ผ่าเอกสารไทย-จีน 7 ฉบับดีลใหญ่รับ ‘หลี่ เฉียง’ เยือนไทย ดันส่งออก-ตั้งฐาน EV

รายงานข่าวจากทำเนียบรัฐบาล เปิดเผยว่า ในการเดินทางมาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการของนายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน ช่วงระหว่างวันที่ 13-15 พฤศจิกายน 2569 นี้ รัฐบาลไทยและจีน เตรียมลงนามความร่วมมือด้านต่าง ๆ ที่สำคัญหลายเรื่อง

ล่าสุดที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้เห็นชอบร่างเอกสารความร่วมมือไทย-จีน รวม 7 ฉบับ ครอบคลุมการค้าสินค้าเกษตร ความปลอดภัยอาหาร อาชีวศึกษา อุตสาหกรรมยานยนต์ ความมั่นคง และงานด้านการต่างประเทศ

พิธีสารทุเรียนสด ดันการค้าสะดวกรวดเร็วขึ้น

สำหรับร่างเอกสารความร่วมมือฉบับแรก ครม.เห็นชอบร่างพิธีสารว่าด้วยข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนสดจากไทยไปจีน ระหว่างกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กับสำนักงานศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (GACC) พิธีสารนี้มาแทนพิธีสารด้านการกักกันโรคและตรวจสอบผลไม้เมืองร้อนที่ลงนามเมื่อปี 2567 ครม.มอบให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือผู้แทนเป็นผู้ลงนาม

ฝ่ายจีนเป็นผู้ขอให้ลงนามพิธีสารฉบับนี้ในช่วงการเยือน เป้าหมายคือทำให้ข้อกำหนดชัดเจนขึ้น สอดคล้องกับการค้าในปัจจุบัน และวางระบบจัดการศัตรูพืชกักกันตั้งแต่สวนปลูกที่ได้มาตรฐาน GAP ไปจนถึงโรงคัดบรรจุที่ได้มาตรฐาน GMP ผลที่คาดคือลดความเสี่ยงที่ทุเรียนไทยจะถูกกักกัน ถูกตรวจพบศัตรูพืชกักกัน หรือถูกระงับการนำเข้าที่ด่านศุลกากรจีน

ทุเรียนสดเป็นพืชเศรษฐกิจมูลค่าสูงอันดับ 1 ของไทยในตลาดจีน ช่วง 1 มกราคม-30 กันยายน 2569 ไทยส่งออกทุเรียนไปจีน 1,217,695 ตัน มูลค่า 139,878 ล้านบาท รัฐบาลต้องการให้พิธีสารมีผลทันฤดูส่งออก ในฤดูปกติ ภาคตะวันออกเก็บเกี่ยวเดือนเมษายน-มิถุนายน ภาคใต้เดือนกรกฎาคม-กันยายน ส่วนนอกฤดู ภาคตะวันออกเก็บเกี่ยวเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม และภาคใต้เดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์

กระทรวงเกษตรฯ ระบุว่าพิธีสารใหม่จะสร้างความเชื่อมั่นให้ฝ่ายจีน และทำให้พิธีการศุลกากรกับการตรวจกักกันพืชที่ด่านนำเข้าเร็วขึ้น ทุเรียนจึงคงความสดและคุณภาพไว้ได้จนถึงมือผู้บริโภคชาวจีน กระทรวงเกษตรฯ ยังมองว่าพิธีสารนี้จะช่วยรักษาและขยายมูลค่าการส่งออก และสร้างรายได้ต่อเนื่องให้เกษตรกรและผู้ประกอบการไทย 

เปิดตลาดสละสดไปจีน

ครม.เห็นชอบร่างพิธีสารว่าด้วยข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกผลสละสดจากไทยไปจีน ระหว่าง กระทรวงเกษตรฯ กับ GACC พิธีสารนี้ฝ่ายจีนเป็นผู้ขอให้ลงนามในช่วงการเยือนเช่นกัน ครม.มอบให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรฯ หรือผู้แทนเป็นผู้ลงนาม เพื่อให้ไทยจะได้เปิดตลาดผลไม้สดชนิดใหม่ในจีน ซึ่งเป็นตลาดผลไม้ไทยใหญ่อันดับ 1 และมีกำลังซื้อสูง

สละเก็บเกี่ยวได้ทั้งปี แต่ให้ผลผลิตมากช่วงพฤษภาคม-มิถุนายน และสิงหาคม-กันยายน ผลผลิตรวมเฉลี่ยราว 32,000 ตันต่อปี กระทรวงเกษตรฯ ต้องการให้ลงนามทันฤดูเก็บเกี่ยวที่กำลังจะมาถึง และประเมินว่าตลาดใหม่นี้จะเพิ่มมูลค่าส่งออกอย่างน้อย 76 ล้านบาทต่อปี ตลาดจีนยังเป็นช่องทางขายใหม่ที่ช่วยลดความเสี่ยงที่ราคาในประเทศจะตกต่ำ และสร้างรายได้ให้เกษตรกรกับผู้ประกอบการ

พิธีสารนี้จะยกระดับสวนปลูกตามมาตรฐาน GAP และโรงคัดบรรจุของไทยให้ได้มาตรฐานสากล กระทรวงเกษตรฯ มองว่าจะช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่น่าเชื่อถือให้ผลไม้ไทยในด้านความปลอดภัยทางสุขอนามัยพืช และกระชับความร่วมมือทางการค้าไทย-จีนในโอกาสที่ผู้นำระดับสูงมาเยือน 

ไทยเข้าร่วมกลไกความปลอดภัยอาหาร BRI

ครม.เห็นชอบให้ไทยเข้าร่วมกลไกความร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหารนำเข้าและส่งออกภายใต้ข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (BRI Food Safety Cooperation Mechanism) และเห็นชอบร่างเอกสาร TOR ของกลไกนี้ ครม.อนุมัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรฯ หรือผู้แทนลงนามใน TOR เพื่อเข้าเป็นสมาชิกอย่างเป็นทางการ GACC กำหนดให้ลงนามในระดับรัฐมนตรี โดย กระทรวงเกษตรฯ ลงนามร่วมกับ GACC

GACC ตั้งกลไกนี้เมื่อปี 2566 เพื่อร่วมกำกับดูแลความปลอดภัยอาหารและอำนวยความสะดวกการค้าอาหารระหว่างสมาชิก ปัจจุบันมีสมาชิก 19 ประเทศ GACC เชิญไทยระหว่างการประชุมคณะกรรมการร่วมทางเทคนิคด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืชไทย-จีน (JTC-SPS) ครั้งที่ 9 ซึ่งกระทรวงเกษตรฯ เป็นเจ้าภาพที่กรุงเทพฯ วันที่ 7-9 เมษายน 2569 จากนั้นในวันที่ 9 เมษายน 2569 GACC ส่งหนังสือเชิญอย่างเป็นทางการพร้อมร่าง TOR ถึงสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ในฐานะหน่วยประสานหลักด้านความปลอดภัยอาหารของไทย

การเข้าร่วมครั้งนี้สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการร่วมว่าด้วยความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ไทย-จีน ปี 2565-2569 และแผนความร่วมมือว่าด้วยเส้นทางเศรษฐกิจสายไหมและเส้นทางสายไหมทางทะเลแห่งศตวรรษที่ 21 ถ้อยแถลงร่วมไทย-จีนเพื่อมุ่งสู่ประชาคมไทย-จีนที่มีอนาคตแห่งความเจริญรุ่งเรืองร่วมกัน เมื่อกรกฎาคม 2569 ระบุว่าจีนยินดีที่ไทยจะเข้าร่วมกลไกนี้ เป้าหมายร่วมคือยกระดับการกำกับดูแลความปลอดภัยอาหารและขยายมูลค่าการค้าสินค้าเกษตรและอาหาร

กระทรวงเกษตรฯ ระบุว่ากลไกนี้จะเปิดโอกาสให้ไทยแลกเปลี่ยนข้อมูลและร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหารทั้งกับจีนและสมาชิก BRI ประเทศอื่น ไทยยังจะได้มีส่วนในกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง และเสริมความร่วมมือที่มีอยู่แล้วภายใต้ JTC-SPS 

MOU ยานยนต์ไทย-จีน เน้น EV และยานยนต์อัจฉริยะ

ครม.เห็นชอบร่างบันทึกความเข้าใจ (MOU) ว่าด้วยความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ ระหว่างกระทรวงอุตสาหกรรมของไทยกับกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศของจีน ครม.อนุมัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมหรือผู้ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงนาม MOU ครอบคลุมการลงทุน การค้า นวัตกรรมเทคโนโลยี และการแลกเปลี่ยนมาตรฐานและกฎระเบียบ บนหลักความเสมอภาคและผลประโยชน์ร่วมกัน

MOU ฉบับนี้มุ่งพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า ยานยนต์สมัยใหม่ และยานยนต์อัจฉริยะ ควบคู่กับการพัฒนาอุตสาหกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและยั่งยืน อีกเป้าหมายคือเสริมความแข็งแรงของห่วงโซ่อุตสาหกรรมยานยนต์ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และยกระดับความสามารถแข่งขันของอุตสาหกรรมยานยนต์ในระดับสากล ความร่วมมือทั้งหมดต้องอยู่บนหลักการต่างตอบแทน

ภายใต้ MOU ทั้งสองฝ่ายจะแลกเปลี่ยนมาตรฐาน กฎระเบียบ และประสบการณ์บริหารจัดการอุตสาหกรรม เพื่อสร้างตลาดที่เป็นธรรม โปร่งใส และคาดการณ์ได้ 

