เปิด 4 สาเหตุ "เส้นประสาทถูกกดทับ" ปวดคอ-หลัง ร้าวลงแขนขา

หลายคนเคยคิดว่าอาการปวดคอ ปวดหลัง หรือปวดร้าวลงแขนขา เป็นเพียงผลจากการนั่งทำงานนาน ยกของหนัก หรือใช้ร่างกายมากเกินไป จึงเลือกปล่อยให้อาการค่อย ๆ หายเอง แต่ความจริงแล้ว ความเจ็บปวดที่มาพร้อมอาการชา แขนขาอ่อนแรง หรือเดินลำบาก อาจเป็นเสียงเตือนจากร่างกายว่า “เส้นประสาทกำลังถูกกดทับ” ซึ่งหากละเลย อาจลุกลามจนกระทบต่อการใช้ชีวิตและสร้างความเสียหายต่อระบบประสาทในระยะยาว

นพ.ศรัณย์ จินดาหรา แพทย์เฉพาะทางกระดูกสันหลัง โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังและข้อ (Spine & Joint Hospital) เปิดเผยว่า ภาวะเส้นประสาทถูกกดทับเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของอาการปวดคอ ปวดหลัง ปวดร้าวลงแขนหรือขา ชา และอ่อนแรง โดยมักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของกระดูกสันหลังหลายรูปแบบ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้งานร่างกายหนักเป็นเวลานาน หรือผู้ที่กระดูกสันหลังเริ่มเสื่อมตามวัย

4 สาเหตุหลักที่ทำให้เส้นประสาทถูกกดทับ

1. หมอนรองกระดูกปลิ้น กดทับเส้นประสาทโดยตรง

หมอนรองกระดูกทำหน้าที่รองรับแรงกระแทกระหว่างข้อกระดูกสันหลัง แต่เมื่อเกิดการเสื่อม ฉีกขาด หรือปลิ้นออกจากตำแหน่งเดิม จะไปกดเบียดรากประสาท ส่งผลให้เกิดอาการปวดร้าวตามแนวเส้นประสาท หากเกิดบริเวณกระดูกคอ ผู้ป่วยมักมีอาการปวดคอ ร้าวลงแขน ชามือ หรือแขนอ่อนแรง ส่วนผู้ที่เป็นบริเวณกระดูกเอว จะมีอาการปวดหลัง ร้าวลงขา ชาเท้า หรือขาอ่อนแรง

2. กระดูกสันหลังเสื่อม ช่องเส้นประสาทตีบแคบ

เมื่ออายุมากขึ้น หมอนรองกระดูก ข้อต่อ เอ็น และกระดูกบริเวณรอบกระดูกสันหลังจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลง เกิดกระดูกงอก เอ็นหนาตัว หรือหมอนรองกระดูกยุบ ส่งผลให้ช่องทางเดินของเส้นประสาทแคบลง จนเกิดภาวะ “ช่องโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ” ผู้ป่วยมักมีอาการปวดหลังเรื้อรัง ปวดร้าวลงขา ชา ขาอ่อนแรง เดินได้ระยะสั้นลง โดยอาการมักเป็นมากเมื่อยืนหรือเดินนาน และดีขึ้นเมื่อนั่งพักหรือก้มตัว

3. กระดูกสันหลังเคลื่อน แนวกระดูกผิดตำแหน่ง

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน ทำให้ช่องทางเดินของเส้นประสาทแคบลง เกิดแรงกดต่อเส้นประสาท ผู้ป่วยอาจปวดหลังร้าวลงสะโพกหรือขา ชา ขาอ่อนแรง หรือเดินลำบาก โดยเฉพาะเมื่อยืนนาน เดินนาน หรือแอ่นหลัง

4. กระดูกพรุนจนกระดูกสันหลังยุบ

แม้โรคกระดูกพรุนจะไม่ได้กดทับเส้นประสาทโดยตรง แต่หากกระดูกสันหลังยุบตัวมาก รูปร่างกระดูกเปลี่ยน หรือเกิดการทรุดตัวจนช่องภายในกระดูกสันหลังแคบลง ก็อาจกดทับไขสันหลังหรือเส้นประสาทได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ

สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม

นพ.ศรัณย์ ระบุว่า หากมีอาการปวดคอร้าวลงแขน ปวดหลังร้าวลงขา ชา เจ็บแปลบเหมือนไฟช็อต แขนหรือขาอ่อนแรง หยิบจับของไม่ถนัด เดินสะดุด เดินได้น้อยลง หรือปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ควรรีบพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ส่วนผู้ที่มีอาการควบคุมการปัสสาวะหรืออุจจาระผิดปกติร่วมด้วย ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว เพราะอาจบ่งชี้ถึงการกดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรง

รักษาให้ตรงจุด เส้นประสาทถูกกดจากอะไร

ทั้งนี้ อาการปวดคอหรือปวดหลังจากเส้นประสาทถูกกดทับมีสาเหตุได้หลายประการ การรักษาจึงไม่ควรเน้นเพียงการบรรเทาอาการปวด แต่ต้องค้นหาต้นเหตุให้ชัดเจนว่าเส้นประสาทถูกกดจากอะไร อยู่ตำแหน่งใด และมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใด

กระบวนการวินิจฉัยจะเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย ร่วมกับการตรวจภาพวินิจฉัย เช่น เอกซเรย์ (X-ray) หรือเอ็มอาร์ไอ (MRI) เพื่อประเมินหมอนรองกระดูก กระดูกสันหลัง ช่องโพรงกระดูกสันหลัง และเส้นประสาทอย่างละเอียด ก่อนวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

“อาการปวดคอ ปวดหลัง ร้าวลงแขนหรือขา ชา หรืออ่อนแรง ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงอาการปวดเมื่อยธรรมดา เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะเส้นประสาทถูกกดทับ การตรวจหาสาเหตุให้ชัดเจนตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้รักษาได้ตรงจุด และลดโอกาสเกิดความเสียหายต่อเส้นประสาทในระยะยาว”