“ปกรณ์” ชูปลดล็อกกฎหมาย 930 ฉบับ รื้อกฎระเบียบลดต้นทุนธุรกิจไทย

นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี กล่าวปาฐกถาพิเศษในงานสัมมนาหอการค้าทั่วประเทศ ครั้งที่ 44 ภายใต้หัวข้อ “Unlocking New Growth: ศักยภาพใหม่แห่งการเติบโต” ในหัวข้อ “ปลดล็อกกฎหมายและกฎระเบียบเพื่อสร้างความเข้มแข็งภาคธุรกิจไทย” ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย จังหวัดเชียงราย โดยระบุว่า การปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบให้สอดคล้องกับบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ ภูมิเศรษฐศาสตร์ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โครงสร้างสังคม และรูปแบบการค้า เป็นโจทย์สำคัญในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

ทั้งนี้ กฎหมายไม่ควรเป็นเพียงเครื่องมือในการควบคุม แต่ต้องปรับเปลี่ยนแนวคิดจาก Control ไปสู่ Deregulation และ Better Regulations หรือการกำกับดูแลที่มีคุณภาพ ภายใต้แนวคิด Better Regulations for Better Life เพื่อให้กติกาของรัฐเอื้อต่อการดำเนินชีวิตของประชาชน การลงทุน และการเติบโตของภาคธุรกิจมากขึ้น

นายปกรณ์ กล่าวว่า โลกปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น ทั้งการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ การกลับมาของมาตรการกีดกันทางการค้า ความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยี และสังคมสูงวัย ทำให้กฎหมายที่เคยเหมาะสมในอดีตอาจไม่ตอบโจทย์สถานการณ์ใหม่อีกต่อไป หากภาครัฐยังคงใช้กติกาเดิมโดยไม่มีการทบทวน ย่อมเพิ่มต้นทุนและสร้างข้อจำกัดให้กับประชาชนและผู้ประกอบการ

ดังนั้น การกำกับดูแลในยุคใหม่ต้องให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับประชาชนและภาคธุรกิจเป็นหลัก โดยการออกกฎหมายแต่ละฉบับต้องตอบให้ได้ว่ามีความจำเป็นหรือไม่ หากจำเป็นต้องจำกัดสิทธิเสรีภาพเท่าที่จำเป็น สอดคล้องกับหลักนิติธรรม ไม่สร้างต้นทุนหรือภาระเกินสมควร รวมถึงต้องเปิดรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและประเมินผลภายหลังการบังคับใช้

ชู 4 แนวทางปลดล็อกกฎหมาย ลดภาระภาคธุรกิจ

นายปกรณ์ กล่าวต่อว่า แนวทางการปลดล็อกกฎหมายเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ สามารถสรุปได้ 4 ประเด็นสำคัญ ได้แก่

1 ทบทวนกฎหมายต่อเนื่อง ไม่ปล่อยให้กติกาล้าสมัย 

เนื่องจากกฎหมายและกฎระเบียบเมื่อบังคับใช้ไประยะหนึ่ง อาจไม่สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และพฤติกรรมของประชาชนที่เปลี่ยนแปลงไป จึงจำเป็นต้องมีระบบทบทวนอย่างสม่ำเสมอ

โดยเฉพาะกฎหมายกำกับที่กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และขั้นตอนในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายระดับพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ประมาณ 930 ฉบับ และยังมีกฎหมายลำดับรองอีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งแต่ละฉบับอาจสร้างขั้นตอน เงื่อนไข และภาระเพิ่มเติมให้กับผู้ประกอบการ การมีกฎหมายจำนวนมากจึงไม่ใช่คำตอบ หากกฎหมายเหล่านั้นสร้างข้อจำกัดเกินความจำเป็น

2 ลดขั้นตอน ลดต้นทุน และลดการใช้ดุลพินิจ 

กฎระเบียบที่ใช้ถ้อยคำไม่ชัดเจนหรือกำหนดเงื่อนไขกว้างเกินไป ทำให้ผู้ประกอบการไม่สามารถประเมินได้ว่าจะต้องเตรียมเอกสาร ลงทุน หรือปฏิบัติตามเงื่อนไขในระดับใด อีกทั้งยังเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่ใช้ดุลพินิจแตกต่างกัน

จึงต้องปรับกติกาให้ตรงไปตรงมา ชัดเจน และสามารถวัดผลได้ โดยนำมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลมาใช้เมื่อเหมาะสม เพื่อให้ผู้ประกอบการทราบล่วงหน้าว่าต้องปฏิบัติอย่างไร ลดความไม่แน่นอนในการดำเนินธุรกิจ และสร้างความเชื่อมั่นต่อการตัดสินใจลงทุน

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับหลัก Better Regulations ที่มุ่งให้ระบบกำกับดูแลสร้างความเชื่อมั่นแก่ภาคธุรกิจ ควบคู่กับการสร้างประโยชน์ให้ประชาชนและใช้ทรัพยากรภาครัฐอย่างมีประสิทธิภาพ

3 ใช้ Digital Government เพิ่มความโปร่งใส 

โดยเปลี่ยนกระบวนการอนุมัติและอนุญาตเข้าสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อลดการติดต่อกับเจ้าหน้าที่โดยไม่จำเป็น เช่น กระบวนการตรวจปล่อยสินค้าของกรมศุลกากร พร้อมพัฒนาระบบให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถตรวจสอบขั้นตอน เอกสาร เงื่อนไข และระยะเวลาดำเนินการได้อย่างชัดเจน

นอกจากนี้ ต้องพัฒนาจากการจัดทำเพียงคู่มือประชาชนไปสู่กระบวนการอนุมัติและอนุญาตทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้การให้บริการภาครัฐมีมาตรฐานเดียวกันมากขึ้น ขณะเดียวกัน การเปิดเผยข้อมูลและลดการใช้ดุลพินิจยังช่วยลดความเสี่ยงด้านการทุจริต โดยยึดหลัก Openness, Digital Government, Integrity และ Transparency

4 เปิดทางเอกชนร่วมชี้ปัญหาและออกแบบการแก้ไข 

เนื่องจากภาคธุรกิจเป็นผู้ได้รับผลกระทบจากกฎหมายและกฎระเบียบโดยตรง จึงควรมีส่วนร่วมในการระบุว่ากฎหมายใดเป็นอุปสรรค สร้างต้นทุน หรือเปิดช่องให้เกิดปัญหา

โดยเสนอให้ภาคเอกชนรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ ระบุให้ชัดเจนว่ากฎหมายหรือกฎระเบียบใดมีปัญหา ภาระที่เกิดขึ้นคืออะไร ควรปรับปรุงแก้ไขอย่างไร และหากแก้ไขแล้วจะเกิดประโยชน์อย่างไร เพื่อให้รัฐบาลสามารถนำข้อเสนอไปดำเนินการได้ตรงจุด

ย้ำรัฐ-เอกชนต้องร่วมมือ สร้างกติกาที่เป็นธรรม

นายปกรณ์ กล่าวด้วยว่า นอกจากการทบทวนและปรับปรุงกฎหมายแล้ว การสร้างความเชื่อมั่นระหว่างภาครัฐ ประชาชน และภาคธุรกิจ ยังต้องอาศัยความโปร่งใสและความเป็นธรรม โดยกระบวนการกำหนดนโยบายต้องเปิดกว้างให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้ามามีส่วนร่วม และใช้ข้อมูลที่น่าเชื่อถือประกอบการตัดสินใจ