คลัง เฉลย “เงินชาวนา ไร่ละ 1,000” กลุ่มตกหล่น 1,500 ล้านบาท ทำไมเงินไม่เข้า แก้ไขยังไง?

เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติเพิ่มกรอบวงเงิน โครงการสนับสนุนช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปีและส่งเสริมการเพาะปลูกให้เหมาะสมกับศักยภาพพื้นที่ ปีการผลิต 2568/69 จำนวน 1,544.98 ล้านบาท หรือ "เงินชาวนา ไร่ละ 1,000"  เพื่อใช้จ่ายให้เกษตรกรที่มีสิทธิได้รับเงินช่วยเหลือเพิ่มเติม 233,729 ครัวเรือน โดยใช้เงินจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สำรองจ่าย เพื่อให้การช่วยเหลือดำเนินต่อเนื่องและถึงมือเกษตรกรตามเป้าหมาย แต่ทำไมเงินยังไม่เข้า

แหล่งข่าวจากคณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ (นบข.)  เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ”  ถึงสาเหตุทำไมเงิน ไร่ละ 1,000 บาท จ่ายเงินชาวนาสูดสุด 1 หมื่นบาท ทำไมเงินยังไม่เข้า ซึ่งจากการสอบถามไปที่กระทรวงการคลัง เฉลยถึงเหตุผลสาเหตุสำคัญ ที่ไม่สามารถประชุมบอร์ด ธ.ก.ส. ได้  เนื่องจากติดขัดในขั้นตอนทางกฎหมาย โดยประเด็นสำคัญไม่ใช่เพียงจำนวนกรรมการที่เข้าร่วมประชุม หรือ “องค์ประชุม” แต่เป็นเรื่อง “องค์ประกอบของคณะกรรมการ” ที่กฎหมายกำหนดไว้ ซึ่งต้องตรวจสอบให้ครบถ้วนก่อนดำเนินการ

เปิดปมบอร์ด ธ.ก.ส. สะดุด ขาดผู้แทน ส.ป.ก.

สาเหตุสำคัญที่ทำให้องค์ประกอบคณะกรรมการ ธ.ก.ส. ยังไม่สมบูรณ์ในขณะนี้ คือการแต่งตั้งผู้แทนจากสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) ซึ่งยังไม่แล้วเสร็จ ขณะที่ผู้แทนจากหน่วยงานหลักอื่นๆ มีรายงานว่ามีครบแล้ว

ทั้งนี้ โครงสร้างคณะกรรมการ ธ.ก.ส. ประกอบด้วยกรรมการจากหน่วยงานและภาคส่วนต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนด รวมถึงผู้แทนกระทรวงการคลัง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ สหกรณ์ผู้ถือหุ้น ธนาคารแห่งประเทศไทย และ ส.ป.ก. โดยแต่ละตำแหน่งมีที่มาตามหลักเกณฑ์เฉพาะของกฎหมาย

สำหรับกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ แหล่งข่าวระบุว่า การมีตำแหน่งว่างบางส่วนไม่ได้หมายความว่าจะไม่สามารถดำเนินการประชุมได้ในทุกกรณี แต่กรณีตำแหน่งที่เป็นองค์ประกอบตามกฎหมายยังไม่ครบ จำเป็นต้องพิจารณาข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องก่อน จึงจะสามารถยืนยันได้ว่าคณะกรรมการมีสถานะพร้อมประชุมหรือไม่

เงินช่วยเหลือชาวนาไร่ละ 1,000 บาท ต้องรออะไร?

ประเด็นที่เกษตรกรต้องการทราบคือ ปัญหาการประชุมบอร์ด ธ.ก.ส. จะส่งผลต่อขั้นตอนการดำเนินโครงการช่วยเหลือชาวนาไร่ละ 1,000 บาท ไม่เกิน 10 ไร่ หรือไม่ และจะมีความคืบหน้าเรื่องการจ่ายเงินเมื่อใด ล่าสุดทางกระทรวงการคลัง ได้ยืนยันว่าทางกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะต้องแต่งตั้งผู้แทน ส.ป.ก. เป็นเงื่อนไขเดียวที่ทำให้เงินช่วยเหลือชาวนายังไม่เข้าบัญชี หรือประชุมบอร์ด เพื่ออนุมัติ ระบุวันจ่ายเงินได้อย่างแน่นอน จะต้องรอ เนื่องจากตำแหน่งดังกล่าวจะขาดไม่ได้ เพราะถ้าขาดมีผลทำให้ไม่สามารถประชุมบอร์ดได้ 

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้ คือความคืบหน้าการแต่งตั้งผู้แทน ส.ป.ก. ให้ครบตามองค์ประกอบที่กฎหมายกำหนด การเปิดประชุมบอร์ด ธ.ก.ส. และมติที่เกี่ยวข้องกับโครงการช่วยเหลือเกษตรกร หากมีวาระพิจารณาเรื่องนี้โดยตรง จึงจะช่วยให้เห็นกรอบเวลาการดำเนินงานที่ชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ดี มติ ครม. เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 เห็นชอบให้ขยายระยะเวลาโครงการจากเดิมสิ้นสุดวันที่ 30 กันยายน 2569 เป็น 31 ธันวาคม 2569 เพื่อให้ ธ.ก.ส. สามารถดำเนินการจ่ายเงินได้ครบถ้วนตามโครงการ ซึ่งก็ยังมีเวลาอีก 2 เดือน เท่านั้น

เปิดโครงสร้าง บอร์ด ธ.ก.ส.

องค์ประกอบ คณะกรรมการ ธ.ก.ส. ประกอบด้วย

• รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เป็นประธานกรรมการ
• รองประธานกรรมการ 1 คน

กรรมการอื่นอีกไม่เกิน 12 คน ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ง และให้ผู้จัดการเป็นกรรมการและเลขานุการ

• ผู้แทนกระทรวงการคลัง 1 คน
• ผู้แทนกระทรวงเกษตรและสหกรณ์1 คน
• ผู้แทนกรมส่งเสริมสหกรณ์ 1 คน
• ผู้แทนสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม 1 คน
• ผู้แทนธนาคารแห่งประเทศไทย 1 คน
• ผู้แทนสหกรณ์การเกษตรผู้ถือหุ้น 1 คน
• กรรมการ ธ.ก.ส. ที่เหลือจะแต่งตั้งตั้งคุณวุฒิ จากภายนอกที่มีความรู้ความสามารถตามสมรรถนะหลักและความรู้ที่จำเป็น (Skil Matri) ของ ธ.ก.ส. โดยกรรมการอื่น ของ ธ.ก.ส. จำนวนไม่น้อยกว่า 1 ใน 3 ต้องมีประสบการณ์การทำงานในภาคธุรกิจ และจะอยู่ในบัญชีรายชื่อกรรมการรัฐวิสาหกิจของกระทรวงการคลัง (Directors' Pool)
• กรรมการที่มีความรู้หรือประสบการณ์ด้านเทคโนโลยี สารสนเทศอย่างน้อย 1 คน