thansettakij
thansettakij
TDRI เตือนเศรษฐกิจไทยปี 70 เจอโจทย์หนัก AI แผ่ว-กำลังซื้อเปราะบาง-หนี้สูง

TDRI เตือนเศรษฐกิจไทยปี 70 เจอโจทย์หนัก AI แผ่ว-กำลังซื้อเปราะบาง-หนี้สูง

20 พ.ย. 69 | 07:40 น.
อัปเดตล่าสุด :20 พ.ย. 69 | 07:44 น.

TDRI เตือน GDP ปี 70 โตเหลือ 2.1% แรงส่ง AI แผ่ว กำลังซื้อเปราะบาง หนี้สาธารณะจ่อชนเพดาน จำกัดพื้นที่ทางการคลังของรัฐบาลในการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม

KEY

POINTS

  • TDRI คาดการณ์เศรษฐกิจไทยปี 2570 จะเติบโตชะลอลงเหลือ 2.1% เนื่องจากแรงส่งจากการลงทุนด้าน AI มีแนวโน้มอ่อนตัวลง
  • กำลังซื้อในประเทศยังคงเปราะบางจากรายได้แรงงานที่เติบโตต่ำ สวนทางกับอัตราเงินเฟ้อที่คาดว่าจะสูงกว่ากรอบเป้าหมาย
  • หนี้สาธารณะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นใกล้แตะระดับ 70% ต่อ GDP ทำให้รัฐบาลมีพื้นที่ทางการคลังจำกัดในการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ

ในงานเสวนา "THAILAND 2570: เศรษฐกิจไทยจะไปทางไหน เมื่อผู้บริโภคไม่เหมือนเดิม" ภายใต้หัวข้อ "ชวนมองทิศทางเศรษฐกิจไทยปีหน้า เจาะกำลังซื้อ ความเชื่อมั่น พฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป และโอกาสใหม่ของภาคธุรกิจ" จัดโดย KTC FIT Talk โดยมีนักวิชาการจากสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเศรษฐกิจไทยปี 2570

AI ลงทุนมหาศาล เสี่ยงผลตอบแทนไม่คุ้ม

ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธาน TDRI กล่าวว่า เศรษฐกิจโลกกำลังเผชิญความไม่สมดุลหลายด้าน ทั้งการค้า การคลัง และการลงทุนในเทคโนโลยี โดยเฉพาะกระแสปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ทำให้บริษัทเทคโนโลยีทั่วโลกเร่งลงทุนจำนวนมหาศาลในการก่อสร้าง Data Center และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานรองรับการประมวลผล

อย่างไรก็ตาม การลงทุนดังกล่าวยังมีความเสี่ยงเนื่องจากต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า AI สามารถสร้างรายได้และเพิ่มผลิตภาพให้ภาคธุรกิจได้จริงและคุ้มค่ากับเงินลงทุนหรือไม่ หากผลตอบแทนไม่เป็นไปตามที่คาดการณ์ หรือรายได้ไม่เพียงพอกับต้นทุนและภาระหนี้ของบริษัทเทคโนโลยี ก็อาจทำให้การลงทุนระลอกใหม่ชะลอตัว และส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจที่พึ่งพาการเติบโตจากกระแส AI

ทั้งนี้ AI ส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยผ่าน 3 ช่องทางสำคัญ ได้แก่

1. การส่งออกสินค้าเกี่ยวเนื่องกับ AI ทั้งชิป อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และชิ้นส่วนระบบประมวลผล ซึ่งเป็นโอกาสให้ไทยขยายการส่งออก

2. การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI ทั้ง Data Center ระบบ Cloud และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งช่วยเพิ่มเม็ดเงินลงทุนและกิจกรรมทางเศรษฐกิจในประเทศ  

3. การนำ AI มาใช้ในภาคธุรกิจเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน และเพิ่มผลผลิต ช่วยยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

Data Center ต้องเชื่อมโยงธุรกิจไทย

ดร.สมเกียรติกล่าวว่า การลงทุน Data Center และ AI ยังเป็นโอกาสสำคัญในการดึงดูดเงินลงทุนจากต่างประเทศ แต่โจทย์ของประเทศไทยคือการทำให้เม็ดเงินลงทุนดังกล่าวสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจในประเทศอย่างแท้จริง ไม่ใช่จำกัดอยู่เพียงการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน

ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธาน TDRI

เนื่องจาก Data Center แม้จะใช้เงินลงทุนสูง แต่สร้างการจ้างงานโดยตรงไม่มาก และไม่ได้ก่อให้เกิดห่วงโซ่การผลิตในประเทศอย่างกว้างขวางเหมือนอุตสาหกรรมรถยนต์ญี่ปุ่นในอดีต ดังนั้น ภาครัฐต้องให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงการลงทุนกับผู้ประกอบการและแรงงานไทย เพื่อให้เกิดการถ่ายทอดความรู้ การจ้างงาน และการกระจายประโยชน์ทางเศรษฐกิจในประเทศ

ส่วนมาตรการควบคุมการส่งออกชิป AI ขั้นสูงของสหรัฐฯ ที่เพิ่มเงื่อนไขกับ 5 ประเทศ รวมถึงไทยนั้น มองว่าไม่น่าจะส่งผลกระทบต่อการลงทุน Data Center ในไทยมากนัก เนื่องจากไทยยังสามารถนำ AI มาใช้งานได้ แม้ไม่มี Data Center ตั้งอยู่ในประเทศ ก็สามารถใช้บริการจากต่างประเทศได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ต้องระมัดระวังคือประเทศไทยต้องไม่ถูกใช้เป็นช่องทางหลีกเลี่ยงมาตรการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ โดยเฉพาะการนำชิปประมวลผลขั้นสูงเข้ามาในประเทศแล้วส่งต่อไปใช้ฝึก AI ให้จีน ซึ่งเป็นประเด็นที่สหรัฐฯ เคยจับตากรณีของสิงคโปร์และมาเลเซีย

เจรจาการค้าสหรัฐฯ ต้องเทียบคู่แข่ง

สำหรับการเจรจาการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ดร.สมเกียรติมองว่า ไทยต้องประเมินความสามารถในการแข่งขันเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่ง ทั้งจีน เวียดนาม และอินโดนีเซีย ไม่ควรพิจารณาเพียงอัตราภาษีที่ไทยได้รับ แต่ต้องประเมินด้วยว่าผู้ประกอบการไทยยังมีความได้เปรียบด้านการผลิตและการส่งออกมากน้อยเพียงใด

หากไทยยังสามารถรักษาความได้เปรียบด้านภาษีและต้นทุนการผลิตได้ ก็มีโอกาสดึงดูดและรักษาการลงทุนเพื่อผลิตสินค้าไปส่งออกตลาดสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม การเปิดเสรีทางการค้าย่อมมีทั้งผู้ได้และผู้เสียประโยชน์ แม้ผู้ประกอบการบางกลุ่มจะได้ประโยชน์จากต้นทุนสินค้านำเข้าที่ลดลง แต่เกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศบางส่วนอาจได้รับผลกระทบจากการแข่งขันกับสินค้านำเข้า ภาครัฐจึงจำเป็นต้องมีมาตรการรองรับและช่วยเหลือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบควบคู่กันไป

ปรับ MPI ใหม่สะท้อนศักยภาพอุตสาหกรรม

ส่วนการปรับปรุงดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) ให้ครอบคลุมสินค้าและอุตสาหกรรมใหม่มากขึ้นนั้น มองว่าจะช่วยให้ข้อมูลสะท้อนโครงสร้างการผลิตของไทยที่เปลี่ยนแปลงไปได้ชัดเจน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ซึ่งจะเป็นผลดีต่อมุมมองของนักลงทุนต่างชาติ เพราะทำให้เห็นฐานการผลิตและกิจกรรมทางเศรษฐกิจใหม่ ๆ ที่ตัวเลขเดิมอาจยังสะท้อนได้ไม่ครบถ้วน

TDRI เตือนเศรษฐกิจไทยปี 70 เจอโจทย์หนัก AI แผ่ว-กำลังซื้อเปราะบาง-หนี้สูง

อย่างไรก็ตาม การปรับปรุงดัชนีไม่ได้หมายความว่ารายได้หรือความเป็นอยู่ของประชาชนจะดีขึ้นทันที สิ่งสำคัญคือการลงทุนต้องสามารถสร้างการจ้างงาน สร้างรายได้ เชื่อมโยงผู้ประกอบการไทย และกระจายประโยชน์ไปสู่เศรษฐกิจในประเทศได้จริง

คาด GDP ปี 70 โต 2.1% แรงหนุน AI ลดลง

ด้าน ดร.นณริฎ พิศลยบุตร นักวิชาการอาวุโสด้านนโยบายเศรษฐกิจส่วนรวมและเศรษฐศาสตร์ประยุกต์ TDRI ประเมินว่า เศรษฐกิจไทยปี 2569 จะขยายตัวประมาณ 2.4% ก่อนชะลอลงเหลือ 2.1% ในปี 2570 โดยปีนี้มีแรงขับเคลื่อนจากกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับ AI และกิจกรรมเศรษฐกิจอื่น ๆ ในสัดส่วนใกล้เคียงกัน

ทั้งนี้ กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยเฉพาะ Data Center และ Cloud Service มีส่วนช่วยหนุน GDP ในปี 2569 ประมาณ 1.2% แต่ในปี 2570 คาดว่าจะลดลงเหลือ 0.9% สะท้อนว่าแรงส่งจากการลงทุนและกิจกรรมด้าน AI มีแนวโน้มอ่อนตัวลง ขณะที่ภาคเศรษฐกิจอื่นยังเติบโตไม่แข็งแรงมากพอที่จะเข้ามาชดเชยแรงขับเคลื่อนที่หายไปได้ทั้งหมด

ขณะที่กำลังซื้อในประเทศยังเป็นจุดอ่อนสำคัญ เนื่องจากรายได้แรงงานเติบโตในระดับต่ำ ขณะที่เงินเฟ้อมีแนวโน้มอยู่ที่ 3.9% สูงกว่ากรอบเป้าหมายเงินเฟ้อของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ 1-3% อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตจำนวนหนึ่งยังไม่สามารถปรับราคาสินค้าตามต้นทุนที่เพิ่มขึ้นได้เต็มที่ เนื่องจากผู้บริโภคมีกำลังซื้อจำกัด

ท่องเที่ยวจีนยังไม่ฟื้น เอลนีโญเสี่ยงฉุดเกษตร

สำหรับภาคการท่องเที่ยว แม้จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติจะต่ำกว่าเป้าหมาย แต่กลุ่มนักท่องเที่ยวระยะไกลที่มีกำลังใช้จ่ายสูงยังช่วยพยุงรายได้จากการท่องเที่ยว ขณะที่ตลาดนักท่องเที่ยวจีนยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ เนื่องจากยังมีความกังวลด้านความปลอดภัย

นอกจากนี้ยังต้องติดตามปรากฏการณ์เอลนีโญที่อาจทำให้เกิดภัยแล้งในช่วงไตรมาสแรกของปี 2570 ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อผลผลิตภาคเกษตรและรายได้ของเกษตรกร โดยความรุนแรงของผลกระทบขึ้นอยู่กับสภาพอากาศและสถานการณ์ผลผลิตของประเทศคู่แข่งด้วย

ด้านทิศทางอัตราดอกเบี้ยโลกยังมีความไม่แน่นอนสูง โดยตลาดมีการปรับเปลี่ยนมุมมองต่อทิศทางอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) จากเดิมที่คาดว่าจะปรับลดดอกเบี้ย 1 ครั้ง เป็น 3 ครั้ง สะท้อนความผันผวนของการคาดการณ์นโยบายการเงิน ขณะที่บางประเทศในภูมิภาคเริ่มเผชิญแรงกดดันให้ปรับขึ้นดอกเบี้ยเพื่อพยุงค่าเงิน

สำหรับประเทศไทยจึงต้องติดตามทั้งทิศทางดอกเบี้ยโลกและค่าเงินบาท ควบคู่กับการรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจ เพื่อไม่ให้เผชิญแรงกดดันจนต้องดำเนินนโยบายการเงินที่ไม่สอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจภายในประเทศ

หนี้สาธารณะจ่อ 69.7% จำกัดพื้นที่กระตุ้นเศรษฐกิจ

อีกหนึ่งข้อจำกัดสำคัญของเศรษฐกิจไทยคือฐานะการคลัง โดยหนี้สาธารณะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นแตะระดับ 69.7% ต่อ GDP เข้าใกล้กรอบเพดานหนี้สาธารณะที่ 70% ส่งผลให้รัฐบาลมีพื้นที่ทางการคลังสำหรับออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจใหม่อย่างจำกัด และจำเป็นต้องจัดสรรงบประมาณอย่างระมัดระวังมากขึ้น

ดร.นณริฎ ประเมินว่า เศรษฐกิจไทยในปีหน้ามีแนวโน้มเติบโตช้าลง ท่ามกลางรายได้แรงงานและกำลังซื้อที่ยังเปราะบาง ขณะที่การเติบโตจากอุตสาหกรรมบางกลุ่ม หรือการปรับปรุงตัวเลขเศรษฐกิจให้สะท้อนโครงสร้างใหม่ ไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะรู้สึกว่าเศรษฐกิจดีขึ้นทันที

ดังนั้น โจทย์สำคัญของเศรษฐกิจไทยในปี 2570 จึงไม่ใช่เพียงการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนหรือสร้างการเติบโตจากอุตสาหกรรมเทคโนโลยีใหม่ แต่ต้องทำให้การลงทุนสามารถสร้างงาน เพิ่มรายได้ และกระจายประโยชน์ไปสู่ประชาชนในวงกว้าง ควบคู่กับการรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการคลังในระยะยาว