ผู้ตรวจการแผ่นดินจ่อลุยราชบุรี ตรวจล้งมะพร้าว สางปมราคาตกต่ำ

วันที่ 30 มีนาคม 2569 นายทรงศัก สายเชื้อ ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน เปิดเผยถึงการเตรียมลงพื้นที่จังหวัดราชบุรี ในวันที่ 3 เมษายนนี้ เพื่อติดตามปัญหาราคามะพร้าวตกต่ำและข้อร้องเรียนเกี่ยวกับ “ล้งมะพร้าว” ว่า ก่อนหน้านี้ได้มีการประชุมร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และได้แนวทางแก้ไขปัญหาในระดับหนึ่งแล้ว 

การลงพื้นที่ครั้งนี้ จะเชิญหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม ทั้ง กรมการค้าภายใน กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และ สำนักงานคณะกรรมการแข่งขันทางการค้า เพื่อตรวจสอบว่าการที่ราคามะพร้าวปรับตัวลดลงนั้น มีสาเหตุจากการ “ฮั้วราคา” หรือไม่ พร้อมทั้งพิจารณามาตรการรับซื้อเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของเกษตรกรในระยะสั้น

ในระยะยาว จะมีการพิจารณาปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทาน (supply chain) ของล้ง ตั้งแต่ต้นน้ำคือ สวนมะพร้าว ไปจนถึงกระบวนการคัดบรรจุ โลจิสติกส์ การส่งออก และ การกระจายสินค้า เพื่อค้นหาจุดอ่อนของระบบ และเพิ่มประสิทธิภาพการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย รวมถึงการส่งเสริมให้เกษตรกรและสหกรณ์สามารถรวมกลุ่มบริหารจัดการผลผลิตได้ดีขึ้น

สำหรับสาเหตุของราคามะพร้าวตกต่ำ นายทรงศัก ระบุว่า มีหลายปัจจัย ทั้งปริมาณผลผลิตที่เพิ่มขึ้นในปี 2568 รวมถึงข้อสงสัยเรื่องการฮั้วราคา และการใช้ “นอมินี” ซึ่งอาจทำให้ตลาดขาดการแข่งขันที่เป็นธรรม และมีผู้มีอำนาจกำหนดราคา

นอกจากนี้ ยังมีประเด็นช่องว่างทางกฎหมาย โดยเฉพาะกรณีผู้ประกอบการต่างชาติที่สามารถตั้งล้งเพื่อส่งออกได้ 100% ซึ่งไม่ติดข้อจำกัดสัดส่วนการถือหุ้น แต่หากขยายไปถึงการถือครองที่ดินเพื่อทำสวน จะเข้าข่ายผิดกฎหมายตาม พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุม “นอมินี” ยังอยู่ระหว่างการแก้ไขและยังไม่มีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบ ส่งผลให้การดำเนินการกับผู้กระทำผิดยังทำได้จำกัด แม้จะมีบางมาตรการที่สามารถใช้ได้ เช่น การยึดทรัพย์สินหรือที่ดินคืนเป็นของแผ่นดิน

ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน ยังระบุว่า หลังการลงพื้นที่จะสามารถสรุปข้อเสนอและส่งต่อให้รัฐบาลพิจารณาดำเนินการได้ในระยะเวลาไม่นาน โดยจะใช้ข้อมูลจากทั้งการประชุมก่อนหน้าและข้อเท็จจริงในพื้นที่ประกอบกัน

ส่วนแนวคิดการตั้ง “ล้งกลาง” เพื่อบริหารจัดการรับซื้อผลผลิตเกษตร ตามที่มีการกล่าวถึงใน กระทรวงพาณิชย์ นั้น ยังต้องรอรายละเอียดที่ชัดเจนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน จึงยังไม่สามารถแสดงความเห็นได้ในขณะนี้

ทั้งนี้ ในส่วนของการผลักดันกฎหมายควบคุมนอมินี ขณะนี้อยู่ระหว่างการนัดหารือกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ โดยในระดับเจ้าหน้าที่มีการประสานงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อเร่งแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างของภาคการเกษตรและการค้าในระยะยาว