น้ำท่วมกรุงกดดันเศรษฐกิจไตรมาส 4/69 รายได้สะดุด–ท่องเที่ยวเสี่ยงชะลอ

น้ำท่วมกรุงเทพฯ อาจยังไม่สร้างแรงกระแทกต่อเศรษฐกิจประเทศเท่าวิกฤตปี 2554 แต่ความเสียหายไม่ได้จำกัดอยู่แค่ทรัพย์สินในบ้าน เมื่อการเดินทางติดขัด ร้านค้าเปิดขายไม่ได้ และรายได้รายวันของประชาชนสะดุดลง กำลังซื้อในพื้นที่ย่อมถูกบีบตาม ขณะที่ภาพน้ำท่วมในช่วง Golden Week เสี่ยงกระทบความเชื่อมั่นนักท่องเที่ยวจีน แม้แหล่งท่องเที่ยวหลายแห่งยังเปิดให้บริการตามปกติ

นายประกิต สิริวัฒนเกตุ กรรมการผู้จัดการฝ่ายกลยุทธ์การลงทุน บริษัทหลักทรัพย์ เมอร์ชั่น พาร์ทเนอร์ จำกัด (มหาชน) ประเมินว่า อุทกภัยครั้งนี้ยังไม่น่ากระทบเศรษฐกิจไทยโดยรวมรุนแรงเท่าเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ปี 2554 เพราะไม่ได้สร้างความเสียหายเป็นวงกว้างต่อพื้นที่เกษตรกรรมและนิคมอุตสาหกรรมหลัก ขณะที่ภาคธุรกิจบางส่วนยังปรับรูปแบบการทำงานได้ เช่น การทำงานจากที่บ้าน (WFH)

ทั้งนี้ ผลกระทบทางเศรษฐกิจไม่ควรวัดจากความเสียหายต่อโรงงานหรือผลผลิตเพียงอย่างเดียว เพราะน้ำท่วมในเมืองยังทำให้การเดินทาง การค้าปลีก การขนส่ง และกิจกรรมบริการสะดุดได้ โดยเฉพาะเมื่อประชาชนต้องหยุดงาน ร้านค้าต้องปิดหรือขายของได้น้อยลง และครัวเรือนมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเพื่อซ่อมแซมบ้านและจัดหาสิ่งจำเป็น

นอกจากนี้ จากข้อมูลรายงานเมื่อวันที่ 28 กันยายน ระบุว่า มีบ้านเรือนมากกว่า 580,000 หลังได้รับผลกระทบจากอุทกภัยใน 41 จังหวัดนับตั้งแต่ 16 กันยายน ขณะที่ความเสียหายทางเศรษฐกิจทั่วประเทศถูกประเมินไว้เบื้องต้นอย่างน้อย 11,000 ล้านบาท และอาจเพิ่มขึ้นหากสถานการณ์ยืดเยื้อ โดยพื้นที่กรุงเทพฯ และภาคตะวันออกมีความเสี่ยงกระทบธุรกิจค้าส่งและค้าปลีกด้วย

น้ำท่วมกดกำลังซื้อ ผ่านรายได้ที่หาย-รายจ่ายที่เพิ่ม

แรงกดดันต่อกำลังซื้อเกิดขึ้นได้สองทางพร้อมกัน คือ รายได้บางส่วนหายไป และ ค่าใช้จ่ายจำเป็นเพิ่มขึ้น ผู้ที่เดินทางไปทำงานไม่ได้หรือทำงานหาเช้ากินค่ำอาจสูญเสียรายได้ในช่วงที่น้ำท่วม ขณะที่ครัวเรือนต้องจ่ายเพิ่มเพื่อซื้ออาหาร น้ำดื่ม และของใช้จำเป็น รวมถึงรับภาระซ่อมแซมบ้านและทรัพย์สินหลังน้ำลด

กรณีที่ผู้บริโภคเร่งซื้อสินค้าเพื่อเตรียมรับมือกับสถานการณ์อาจช่วยเพิ่มยอดขายบางช่วง แต่ไม่ใช่สัญญาณว่ากำลังซื้อฟื้นตัว เพราะการใช้จ่ายส่วนหนึ่งเป็นการซื้อของจำเป็นล่วงหน้า และอาจทำให้ครัวเรือนลดการใช้จ่ายในหมวดอื่นภายหลัง ขณะเดียวกัน ผู้ค้ารายย่อยในพื้นที่น้ำท่วมต้องเผชิญทั้งลูกค้าที่เข้าถึงร้านยาก สินค้าเสียหาย และต้นทุนการขนส่งที่สูงขึ้น

ปัจจัยดังกล่าวยังสะท้อนผลกระทบต่อการทำมาหากินและการเดินทางในกรุงเทพฯ โดยถนนหลายสายและชุมชนบางแห่งถูกน้ำท่วม กระทบทั้งการเดินทางของประชาชนและการเข้าถึงพื้นที่ค้าขาย ส่วนสนามบินสุวรรณภูมิยังเปิดให้บริการ แต่ ททท. แนะนำให้นักเดินทางเผื่อเวลาเดินทางเพิ่ม 2–3 ชั่วโมง 

นายประกิตมองว่า ความเสียหายรวมระดับหมื่นล้านบาทยังมีขนาดจำกัดเมื่อเทียบกับเศรษฐกิจทั้งประเทศ และผลกระทบครั้งนี้แตกต่างจากปี 2554 ซึ่งศูนย์กลางเศรษฐกิจและนิคมอุตสาหกรรมได้รับผลกระทบโดยตรง อย่างไรก็ดี ตัวเลขความเสียหายรวมไม่อาจสะท้อนภาระที่กระจุกตัวอยู่กับครัวเรือนและผู้ประกอบการรายเล็กในพื้นที่ประสบภัยได้ทั้งหมด

Golden Week เสี่ยงสะดุดจากภาพจำ แม้แหล่งเที่ยวอื่นยังเปิด

อีกจุดที่ต้องจับตาคือ ภาคการท่องเที่ยว โดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาววันชาติจีน หรือ Chinese Golden Week ททท. คาดว่าจะมีนักท่องเที่ยวจีนเดินทางเข้าไทยราว 250,000 คนในช่วงเดินทางต่อเนื่องระหว่างวันที่ 25 กันยายนถึง 7 ตุลาคม และสร้างรายได้ท่องเที่ยวประมาณ 11,500 ล้านบาท

นายประกิตประเมินว่า ภาพข่าวน้ำท่วมอาจกระทบความรู้สึกและการตัดสินใจเดินทางของนักท่องเที่ยวบางส่วน โดยเฉพาะผู้ที่กังวลว่าน้ำท่วมจะขยายไปยังพื้นที่อื่น แม้จุดหมายปลายทางที่วางแผนไว้ไม่ได้ประสบภัยโดยตรง และนักท่องเที่ยวจำนวนหนึ่งจองการเดินทางล่วงหน้าแล้วก็ตาม

ความเสี่ยงจึงไม่ได้อยู่แค่การยกเลิกการเดินทาง แต่อาจรวมถึงการเปลี่ยนแผน ลดเวลาพำนัก หรือใช้จ่ายระมัดระวังขึ้นด้วย โดยผู้ประกอบการโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า และบริการเดินทางในกรุงเทพฯ อาจได้รับผลก่อน

ขณะที่แหล่งท่องเที่ยวในภูมิภาคอื่นยังเปิดให้บริการตามปกติ ททท. ระบุว่า กำลังติดตามสถานการณ์และประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมแนะนำให้นักท่องเที่ยวตรวจสอบสภาพการเดินทางและเผื่อเวลาไปสนามบิน

"ระดับน้ำในกรุงเทพฯ มีแนวโน้มลดลงภายใน 2–3 วัน หากไม่มีฝนตกเพิ่ม แต่การฟื้นตัวของการเดินทางและกิจกรรมทางเศรษฐกิจยังขึ้นอยู่กับว่าน้ำลดเร็วเพียงใด และพื้นที่ค้าขายกับเส้นทางคมนาคมกลับมาใช้งานได้เมื่อใด"

เงินเฟ้อ–น้ำมันแพง เพิ่มแรงกดดันช่วงปลายปี

สำหรับตลาดเงินและตลาดทุน นายประกิตระบุว่า ปัจจัยที่ต้องติดตามในไตรมาส 4/2569 คือ ราคาน้ำมันและแรงกดดันเงินเฟ้อ โดยน้ำท่วมอาจซ้ำเติมราคาสินค้าเกษตรและอาหาร หากกระทบการผลิตหรือการขนส่งในบางพื้นที่ ขณะเดียวกันครัวเรือนที่กำลังซื้ออ่อนแออยู่แล้วอาจรับภาระค่าครองชีพได้ยากขึ้น

นายประกิตประเมินด้วยว่า ธนาคารแห่งประเทศไทยมีข้อจำกัดในการขึ้นดอกเบี้ยเพื่อสกัดเงินเฟ้อ เพราะต้องคำนึงถึงภาวะเศรษฐกิจและผลกระทบต่อประชาชน เมื่อเงินเฟ้อเร่งตัวแต่ดอกเบี้ยขยับได้จำกัด ผลตอบแทนที่แท้จริงอาจลดความน่าสนใจลง และเป็นแรงกดดันต่อเงินทุนต่างชาติในตลาดหุ้นไทย โดยเขาระบุว่ามีแรงขายสุทธิจากต่างชาติเกือบ 4,000 ล้านบาทต่อวัน

ในด้านการฟื้นฟูนั้น มองว่าภาครัฐยังมีเครื่องมือทางการคลังสำหรับช่วยเหลือประชาชนและบรรเทาความเสียหาย โดยระบุว่า งบกลางที่รองรับกรณีฉุกเฉินปีนี้อยู่ที่ 600,000–700,000 ล้านบาท ทั้งนี้ ตัวเลขวงเงินดังกล่าวควรตรวจสอบกับเอกสารงบประมาณหรือหน่วยงานรัฐก่อนนำเสนอเป็นข้อมูลยืนยัน เนื่องจากยังไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันตัวเลขนี้โดยตรง

ดังนั้นแล้ว ในภาพรวมจึงเป็นผลกระทบที่อาจไม่ถึงขั้นทำให้เศรษฐกิจไทยหยุดชะงัก แต่สร้างแรงกดดันชัดเจนต่อรายได้และการใช้จ่ายของคนในพื้นที่ รวมถึงความเชื่อมั่นด้านการท่องเที่ยวในจังหวะสำคัญ สิ่งที่ตลาดต้องติดตามต่อคือระยะเวลาฟื้นฟู ความเสียหายที่แท้จริง และมาตรการช่วยเหลือว่าจะส่งถึงครัวเรือนกับธุรกิจรายเล็กได้เร็วเพียงใด