‘ทุเรียนไทย’ ส่อป่วน จีนชะลอซื้อ–ผวาแคดเมียม เวียดนามไล่บี้ตลาด

“ทุเรียน” เป็นผลไม้หลักที่ไทยส่งออกและมีชื่อเสียงไปทั่วโลก สร้างรายได้ให้เกษตรกร และนำเงินเข้าประเทศอย่างเป็นกอบเป็นกำในแต่ละปี โดยจีนเป็นตลาดอันดับหนึ่งที่นำเข้าทุเรียนสดจากไทยมากที่สุด คิดเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 97 ของการนำเข้าทุเรียนจากทั่วโลก

อย่างไรก็ดีในช่วงหลังๆ นี้แม้ไทยจะยังส่งออกทุเรียนได้อันดับ 1 ในตลาดจีน แต่ก็ถูกทุเรียนจากเวียดนามแย่งส่วนแบ่งตลาดไปได้ไม่น้อย หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ทุเรียนเวียดนามมีความได้เปรียบในการแข่งขัน คือมีราคาที่ถูกกว่า และมีระยะทางการขนส่งที่สั้นกว่าไทย  ส่งผลให้ต้นทุนในการขนส่งและการเก็บรักษาทุเรียนของเวียดนามต่ำกว่าของไทยอย่างมาก ทำให้ทุเรียนเวียดนามสามารถแข่งขันด้านราคาและ คุณภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นายสัญชัย  ปุรณะชัยคีรี นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ค้าและส่งออกผลไม้ไทย  เปิดเผยกับ “ฐานเศรษฐกิจ”ถึงสถิติการนำเข้าทุเรียนของจีนในปี 2568 (ม.ค.-พ.ย.) พบว่า จีนนำเข้าทุเรียนแล้วกว่า 1,792,851.18 ตัน มูลค่า 7,167.67 ล้านดอลลาร์สหรัฐ(ข้อมูลจากทางการจีน) โดยนำเข้าจากไทยมากที่สุด ปริมาณ 903,462.06 ตัน มูลค่า 3,895.58 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ครองส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 50.39 รองลงมาคือเวียดนาม ปริมาณ 884,493.70 ตัน มูลค่า 3,239.63 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ครองส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 49.33 ซึ่งถือว่าใกล้เคียงกันเป็นอย่างมาก

“เวลานี้ทุเรียนในไทยเพิ่งเริ่มออกดอก ซึ่งปีนี้กลัวในเรื่องราคา เพราะเศรษฐกิจจีนไม่ดี ขณะที่คู่แข่งคือเวียดนาม ก็เริ่มส่งออกไปจีนเพิ่มขึ้น จากผลผลิตที่เพิ่มขึ้น รวมทั้งเงื่อนไขการส่งออกได้มีการเปลี่ยนแปลงบางอย่าง ซึ่งเป็นลูกเล่นของจีนในช่วงต้นฤดูเป็นประจำทุกปี ก็เป็นห่วงว่าเขาจะมีมาตรการใหม่ๆ ขึ้นมาอีก ซึ่งอาจส่งผลกระทบกว่าที่เกษตรกร ล้ง (โรงคัดบรรจุ) และผู้ส่งออกเองกว่าจะปรับตัวได้ ก็จะได้รับผลกระทบในเรื่องการส่งออกและในเรื่องราคาไปเรียบร้อยแล้ว และจะทำให้พ่อค้า หรือผู้ส่งออกตกเป็นแพะ หรือเป็นจำเลยของสังคมว่ากดราคาชาวสวนอีก โดยเฉพาะปีนี้ถ้าทุเรียนออกกระจุกตัว จะยิ่งซ้ำเติมราคาร่วงอีก”

ความกังวลข้างต้น เป็นผลต่อเนื่องมาจากปี 2567 ที่รัฐบาลงจีนได้มีรายงานการแจ้งเตือนการตรวจพบการปนเปื้อน “แคดเมียม” ในทุเรียนไทยที่ส่งออกไปจีน โดยแจ้งเตือนมาตั้งแต่วันที่ 11 มีนาคม 2567 มาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งก็ยังหาต้นเหตุไม่ได้ว่าแคดเมียมในทุเรียนมาจากไหน และเมื่อหาสาเหตุไม่ได้ ก็มีโอกาสสุ่มเสี่ยง แม้ว่าไทยจะส่งทุเรียนตรวจห้องปฏิบัติการ (Lab) ที่รัฐบาลจีนรับรองแล้วก็ตาม แต่ถ้าโชคร้ายหากจริงเจอก็คงเลี่ยงไม่ได้ แม้จะระมัดระวังมากเพียงใดก็ตาม ก็คงต้องยอมรับชะตากรรม

นายสัญชัย  กล่าวอีกว่า ปัจจุบันไม่มีการสำรวจในพื้นที่การปลูกทุเรียน แล้วจัดโซนเรื่องความเสี่ยงในสารแคดเมียมเลย ต่างจากสาร Basic Yellow 2 (BY2) เมื่อทราบต้นเหตุ ก็สามารถแก้ไขและระงับปัญหาได้ทันที เพราะเป็นเรื่องที่มนุษย์เป็นผู้กระทำ

อนึ่ง ข้อมูลจากศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารสำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์โดยความร่วมมือจากกรมศุลกากร ระบุในช่วง 11 เดือนแรกของปี 2568 ไทยมีการส่งออกทุเรียนสดมูลค่า 121,791 ล้านบาท ลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อน -8% โดยตลาดส่งออก 5 อันดับแรก ได้แก่ จีน มูลค่า 118,368 ล้านบาท ลดลง -8.5% , มาเลเซีย 1,035 ล้านบาท เพิ่มขึ้น +233%, ฮ่องกง 898 ล้านบาท ลดลง -47%, กัมพูชา 418 ล้านบาท เพิ่มขึ้น +215% และเกาหลีใต้ 280 ล้านบาท ลดลง -20%

หน้า 13 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 4,165 วันที่ 11 - 14 มกราคม พ.ศ. 2569