MOU อาชีวศึกษา ผลิตแรงงานป้อนอุตสาหกรรม

ครม.เห็นชอบให้จัดทำบันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือด้านอาชีวศึกษา ระหว่างกระทรวงศึกษาธิการของไทยและของจีน ครม.อนุมัติให้เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษาเป็นผู้ลงนามฝ่ายไทย ร่าง MOU นี้ฝ่ายจีนเป็นผู้ยกร่าง เพื่อให้ความร่วมมือด้านอาชีวศึกษาของสองประเทศเป็นรูปธรรมมากขึ้น และใช้เป็นกรอบส่งเสริมและขยายความร่วมมือต่อไป

MOU นี้มุ่งยกระดับคุณภาพการจัดอาชีวศึกษาของทั้งสองประเทศ และพัฒนาทักษะวิชาชีพของเยาวชนให้ตรงกับความต้องการแรงงานของภาคอุตสาหกรรม เป้าหมายอีกส่วนคือสร้างกำลังคนทักษะสูงรองรับการยกระดับอุตสาหกรรมและการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของทั้งสองประเทศ ความร่วมมือตั้งอยู่บนหลักความเสมอภาค ผลประโยชน์ร่วมกัน การเคารพซึ่งกันและกัน และการพัฒนาร่วมกัน

MOU ข้อริเริ่มด้านความมั่นคงระดับโลก

ครม.เห็นชอบร่าง MOU ระหว่างกระทรวงการต่างประเทศของไทยและของจีน ว่าด้วยการส่งเสริมความร่วมมือตามข้อริเริ่มด้านความมั่นคงระดับโลก ครม.อนุมัติให้นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ หรือผู้ได้รับมอบหมาย เป็นผู้ลงนาม MOU นี้แสดงเจตนารมณ์ทางการเมืองของทั้งสองฝ่ายที่จะเสริมความเป็นหุ้นส่วนเชิงยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคง บนความเคารพและไว้เนื้อเชื่อใจกัน

ความร่วมมือตาม MOU นี้ดำเนินได้ 3 ทาง ทางแรกคือหารือร่วมกันเพื่อกำหนดสาขาและโครงการความร่วมมือ ทางที่สองคือประสานงานผ่านองค์การระหว่างประเทศ เวทีพหุภาคี เวทีภูมิภาค และกลไกอาเซียน ทางที่สามคือใช้มาตรการที่สอดคล้องกับกฎหมายภายในและพันธกรณีระหว่างประเทศของแต่ละฝ่าย

กระทรวงการต่างประเทศ ระบุว่า MOU นี้จะเปิดโอกาสให้ไทยและจีนร่วมมือทวิภาคีด้านความมั่นคงอย่างรอบด้าน ภายใต้หลักการสากลและผลประโยชน์ของแต่ละฝ่าย ไทยยังจะได้เสริมบทบาทด้านความมั่นคงระหว่างประเทศในระดับภูมิภาคและพหุภาคี เพื่อสันติภาพ เสถียรภาพ และความเจริญรุ่งเรืองของภูมิภาค 

ยกเลิกเพดานเจ้าหน้าที่กงสุลไทย-จีน

ครม.เห็นชอบให้ยกเลิกการจำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่สถานกงสุลใหญ่จีนในไทยและสถานกงสุลใหญ่ไทยในจีน และเห็นชอบร่างหนังสือแลกเปลี่ยนของกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อแก้ไขความตกลงจัดตั้งสถานกงสุลใหญ่ 3 ฉบับ ความตกลงเดิมได้รับความเห็นชอบจาก ครม. เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2531, 13 กรกฎาคม 2536 และ 19 มีนาคม 2539 และจำกัดเจ้าหน้าที่ไว้แห่งละไม่เกิน 12 คน เหตุผลในขณะนั้นคือความมั่นคง ซึ่งต้องการจำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่จากกลุ่มประเทศสังคมนิยม

ต่อมาไทยเปิดสถานกงสุลใหญ่ในจีนเพิ่มอีก 5 แห่ง และจีนไม่ได้จำกัดจำนวนเจ้าหน้าที่ไทยที่ไปประจำ ความสัมพันธ์สองประเทศก็ขยายตัวเร็วทั้งด้านเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน การท่องเที่ยว และระดับประชาชน กระทรวงการต่างประเทศของทั้งสองประเทศจึงเห็นพ้องกันว่าการยกเลิกเพดานนี้เป็นประโยชน์ร่วมกัน หลังการแก้ไข จำนวนเจ้าหน้าที่จะกำหนดผ่านการหารือฉันมิตรตามหลักต่างตอบแทน และยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรผ่านช่องทางทางการทูต