อย. คลอดเกณฑ์โฆษณาอาหารฉบับใหม่ คุมเข้ม "กระท่อม-กัญชา-กัญชง" ห้ามสื่อถึงเด็ก-เยาวชน

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ออกประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 182 ง เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 ลงนามโดยนางสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ พร้อมยกเลิกประกาศหลักเกณฑ์การโฆษณาอาหารฉบับ พ.ศ. 2564 ที่ใช้มาตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม 2564

สาระสำคัญที่เพิ่มขึ้นจากฉบับเดิม คือการกำหนดหลักเกณฑ์เฉพาะสำหรับผลิตภัณฑ์กลุ่มใหม่ ได้แก่ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีกระท่อมเป็นส่วนประกอบ และอาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา กัญชง เมล็ดกัญชง หรือสารสกัดแคนนาบิไดออล (CBD) ซึ่งฉบับ พ.ศ. 2564 ยังไม่ได้ระบุไว้

สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีกระท่อม ประกาศกำหนดว่าการโฆษณาต้องไม่สื่อให้เข้าใจว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่เด็ก เยาวชน ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปี สตรีมีครรภ์ และสตรีให้นมบุตรบริโภคได้ ผู้แสดงแบบต้องไม่ใช่บุคคลกลุ่มดังกล่าว และห้ามโฆษณาที่สื่อถึงผลของกระท่อมหรือสารไมทราไจนีนในทางที่ไม่ใช่คุณสมบัติของอาหาร เช่น ทำงานทนขึ้น คลายเครียด ต้านซึมเศร้า หรือแก้ปวด

ส่วนอาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา กัญชง หรือ CBD ยกระดับเกณฑ์อายุเป็นห้ามสื่อถึงผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 20 ปี ห้ามใช้ภาพการ์ตูน และห้ามโฆษณาที่สื่อถึงผลของสาร THC ในทางที่ผิดหรือวัตถุประสงค์อื่นที่ไม่ใช่คุณสมบัติของอาหาร เช่น ช่วยให้หลับ หลับลึก หลับนานขึ้น เคลิบเคลิ้ม หรือผ่อนคลาย

ประกาศฉบับใหม่ยังปรับปรุงบัญชีแนบท้าย โดยบัญชีหมายเลข 2 ว่าด้วยลักษณะการโฆษณาที่ไม่ต้องนำมาให้พิจารณาอนุญาต เพิ่มข้อความและสัญลักษณ์ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินธุรกิจแบบ BCG Model และด้านสิ่งแวดล้อม เช่น รักษ์โลก รีไซเคิล คาร์บอนฟุตพริ้นท์ ตลอดจนข้อความแสดงเลขสารบบอาหารและ FDA PERMITTED FOR / FDA APPROVED FOR ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด

ขณะที่บัญชีหมายเลข 3 ว่าด้วยข้อความที่เข้าลักษณะเป็นคุณประโยชน์หรือสรรพคุณซึ่งต้องยื่นขออนุญาตก่อน เพิ่มข้อความ "ไม่มีกลูเตน" หรือ "gluten free" "โพรไบโอติก" หรือ "Probiotic" และการแสดงรางวัล "อย. Quality Award" ส่วนบัญชีหมายเลข 4 ว่าด้วยการแสดงคำเตือน เพิ่มกลุ่มผลิตภัณฑ์กระท่อมและกัญชา/กัญชง โดยกำหนดคำเตือน อาทิ "ไม่ควรรับประทานติดต่อกันเกิน 7 วัน" สำหรับกระท่อม และ "อาจทำให้ง่วงซึมได้ ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยานพาหนะ หรือทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักรกล" สำหรับกัญชา/กัญชง

ทั้งนี้ หลักการทั่วไปยังคงเดิม โดยห้ามใช้ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง ข้อความที่สื่อว่าสามารถบำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรค รวมถึงกำหนดให้อายุใบอนุญาตโฆษณาใช้ได้ไม่เกิน 5 ปีนับจากวันที่อนุญาต และผู้ที่ได้รับอนุญาตโฆษณาก่อนประกาศฉบับนี้ใช้บังคับ ให้ใช้ต่อไปได้จนกว่าใบอนุญาตจะสิ้นอายุ
ข้อความที่ "ห้ามใช้" (บัญชีหมายเลข 1)
กลุ่มคำเกินจริง/อวดอ้างสรรพคุณเกินจริง เช่น ศักดิ์สิทธิ์ มหัศจรรย์ ปาฏิหาริย์ วิเศษ, ที่สุด ดีที่สุด เด็ดขาด, หายห่วง หายขาด หมดกังวล, ไม่มีผลข้างเคียง ไร้ผลข้างเคียง, "อย. รับรอง ปลอดภัย" และ เห็นผลเร็ว เห็นผลทันที
กลุ่มสื่อว่าบำบัด/รักษา/ป้องกันโรค เช่น ลดโคเลสเตอรอล ลดความดันโลหิต ลดระดับน้ำตาลในเลือด, ป้องกันโรคหัวใจ โรคมะเร็ง เบาหวาน, ป้องกันหรือต่อต้านเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19), รักษาโรคอัลไซเมอร์ รักษาอาการซึมเศร้า และ รักษาโรคเกาต์ รูมาตอยด์

กลุ่มสื่อเปลี่ยนแปลงโครงสร้างร่างกาย/บำรุงเพศ/ลดน้ำหนัก เช่น เพิ่มน้ำนม กระตุ้นน้ำนม, Detox ล้างสารพิษ, เพิ่มสมรรถภาพทางเพศ, ลดริ้วรอย ผิวขาวออร่า, สลายไขมัน ดักจับไขมัน ลดความอ้วน และ Before/After ภาพสายวัด
ข้อความที่ "ใช้ได้" โดยไม่ต้องขออนุญาต ตามเงื่อนไข (บัญชีหมายเลข 2) เช่น การจัดโปรโมชัน ลด แลก แจก แถม (ต้องตรงข้อเท็จจริง), ฮาลาล (Halal) โคเชอร์ (Kosher) มอก. (ต้องมีหนังสือรับรองและยังไม่หมดอายุ), "ใหม่" "สูตรใหม่" "โฉมใหม่" (ใช้ได้ไม่เกิน 1 ปี), "ยอดขายอันดับ 1" (ต้องมีหลักฐานรับรอง), คำบรรยายรสชาติ เช่น อร่อย กลมกล่อม กรอบ เผ็ดร้อน และคำแสดงความรู้สึก เช่น ชอบ ฟิน โดนใจ
ตัวอย่างที่เพิ่มใหม่ในฉบับ 2569

ฉบับใหม่เพิ่มข้อความที่ใช้ได้ตามเงื่อนไข เช่น สัญลักษณ์ด้านสิ่งแวดล้อมและ BCG Model (รักษ์โลก รีไซเคิล คาร์บอนฟุตพริ้นท์) และข้อความ FDA PERMITTED FOR / FDA APPROVED FOR ขณะที่บัญชีหมายเลข 3 (ต้องขออนุญาตก่อน) เพิ่ม "ไม่มีกลูเตน/gluten free" "โพรไบโอติก/Probiotic" และ "อย. Quality Award".

คลิกอ่านฉบับเต็มที่นี่