สหรัฐฯ ปรับเกณฑ์เฝ้าระวังค่าเงิน ไทยติดกลุ่ม Monitoring List แม้ไม่ผิดกติกา

กระทรวงการคลังสหรัฐอเมริกาเผยแพร่ รายงานนโยบายเศรษฐกิจมหภาคและอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Report) เดือนมกราคม 2026 ต่อรัฐสภาสหรัฐฯ โดยสรุปสาระสำคัญว่า ยังไม่มีประเทศคู่ค้ารายใหญ่รายใดถูกระบุว่าใช้มาตรการบิดเบือนค่าเงินเพื่อเอาเปรียบทางการค้า

อย่างไรก็ตาม รายงานฉบับนี้ส่งสัญญาณชัดว่า สหรัฐฯ กำลัง “จับตาเข้ม” ประเทศคู่ค้าหลายประเทศ โดยเฉพาะในเอเชีย รวมถึง ประเทศไทย ที่ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Monitoring List หรือประเทศที่ต้องติดตามพฤติกรรมด้านอัตราแลกเปลี่ยนอย่างใกล้ชิด

ไม่พบ “ผู้ร้ายค่าเงิน” แต่กติกาเข้มขึ้น

รายงานฉบับนี้จัดทำภายใต้กฎหมายการค้าสำคัญของสหรัฐฯ 2 ฉบับ คือ กฎหมาย Omnibus Trade and Competitiveness Act (1988) และกฎหมาย Trade Facilitation and Trade Enforcement Act (2015)

โดยใช้ข้อมูลเศรษฐกิจย้อนหลัง 4 ไตรมาสถึงกลางปี 2025 ประเมินประเทศคู่ค้าหลักผ่าน 3 เกณฑ์สำคัญ ได้แก่

• ดุลการค้าเกินดุลกับสหรัฐฯ ในระดับสูง
• ดุลบัญชีเดินสะพัดเกินดุลสูงเมื่อเทียบกับ GDP
• การแทรกแซงค่าเงินในตลาดอัตราแลกเปลี่ยนอย่างต่อเนื่องและเป็นฝ่ายเดียว

ผลการประเมินพบว่า ไม่มีประเทศใดเข้าเกณฑ์ครบทั้ง 3 ข้อ จึงไม่มีการประกาศ 'ประเทศบิดเบือนค่าเงิน' ในรอบนี้

ไทยติด Monitoring List เพราะอะไร

แม้จะไม่ถูกระบุว่าปั่นค่าเงิน แต่ ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ใน Monitoring List ร่วมกับประเทศสำคัญอย่าง จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน สิงคโปร์ เวียดนาม เยอรมนี ไอร์แลนด์ และสวิตเซอร์แลนด์ ทั้งนี้ สหรัฐฯ ระบุว่า เหตุผลหลักมาจาก

• โครงสร้างดุลบัญชีเดินสะพัดที่ยังอยู่ในระดับสูงในบางช่วง
• ขนาดเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกับการค้าโลก
• ความจำเป็นต้องติดตามบทบาทของธนาคารกลางในการดูแลค่าเงิน แม้ไทยจะไม่ได้เปิดเผยตัวเลขการแทรกแซงค่าเงินบาทอย่างละเอียดต่อสาธารณะ

อย่างไรก็ดี รายงานย้ำว่า การดูแลค่าเงินของไทยยังอยู่ในกรอบที่ยอมรับได้ และมีการยืนยันร่วมกับสหรัฐฯ ว่า ไม่ใช้ค่าเงินเป็นเครื่องมือเพื่อสร้างความได้เปรียบทางการค้า

สหรัฐฯ เปลี่ยนมุมมองใหม่ ไม่ดูแค่ 'กดค่าเงิน'

หนึ่งในประเด็นสำคัญของรายงานฉบับนี้ คือ สหรัฐฯ ปรับแนวคิดการประเมินนโยบายค่าเงินให้กว้างขึ้น โดยไม่มองเฉพาะประเทศที่ 'กดค่าเงินให้อ่อน' เพื่อหนุนการส่งออกเท่านั้น แต่เริ่มพิจารณาไปถึง

