เปิดขั้นตอน-วิธีทำ "ห้องปลอดฝุ่น" รับมือวิกฤตฝุ่น PM2.5 ด้วยตัวเอง

จากสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 ของประเทศไทยในปัจจุบัน คำว่า "ห้องปลอดฝุ่น" และ "มุ้งกันฝุ่น" กำลังถูกพูดถึงในมุมของการรับมือกับฝุ่นพิษที่กำลังเกิดขึ้นในช่วงนี้ เป็นแนวทางหนึ่งการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่สามารถทำได้เพื่อลดผลกระทบกับสุขภาพประชาชนโดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ต่าง ๆ ที่มีปัญหาเรื่องของฝุ่น PM2.5 เวลานี้ จุดเด่นของ ห้องปลอดฝุ่น คือ เราสามารถทำได้เองด้วยงบลงทุนไม่สูงมากแต่สามารถช่วยลดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ที่ได้จัดทำคู่มือแนวทางการจัดทำห้องปลอดฝุ่น สำหรับบ้านเรือน อาคารสาธารณะ และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 

ในส่วนของบ้านเรือนประชาชนทั่วไปสามารถทำห้องปลอดฝุ่นได้ทันทีเมื่อปริมาณฝุ่นละอองเริ่มอยู่ในระดับปานกลางหรือมีผลกระทบต่อสุขภาพ อย่างไรก็ดี ควรจัดเตรียมห้องปลอดฝุ่นไว้ก่อนสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กเกินมาตรฐาน 

ห้องปลอดฝุ่น คือ อะไร 

ห้องปลอดฝุ่น เป็นสถานที่หรือห้องที่จัดเตรียมเพื่อลดการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดเล็ก ทั้งฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) และฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน (PM10) เพื่อลดผลกระทบต่อสุขภาพสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่เสี่ยงโดยการป้องกันฝุ่นไม่ให้เข้าห้อง และไม่ทำกิจกรรมที่ทำให้เกิดฝุ่นภายในห้อง  

หลักการที่จะทำให้ห้องปลอดฝุ่น  

1. การป้องกันฝุ่นจากภายนอกเข้าไปภายในห้องโดยการปิดช่องว่างหรือรอยรั่วของอาคารต่าง ๆ ที่ฝุ่นละอองสามารถเข้ามาภายในห้องได้ ดูแลบริเวณภายนอกไม่ให้เกิดฝุ่น และปลูกต้นไม้เพื่อดักฝุ่นบริเวณรอบ ๆ อาคาร เป็นต้น

2. การป้องกันการก่อให้เกิดฝุ่นภายในห้อง โดยไม่ทำกิจกรรมใด ๆ ที่ก่อให้เกิดฝุ่นละออง เช่น การจุดธูปเทียน สูบบุหรี่ ประกอบอาหาร การเผาขยะ หรือเศษวัชพืช เป็นต้น

3. การป้องกันการสะสมฝุ่น ตามผนังห้อง วัสดุหรืออุปกรณ์ภายในห้อง และพื้นผิวของวัสดุของห้อง

4. การกำจัดอนุภาคของฝุ่นที่อยู่ภายในห้อง โดยเลือกใช้อุปกรณ์ที่สามารถลดปริมาณฝุ่นละออง

วิธีเตรียมห้องปลอดฝุ่น

• เลือกห้องที่อยู่ห่างจากแหล่งกำเนิดฝุ่น เช่น ถนน สถานที่ก่อสร้าง
• เลือกห้องที่ประตูหรือหน้าต่างมีช่องว่างน้อยที่สุด
• นำอุปกรณ์ที่เป็นแหล่งสะสมของฝุ่นออกจากห้อง และทำความสะอาดห้อง
• ห้องปลอดฝุ่นสามารถทำได้ทั้งที่บ้านและอาคารสาธารณะด้วยการปิดช่องไม่ให้อากาศจากภายนอกเข้ามาภายในห้อง หากปิดห้องให้สนิทจะช่วยให้ฝุ่นเข้าห้องน้อยลง

ขั้นตอนการทำห้องปลอดฝุ่น

• ปิดช่องหรือรูด้วยวัสดุปิดผนึก เช่น ยาแนวประตู เทป หรือวัสดุอื่นที่ปิดช่องได้สนิท
• ปิดประตูและหน้าต่างให้มิดชิด
• เปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศเพื่อหมุนเวียนอากาศภายในห้อง
• ช่วงฝุ่นน้อย ให้เปิดประตูและหน้าต่างเพื่อให้มีการระบายอากาศภายในห้อง
• ทำความสะอาดห้องเป็นประจำทุกวันโดยใช้ผ้าชุบน้ำแทนการกวาดหรือปัดฝุ่น
• ไม่ทำกิจกรรมที่ทำให้เกิดฝุ่นเพิ่มภายในห้อง เช่น จุดธูป และจุดเทียน เป็นต้น  

ทั้งนี้ หากต้องการเพิ่มประสิทธิภาพในการลดฝุ่นสามารถติดตั้งเครื่องฟอกอากาศโดยเลือกขนาดของเครื่องฟอกอากาศให้เหมาะกับขนาดของห้อง ทั้งนี้ เครื่องฟอกอากาศดังกล่าว ควรได้รับเครื่องหมาย มอก.1516-2549 ด้านความปลอดภัย ควรเปลี่ยนแผ่นกรองตามระยะเวลาที่กำหนด หรือเมื่อมีการสะสมของฝุ่นมาก นำด้านหลังของเครื่องตั้งห่างจากผนัง 10 เซนติเมตร และไม่วางไว้ใต้แอร์ ใกล้หัวเตียงหรือหน้าห้องน้ำที่สำคัญ

การเปิด-ปิดห้องปลอดฝุ่น

แนวทางการเปิดห้องปลอดฝุ่น : 

• กรณีกลุ่มเสี่ยง ฝุ่นละอองอยู่ในระดับเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ PM2.5 มากกว่า 37.5 มคก./ลบ.ม. หรือ PM10 มากกว่า 81 มคก./ลบ.ม. ขึ้นไป 3 วันต่อเนื่อง หรือ PM10 มากกว่า 121 มคก./ลบ.ม.
• กรณีประชาชนทั่วไป ฝุ่นละอองอยู่ในระดับมีผลกระทบต่อสุขภาพ PM2.5 มากกว่า 75.1 มคก./ลบ.ม.ขึ้นไป PM10 มากกว่า 181 มคก./ลบ.ม.

การปิดห้องปลอดฝุ่น : 

เมื่อค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงของฝุ่นละอองในบรรยากาศอยู่ในระดับที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ โดยมีปริมาณ PM2.5 ต่ำกว่า 37.5 มคก./ลบ.ม. หรือ PM10 ต่ำกว่า 120 มคก./ลบ.ม. ขึ้นไป ติดต่อกัน 3 วัน ทั้งนี้ ให้พิจารณาตามความเหมาะสมได้ 

อ่านรายละเอียดฉบับสมบูรณ์ :  คู่มือแนวทางการจัดทำห้องปลอดฝุ่น สำหรับบ้านเรือน อาคารสาธารณะ และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก