แพทย์เตือน "กระดูกสันหลังยุบ" ภัยเงียบผู้สูงวัย ไม่ล้มก็มีความเสี่ยง

นพ.พร นริศชาติ แพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลัง โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางกระดูกสันหลังและข้อ (S Spine and Joint Hospital) กล่าวว่า ปัญหา “กระดูกหักในผู้สูงอายุ” มักถูกเชื่อมโยงกับอุบัติเหตุหรือการหกล้มเป็นหลัก แต่ในความเป็นจริง ภาวะกระดูกหักสามารถเกิดขึ้นได้แม้ไม่มีแรงกระแทกรุนแรง โดยมี “โรคกระดูกพรุน” เป็นปัจจัยสำคัญที่ถูกมองข้าม และกำลังกลายเป็นความท้าทายด้านสุขภาพในสังคมผู้สูงอายุ

หนึ่งในภาวะที่พบได้บ่อยคือ “กระดูกสันหลังหักแบบยุบตัว” (Vertebral Compression Fracture) ซึ่งเกิดจากความเสื่อมของมวลกระดูก ทำให้โครงสร้างกระดูกไม่สามารถรองรับน้ำหนักตัวได้ตามปกติ ส่งผลให้เกิดการยุบตัวได้แม้จากกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การก้มตัว ลุกนั่ง หรือแม้แต่การไอและจาม

ข้อมูลจาก International Osteoporosis Foundation ระบุว่า โรคกระดูกพรุนเป็นสาเหตุหลักของภาวะกระดูกสันหลังยุบในผู้สูงอายุทั่วโลก โดยเฉพาะในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ซึ่งมีการสูญเสียมวลกระดูกอย่างรวดเร็วจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ขณะที่ข้อมูลในประเทศไทยจากกรมการแพทย์ สะท้อนให้เห็นว่า ผู้สูงอายุจำนวนมากมีภาวะกระดูกพรุนโดยไม่รู้ตัว และมักเข้ารับการรักษาเมื่อเกิดอาการปวดหรือกระดูกหักแล้ว ส่งผลให้โอกาสในการป้องกันและชะลอโรคลดลง

สัญญาณเตือนที่ถูกมองข้าม สำหรับภาวะกระดูกสันหลัง ยุบมักเริ่มต้นด้วยอาการที่ไม่จำเพาะ เช่น อาการปวดหลังเฉียบพลันโดยไม่ทราบสาเหตุ ปวดมากขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว อาการดีขึ้นเมื่อพัก รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างร่างกาย เช่น หลังค่อม หรือส่วนสูงลดลง ซึ่งหากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่อาการปวดเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงของการยุบซ้ำในอนาคต

ขณะที่แนวทางการรักษาภาวะกระดูกสันหลังยุบ ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและสภาพของผู้ป่วย โดยสามารถแบ่งเป็น 3 แนวทางหลัก ได้แก่

• การรักษาแบบไม่ผ่าตัด เช่น การใช้ยา การใส่อุปกรณ์พยุงหลัง และการทำกายภาพบำบัด ควบคู่กับการรักษาโรคกระดูกพรุนด้วยแคลเซียม วิตามินดี และยาชะลอการสลายกระดูก
• การผ่าตัด สำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อน เช่น การกดทับเส้นประสาท หรือโครงสร้างกระดูกไม่มั่นคง ซึ่งต้องพิจารณาอย่างรอบคอบในผู้สูงอายุ
• การฉีดซีเมนต์กระดูกสันหลัง (Vertebroplasty/Kyphoplasty) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีการรักษาที่ได้รับความนิยมมากขึ้น โดยช่วยเสริมความแข็งแรงของกระดูกจากภายใน ลดอาการปวดได้อย่างรวดเร็ว และช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาเคลื่อนไหวได้ในระยะเวลาอันสั้น

อย่างไรก็ตาม ก่อนการรักษา แพทย์จำเป็นต้องประเมินอย่างละเอียด ทั้งความหนาแน่นของมวลกระดูก ตำแหน่งและระดับความรุนแรงของการยุบ รวมถึงภาวะแทรกซ้อนอื่น เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

นพ.พร กล่าวว่า ในบริบทของสังคมผู้สูงอายุ การป้องกันโรคกระดูกพรุนตั้งแต่ระยะเริ่มต้นถือเป็นกลยุทธ์สำคัญ โดยเฉพาะในกลุ่มอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง ควรเข้ารับการตรวจวัดมวลกระดูก เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนการดูแลอย่างเหมาะสม และไม่ได้จำกัดอยู่เพียงผลลัพธ์ทางการรักษาที่เป็นรูปธรรม หากแต่สะท้อนถึงมาตรฐานการดูแลที่ยกระดับอย่างต่อเนื่องในทุกมิติ

ดังนั้น โรงพยาบาลเอส เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลังและข้อ จึงได้พัฒนาแนวทางการดูแลแบบครบวงจร ตั้งแต่การตรวจคัดกรองโรคกระดูกพรุน การวินิจฉัยเชิงลึก ไปจนถึงการรักษาด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ อาทิ การฉีดซีเมนต์กระดูกสันหลัง และการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery: MIS) ที่ช่วยลดระยะเวลาพักฟื้น และเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