• การแทรกแซงค่าเงินเพื่อสกัดการแข็งค่า
• การแทรกแซงเพื่อจำกัดความผันผวนในลักษณะที่ไม่สมดุล

สะท้อนว่าการกำกับดูแลด้านอัตราแลกเปลี่ยนของสหรัฐฯ กำลังเข้มข้นและละเอียดขึ้นในเชิงโครงสร้าง

นัยต่อไทยและประชาชน

ในระยะสั้น รายงานฉบับนี้ ไม่สร้างแรงกดดันเชิงลบโดยตรงต่อค่าเงินบาทหรือเศรษฐกิจไทย แต่ในระยะยาว เป็นสัญญาณเตือนเชิงนโยบายว่า

• ไทยต้องรักษาความโปร่งใสด้านนโยบายอัตราแลกเปลี่ยน
• ต้องสร้างสมดุลเศรษฐกิจผ่านอุปสงค์ภายในประเทศมากขึ้น
• ลดการพึ่งพาการส่งออกเป็นหลัก เพื่อหลีกเลี่ยงแรงกดดันจากคู่ค้าระดับมหาอำนาจ

สำหรับประชาชนทั่วไป รายงานนี้สะท้อนว่า ค่าเงินบาทยังอยู่ภายใต้การดูแลที่สอดคล้องกับกติกาสากล ขณะที่รัฐบาลและธนาคารกลางต้องเดินเกมอย่างระมัดระวังมากขึ้น ในโลกที่การค้า การเงิน และการเมืองระหว่างประเทศเชื่อมโยงกันแน่นกว่าเดิม

รายงานอัตราแลกเปลี่ยนของสหรัฐฯ ต้นปี 2026 อาจไม่ได้ชี้นิ้วกล่าวหาใครว่า 'ปั่นค่าเงิน' แต่เนื้อหาทั้งฉบับสะท้อนชัดว่า กติกาโลกการเงินกำลังเปลี่ยนจากการตัดสินเชิงข้อกล่าวหา ไปสู่การเฝ้าระวังเชิงโครงสร้าง และประเทศไทยก็อยู่ในวงสนทนานั้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

การที่ไทยถูกจัดให้อยู่ใน Monitoring List ไม่ใช่บทลงโทษ แต่เป็น สัญญาณเตือนล่วงหน้า ว่าโครงสร้างเศรษฐกิจที่พึ่งพาการส่งออกสูง ดุลบัญชีเดินสะพัดผันผวนตามวัฏจักรโลก และบทบาทของธนาคารกลางในการดูแลค่าเงินบาท จะถูกจับตาด้วยมาตรฐานที่ละเอียดและเข้มงวดขึ้นกว่าเดิม

ผลกระทบในเชิงตัวเลขอาจยังไม่เกิดทันที แต่ผลกระทบเชิงนโยบายเริ่มชัดเจนแล้ว — ไทยมีพื้นที่ในการดูแลค่าเงินน้อยลง ต้องสื่อสารให้โปร่งใสขึ้น และต้องทำให้โลกเห็นว่า ค่าเงินบาทเคลื่อนไหวตามปัจจัยเศรษฐกิจจริง ไม่ใช่เครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ทางการค้า

บทเรียนสำคัญจากรายงานฉบับนี้ คือ โลกไม่ได้ต้องการให้ประเทศใด 'แข็งหรืออ่อน' แต่ต้องการเห็น ความสมดุล ความชัดเจน และความรับผิดชอบต่อระบบการเงินโลก และในสนามใหม่นี้ ประเทศที่ได้เปรียบไม่ใช่ประเทศที่ค่าเงินถูกที่สุด แต่คือประเทศที่นโยบายชัดที่สุด

สำหรับไทย การบ้านระยะยาวจึงไม่ใช่แค่ดูแลค่าเงินบาทให้นิ่ง แต่คือการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจให้พึ่งพากำลังซื้อในประเทศมากขึ้น เพิ่มผลิตภาพ ลดความเปราะบางจากภายนอก และยืนอยู่บนเวทีโลกด้วยความเชื่อมั่น ไม่ใช่ความระแวง