ศัลยแพทย์ เปิดสูตรอายุยืน 81 ปี ไม่กินยา-ไม่ออกกำลังกาย ยังผ่าตัดได้ฉลุย

กาลเวลาไม่เคยปรานีความชรา จากคนหนุ่มสาวที่เคยสุขภาพดีเมื่อแก่ตัวลงจะเริ่มมีโรคภัยเป็นเพื่อนร่วมทาง ไปจนถึงจุดสิ้นสุดของลมหายใจ แน่นอนว่าการกินยา อาการเสริม วิตามินต่างๆ ก็กลายเป็นของคู่กัน เสมือนเป็นราคาที่ต้องจ่ายเพื่อพยุงวัย

แต่ดูเหมือนกฎข้อธรรมชาตินี้จะใช้ไม่ได้กับ “นายแพทย์กฤษณ์ จาฏามระ” ผู้ก่อตั้งศูนย์สิริกิติ์บรมราชินีนาถ เพื่อโรคมะเร็งเต้านม วัย 81 ปี ศัลยแพทย์ผู้ใช้ชีวิตอยู่ในห้องผ่าตัดมานานมากกว่าครึ่งศตวรรษ ซึ่งปัจจุบันยังคงสวมชุดกาวน์ ยืนอยู่ใต้แสงไฟผ่าตัดแทบทุกสัปดาห์ มือที่ผ่านการจับมีดผ่าตัดมานับไม่ถ้วนยังนิ่ง แข็งแรง มั่นคง การเคลื่อนไหวของร่างกายคล่องแคล่ว ราวกับไม่เคยยอมจำนนต่อกาลเวลา

“ปัจจุบันหมอไม่มีโรคประจำตัว ไม่เคยรับประทานยา ไม่มี ไม่กินเลย ไม่พึ่งวิตามินหรืออาหารเสริมใด ๆ”

คำพูดเพียงไม่กี่ประโยคนี้ชวนให้เกิดคำถามมากมาย เพราะในยุคที่ผู้คนต่างพยายามซื้อสุขภาพด้วยเทคโนโลยีราคาแพง เข้าคลาสดูแลร่างกายสารพัด แต่นายแพทย์กฤษณ์กลับดูแลชีวิตด้วยวิธีที่เรียบง่ายจนแทบไม่น่าเชื่อ

นายแพทย์กฤษณ์ เล่าให้ "ฐานเศรษฐกิจ" ฟังว่า แม้จะมาอายุ 81 ปีแล้ว แต่ไม่เคยมีโรคประจำตัว ไม่เคยรับประทานยาเป็นประจำ และไม่เคยฝากความหวังไว้กับวิตามินเม็ดใด ร่างกายในส่วนสูง 170 เซนติเมตร ยังคงรักษาน้ำหนักไว้ที่ประมาณ 63-65 กิโลกรัมต่อเนื่องมานานมากกว่าสิบปี การกินอาหารไม่เคยนับแคลอรี ไม่เคยชั่งน้ำหนักทุกเช้า และไม่เคยไล่ตามกระแสการดูแลสุขภาพที่เปลี่ยนไปในทุกปี

ความลับร่างกายแข็งแรงไร้โรคภัยในวัย 80+

“หมอหยุด exercise มานานมากกว่า 30-40 ปีแล้ว เพราะไม่มีสัตว์ชนิดไหนในโลกนี้ที่ exercise for good health มีแต่มนุษย์ที่ทำ นักกีฬาที่มีชื่อเสียงก็ไม่ใช่คนอายุยืน หัวใจวายเยอะ วิ่งก็ข้อเข่าเสื่อม ออกกำลังกายก็อาจตายเร็ว"

ด้วยการยืนยันและยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า แม้ในวัยหนุ่มจะเคยเป็นนักกีฬา แต่ปัจจุบันไม่เคยออกกำลังกายเลย อีกนัยหนึ่งก็ไม่ได้ปฏิเสธการเคลื่อนไหว โดยทุกเช้าเวลา 06.00 น. จะตื่นนอน จูงสุนัขเดินประมาณ 15 นาที ก่อนเริ่มประชุมในเวลา 07.00 น. แล้วจึงเข้าสู่ตารางงานในโรงพยาบาลที่แน่นตลอดทุกวัน ทั้งตรวจคนไข้ ยืนอยู่ในห้องผ่าตัด ไม่ปล่อยให้ร่างกายอยู่นิ่ง 

"ในโรงพยาบาลหมอเปิดห้องตรวจ 2 ห้อง เดินสลับไปมาแทบตลอดเวลา ไม่นั่งประจำโต๊ะ เพราะเชื่อว่าการเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นระหว่างการทำงาน คือการใช้ชีวิตเป็นธรรมชาติมากกว่าการวิ่งบนลู่วิ่งหรือใช้เวลาในฟิตเนส ซึ่งทำทุกอย่างที่ทำปกติ และปฏิเสธการขยับร่างกายแบบฝืนธรรมชาติทั้งหมด"

สิ่งสำคัญไม่กินหวานและเค็มเป็นนิสัย

นายแพทย์กฤษณ์ กล่าวว่า ไม่เคยยึดติดกับสูตรลดน้ำหนัก ไม่เคยนับแคลอรี และไม่แบ่งอาหารออกเป็นสิ่งที่กินได้หรือกินไม่ได้ ทุกเช้าจะเริ่มต้นวันด้วยกาแฟหนึ่งแก้ว และยังชื่นชอบการดื่มชา แต่หลักสำคัญมีเพียงรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ แล้วเรียนรู้ที่จะฟังเสียงของร่างกาย เมื่ออิ่มก็หยุดทันที ไม่ฝืนกินต่อเพียงเพราะเสียดายหรือเพราะอาหารยังอร่อยอยู่

อาหารที่ชื่นชอบคือข้าวไรซ์เบอร์รี่ ปลาสลิดทอดที่ไม่เค็ม และน้ำพริกปลาทู แต่ในความเป็นจริง ก็รับประทานอาหารได้แทบทุกประเภท ทั้งอาหารไทย อาหารญี่ปุ่น อาหารตะวันตก รวมถึงทุเรียนพันธุ์ก้านยาวและหลงลับแลที่เป็นของโปรด ขณะที่อาหารฟาสต์ฟู้ดอาจรับประทานเพียงปีละ 1 ครั้ง หรือนาน ๆ ครั้ง  แต่มีสิ่งหนึ่งที่หลีกเลี่ยงมาตลอดชีวิต คือ อาหารรสหวานและเค็ม

ฆหมอไม่ชอบอาหารที่มีรสหวานและเค็ม เป็นวินัยการกินที่คุณแม่ปลูกฝังมาตั้งแต่ยังเด็ก พร้อมกับสอนให้รับประทานผักและผลไม้เป็นประจำ จนกลายเป็นนิสัยที่ติดตัวมาจนถึงปัจจุบัน ผลไม้จึงยังเป็นส่วนหนึ่งของทุกมื้อ ไม่ว่าจะเป็นเงาะ กระท้อน มะยงชิด มังคุด หรือลำไยบางครั้งยังเคยกินลำไยได้มากกว่าสามสิบลูกในคราวเดียว”

ทั้งนี้ ร่างกายของมนุษย์มีระบบเตือนตามธรรมชาติ ในเรื่องอาหารการกิน ยกตัวอย่างโดยส่วนตัวหากดื่มแชมเปญเกิน 2 แก้ว ร่างกายจะส่งสัญญาณให้หยุดเอง เช่นเดียวกับการรับประทานอาหาร เมื่ออิ่มก็จะรู้สึกว่าเพียงพอ จึงไม่จำเป็นต้องบังคับตัวเองให้กินต่อ

การทำงานในแต่ละวันคือพื้นฐานสุขภาพ

นายแพทย์กฤษณ์ บอกว่า แม้อายุจะล่วงเข้าสู่วัย 81 ปี แต่ตารางงานยังคงแน่นตลอดทั้งสัปดาห์ ซึ่งประเด็นการทำงานยังปกติ แต่ในการผ่านตัดที่มักจะใช้เวลายืนนานหลายชั่วโมงที่อาจส่งผลต่อสุขภาพ ดังนั้น ต้องทำอย่างรวดเร็วและแม่นยำ ยิ่งใช้เวลาเปิดแผลสั้นเท่าใด คนไข้ก็ยิ่งเสียเลือดน้อย ฟื้นตัวได้เร็ว ส่วนหมอก็ไม่เหนื่อยมาก 

“ทุกการเคลื่อนไหวในห้องผ่าตัด ต้องผ่านการคิดมาแล้วอย่างละเอียด เพราะทุกวินาทีล้วนมีความหมายต่อการฟื้นตัวของผู้ป่วย” 

แน่นอนว่าก่อนเริ่มผ่าตัดจะปรับระดับเตียงผ่าตัดให้พอดีกับความสูงของตัวเองเสมอ เพื่อหลีกเลี่ยงการก้มหลังเป็นเวลานาน ลดปัญหาเกี่ยวกับกระดูก และรักษาบุคลิกภาพในการทำงานให้คงอยู่ได้ในระยะยาว

ส่วนเรื่องธรรมะและสมาธิก็สำคัญ เป็นเครื่องมือที่ใช้จัดการความเครียด ทุกครั้งที่ก้าวเข้าสู่ห้องผ่าตัด จะต้องตัดทุกเรื่องออกจากความคิด เหลือเพียงสมาธิที่จดจ่ออยู่กับคนไข้ตรงหน้า โดยเชื่อว่าความนิ่งของจิตใจคือส่วนหนึ่งของความแม่นยำในการรักษา

พันธุกรรมการปลูกฝังจากครอบครัวสำคัญ

นอกจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต เหตุผลที่ทำให้สุขภาพยังแข็งแรงในวัย 81 ปี ยอมรับว่าพันธุกรรมมีส่วนสำคัญ จากประวัติหมอทั้งบิดาและมารดาไม่มีโรคเบาหวาน ความดัน หรือโรคมะเร็ง ไม่มีโรค NCDs หรือโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เพราะสิ่งที่สำคัญคือวินัยในการใช้ชีวิตที่ได้รับการปลูกฝังมาตั้งแต่วัยเด็ก วินัยเหล่านั้นค่อย ๆ สะสมเป็นพื้นฐานของสุขภาพให้แข็งแรง

ส่วนการนอนหลับในวัยสูงอายุจะไม่ต่อเนื่องเหมือนในวัยหนุ่ม แต่ก็เลือกชดเชยด้วยการงีบสั้น ๆ หรือ Cat Nap ประมาณ 10-15 นาที ระหว่างเดินทางหรือบนรถได้ เพื่อให้สมองและร่างกายได้พัก ก่อนกลับไปทำงานต่อด้วยความสดชื่น

ส่วนยามว่างจะใช้เวลากับการถ่ายภาพ การอ่านหนังสือ ฟังข่าวเศรษฐกิจโลกรวมถึงเรื่องราวต่าง ๆ เพราะเชื่อว่าการเปิดรับความรู้ใหม่ ๆ อยู่เสมอ คือวิธีหนึ่งที่ช่วยให้สมองยังคงตื่นตัวและไม่หยุดเรียนรู้

ท้ายที่สุดแล้ว นายแพทย์กฤษณ์ มองว่า สุขภาพที่ดีไม่มีสูตรสำเร็จ ไม่มีทางลัด และไม่มีสิ่งใดทดแทนการใช้ชีวิตอย่างสมดุลได้ คำว่า “Balance” จึงเป็นหลักคิดที่ยึดถือมาตลอด ทั้งในเรื่องอาหาร การทำงาน การพักผ่อน และการจัดการความเครียด

ขณะเดียวกัน ยังเชื่อว่าครอบครัวคือจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดี เพราะสิ่งเล็ก ๆ ที่พ่อแม่ปลูกฝังตั้งแต่วัยเด็ก จะกลายเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ใครคนหนึ่งยังคงมีร่างกายแข็งแรงไร้โรคภัยเมื่อเข้าสู่วัยชรา