้อมูลตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 มีการตรวจสอบสถานประกอบการจากการเฝ้าระวังเชิงรุกและเรื่องร้องเรียนจากประชาชน 1,326 ร้าน ยึด อายัด ของกลาง 83 ครั้ง จำนวน 2,4995.8 กิโลกรัม จับกุมดำเนินคดี 40 ราย มูลค่าของกลางกว่า 109 ล้านบาท นอกจากนี้ยังพักใช้ใบอนุญาต 84 ราย เพิกถอนใบอนุญาต 4 ราย และพิจารณาอุทธรณ์คำสั่งพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาตสมุนไพรควบคุม (กัญชา) 39 คำขอ

จัดประชุมชี้แจงแนวทางการบังคับใช้ กม.สมุนไพรควบคุม "กัญชา"

กรมการแพทย์แผนไทยฯ เป็นหน่วยงานหลักที่บังคับใช้กฎหมายเพื่อกำกับดูแลสมุนไพรกัญชาซึ่งเป็นสมุนไพรควบคุม ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ.2568 มีพนักงานเจ้าหน้าที่ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 เป็นผู้ขับเคลื่อนและบังคับใช้กฎหมายในการกำกับดูแลดังกล่าว จึงได้จัดการประชุมชี้แจงแนวทางการบังคับใช้กฎหมายสมุนไพรควบคุม "กัญชา" ขึ้นเป็นครั้งแรกเพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าที่ได้มีความรู้ ความเข้าใจในกฎหมายที่เกี่ยวข้องและแนวทางปฏิบัติที่เป็นปัจจุบัน สามารถดำเนินการบังคับใช้กฎหมายได้อย่างเหมาะสม 

สำหรับ "พนักงานเจ้าหน้าที่" ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 ประกอบด้วย

1. ราชการส่วนกลาง ได้แก่ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข รองปลัดฯ ผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข สาธารณสุขนิเทศก์ อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก รองอธิบดีฯ ผู้อำนวยการหัวหน้าหน่วยงานและวิชาชีพต่าง ๆ

2. ราชการส่วนภูมิภาค ได้แก่ ผู้ว่าราชการจังหวัด รองผู้ว่าฯ ปลัดจังหวัด นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด นายอำเภอ ปลัดอำเภอ สาธารณสุขอำเภอ ผู้อำนวยการโรงพยาบาล และวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในหน่วยงานสาธารณสุขจังหวัด/อำเภอ

3. ข้าราชการตำรวจในสังกัดสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

4. กรุงเทพมหานคร ได้แก่ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร รองผู้ว่าฯ ปลัด กทม. รองปลัดฯ ผู้อำนวยการเขต ผู้อำนวยการสำนักการแพทย์ / สำนักอนามัย / ข้าราชการ / เจ้าหน้าที่ในสังกัดที่ได้รับมอบหมาย

5. เมืองพัทยา ได้แก่ นายกเมืองพัทยา รองนายกฯ ปลัดเมืองพัทยา รองปลัดฯ ผู้อำนวยการสำนักสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม ข้าราชการ พนักงาน และเจ้าหน้าที่ในสังกัดที่ได้รับมอบหมาย