‘ปกรณ์’ จี้รื้อกฎหมายไทย เน้นขออนุมัติ-อนุญาต ปลดล็อก 42 กฎ ลดต้นทุนธุรกิจ

14 พฤศจิกายน 2569 นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี กล่าวปาฐกถาพิเศษภายในงานสัมมนาหอการค้าทั่วประเทศครั้งที่ 44 โดยระบุว่า การร่างและการแก้ไขกฎหมายในปัจจุบันไม่สามารถทำได้ตามความคุ้นเคยเดิม แต่ต้องปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับบริบทโลกที่พลิกโฉมไปอย่างรวดเร็ว ทั้งในมิติภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์ โดยทิศทางของระบบกฎหมายสากลได้เปลี่ยนผ่านจากการควบคุมอย่างเข้มงวดมาสู่การลดการกำกับดูแล และมุ่งเน้นการออกกฎหมายที่ดีเพื่อให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น 

ขณะที่ระบบกฎหมายของประเทศไทยยังคงยึดติดกับทัศนคติแบบดั้งเดิมที่เน้นการควบคุม โดยพบว่ากฎหมายกว่า 90% เป็นเรื่องของการขออนุมัติและอนุญาต ซึ่งสร้างภาระและไม่สอดรับกับความเปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจ

นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดด โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ ได้ส่งผลให้พฤติกรรมของผู้คนมุ่งเน้นความเป็นปัจเจกบุคคลมากขึ้น ซึ่งภาครัฐจำเป็นต้องปรับตัวในการให้บริการสาธารณะให้มีความรวดเร็วและตอบสนองความต้องการได้แบบเฉพาะเจาะจง ทัดเทียมกับแอปพลิเคชันของภาคเอกชน 

พร้อมกันนี้ ประเทศไทยยังต้องเผชิญกับความท้าทายจากปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลกระทบต่อต้นทุนทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล ตลอดจนการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ที่โครงสร้างครอบครัวเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งภาครัฐต้องวางโครงสร้างพื้นฐานและกฎหมายเพื่อรับมือกับวิกฤตความเหลื่อมล้ำและข้อจำกัดทางทรัพยากรมนุษย์เหล่านี้เพื่อแก้ไขปัญหาความล่าช้าและอุปสรรคทางกฎหมาย 

ทั้งนี้ รัฐบาลได้ร่วมมือกับภาคเอกชนผ่านกลไกของคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน และคณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจ ในการรวบรวมและทบทวนกฎหมายลำดับรองต่างๆ เช่น กฎกระทรวง ที่สร้างต้นทุน เป็นภาระ และเปิดช่องว่างให้เกิดการทุจริตคอร์รัปชัน 

โดยขณะนี้มีกฎหมายลำดับรองที่อยู่ในเป้าหมายการปลดล็อกจำนวน 42 เรื่อง ซึ่งรวมถึงการแก้ไขนิยามทางกฎหมายเพื่อผลักดันให้ประเทศไทยก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางการขนส่งและการถ่ายลำสินค้าในภูมิภาค การปรับปรุงมาตรฐานขนาดตู้คอนเทนเนอร์ และการเร่งผลักดันกฎหมายธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ฉบับใหม่เพื่อรองรับการค้าในโลกยุคดิจิทัล

ที่ผ่านมา รัฐบาลได้ดำเนินการปรับปรุงกฎหมายเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ภาคธุรกิจอย่างต่อเนื่อง อาทิ การผลักดันพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ เพื่อกำหนดกรอบเวลาทำงานของเจ้าหน้าที่รัฐให้มีความโปร่งใส การปลดล็อกข้อจำกัดให้สามารถจัดการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้ในช่วงวิกฤตโควิด-19 รวมถึงการเตรียมบังคับใช้ระบบซูเปอร์ไลเซนส์ในช่วงต้นปีหน้า ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการในบางธุรกิจ เช่น โรงแรม สามารถขอรับใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องทั้งหมดได้ในคราวเดียว เพื่อลดความซ้ำซ้อนและลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐ

อย่างไรก็ตาม การมีกฎหมายจำนวนมากไม่ใช่เรื่องที่ดี เนื่องจากกฎหมายถือเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ปัจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายระดับพระราชบัญญัติกว่า 930 ฉบับ และมีกฎหมายลำดับรองอีกกว่า 7,600 ฉบับ ซึ่งกฎหมายเหล่านี้ควรมีเท่าที่จำเป็นและต้องสร้างอุปสรรคต่อการดำรงชีวิตให้น้อยที่สุด 

โดยรัฐบาลพร้อมเปิดรับฟังข้อเสนอแนะจากภาคธุรกิจอย่างเต็มที่ และเร่งรัดให้ภาคเอกชนส่งข้อมูลกฎหมายที่เป็นปัญหาในระยะที่สองเข้ามาโดยเร็ว เพื่อร่วมกันสร้างรัฐบาลดิจิทัลที่มีความโปร่งใส เป็นธรรม และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน