
จีนไฟเขียวพิธีสารทุเรียนไทยฉบับใหม่ คุมเข้มคุณภาพลดเสี่ยงถูกกักด่าน
สนค. เผยไทย-จีนลงนามพิธีสารสุขอนามัยพืชทุเรียนฉบับใหม่ วางระบบจัดการศัตรูพืชและตรวจสอบย้อนกลับ ลดเสี่ยงถูกระงับนำเข้า สร้างความเชื่อมั่นตลาดจีน หลัง 9 เดือนปี 2569 ส่งออกแล้ว 4,624.6 ล้านดอลลาร์
KEY
POINTS
- ไทยและจีนได้ลงนามในพิธีสารฉบับใหม่ว่าด้วยข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนสดไปจีน เพื่อใช้แทนฉบับเดิม
- พิธีสารใหม่มีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงข้อกำหนดให้ชัดเจนและเป็นระบบ สร้างความเชื่อมั่น และลดความเสี่ยงที่ทุเรียนไทยจะถูกระงับการนำเข้าที่ด่านจีน
- เน้นการควบคุมคุณภาพและพัฒนาระบบการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ได้ตลอดห่วงโซ่การผลิต เพื่อให้พิธีการศุลกากรสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น
นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 13 – 15 พฤศจิกายน 2569 นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน (นายหลี่ เฉียง) ได้มาเยือนไทยเพื่อกระชับความสัมพันธ์และส่งเสริมความร่วมมือระหว่างไทยและจีนในหลายด้าน ทั้งด้านความมั่นคง เศรษฐกิจ การค้า และการลงทุน โดยทั้งสองประเทศได้ลงนามและแลกเปลี่ยนเอกสารความร่วมมือรวม 8 ฉบับ
ทั้งนี้ หนึ่งในความร่วมมือที่สำคัญต่อภาคการเกษตรและการส่งออกของไทย คือ พิธีสารว่าด้วยข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนสดจากประเทศไทยไปประเทศจีน ซึ่งเป็นการกำหนดแนวทางและข้อปฏิบัติด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนไทยไปยังตลาดจีน
โดยพิธีสารทุเรียนฯ ใหม่นี้เป็นความร่วมมือระหว่างกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับสำนักงานศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (GACC) โดยจะใช้แทนพิธีสารฉบับเดิม
ขณะเดียวกัน การจัดทำพิธีสารฉบับใหม่นั้นมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงข้อกำหนดให้มีความชัดเจนและสอดคล้องกับสถานการณ์การค้าในปัจจุบัน รวมถึงการวางแนวทางการบริหารจัดการศัตรูพืชกักกันอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ฝ่ายจีน อำนวยความสะดวกในกระบวนการศุลกากร และลดความเสี่ยงที่ทุเรียนไทยจะถูกระงับการนำเข้า ณ ด่านของจีน
อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณามูลค่าการค้าทุเรียนสดของไทยในปี 2568 พบว่า ส่งออก 979,145 ตัน มีมูลค่าทั้งสิ้น 3,826.9 ล้านดอลลาร์ เป็นตลาดส่งออกทุเรียนสดอันดับ 1 ของไทย ส่งออก 952,627 ตัน มูลค่าการส่งออก 3,722.2 ล้านดอลลาร์ คิดเป็นสัดส่วน 97% ของมูลค่าการส่งออกทุเรียนสดทั้งหมดของไทย ขยายตัว 1.7%
สำหรับ 9 เดือนแรกของปี 2569 ไทยส่งออกทุเรียนสดทั้งหมด 1,235,453 ตัน คิดเป็นมูลค่า 4,693.9 ล้านดอลลาร์ และส่งออกไปจีน 1,212,514 ตัน คิดเป็นมูลค่า 4,624.6 ล้านดอลลาร์ 30.4% ซึ่งมากกว่าการส่งออกไปจีนของทั้งปี 2568 เพราะความต้องการทุเรียนของจีนที่เพิ่มขึ้นนี้
โดยสอดคล้องกับการรายงานของกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งมีการคาดการณ์ว่าปี 2569 ปริมาณการนำเข้าทุเรียนของจีนจะเข้าใกล้ 2 ล้านตัน สะท้อนให้เห็นว่าทุเรียนไทยยังคงได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง แม้จะเผชิญการแข่งขันจากเวียดนาม
อย่างไรก็ตาม การนำเข้าทุเรียนสดของจีนต้องผ่านมาตรฐานคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับ ในช่วงที่ผ่านมาทุเรียนไทยประสบปัญหาด้านคุณภาพจากการปนเปื้อนสารแคดเมียม จึงกระทบต่อความเชื่อมั่นในการส่งออกไปจีน พิธีสารทุเรียนฯ ฉบับนี้ จึงเป็นการช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคชาวจีนได้
โดยจะช่วยให้ระบบการผลิตทุเรียนสดของไทยมีความชัดเจนขึ้น สามารถตรวจสอบย้อนกลับมาตรฐานความปลอดภัยต่าง ๆ ที่ประเทศจีนกำหนดได้ตลอดห่วงโซ่ ซึ่งจะช่วยลดปัญหาและความเสี่ยงจากการที่สินค้าทุเรียนไทยจะถูกกักกัน ณ ด่านศุลกากรจีน ช่วยให้พิธีการศุลกากรมีความรวดเร็วยิ่งขึ้น
ปัจจุบันไทยมีระบบตรวจสอบย้อนกลับทุเรียนที่ส่งออกจากประเทศไทย (Durian Trace) เพื่อช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของทุเรียน มาตรฐานความปลอดภัยต่าง ๆ ที่จำเป็น ตลอดจนคุณภาพการขนส่งได้
นอกจากนี้ สนค. มีข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว โดยเกษตรกรและผู้ประกอบการควรติดตามประกาศพิธีสารฉบับเต็มและวันบังคับใช้ รวมถึงศึกษาข้อกำหนดการปฏิบัติโดยละเอียด ควรเตรียมความพร้อมสำหรับการขึ้นทะเบียนมาตรฐานหลักเกณฑ์และวิธีที่ดีในการผลิตอาหาร (GAP) หรือตรวจสอบสถานะของทะเบียนสวนให้ตรวจย้อนกลับได้
ส่วนโรงคัดบรรจุและผู้ส่งออกควรเตรียมความพร้อมเกี่ยวกับการจดทะเบียนและตรวจสอบมาตรฐานหลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) เอกสารและฉลากให้ตรงกัน รวมทั้งควรมีการยกระดับระบบตรวจสอบย้อนกลับ เชื่อมข้อมูลสวน–โรงคัดบรรจุ–ด่านเข้าด้วยกัน ตลอดจนการขยายตลาดใหม่ ลดการพึ่งพาตลาดเดียว เพื่อสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรอย่างยั่งยืน






