จับตา “หลี่ เฉียง” เยือนไทย โจทย์ใหญ่ขาดดุลการค้าจีนทะลุ 3.1 ล้านล้านบาท

นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีน มีกำหนดเยือนไทยอย่างเป็นทางการระหว่างวันที่ 13–14 พฤศจิกายน 2569 โดยนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ระบุว่า แม้ความสัมพันธ์ไทย–จีนจะเป็นไปด้วยดี แต่ยังต้องเพิ่มความร่วมมือในหลายด้าน ทั้งการสร้างความมั่นใจให้ทางการจีนว่าไทยปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยว การปราบปรามอาชญากรรมออนไลน์และแก๊งสแกมเมอร์ ความร่วมมือด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และอุตสาหกรรมใหม่ ตลอดจนการหารือกรอบการประชุม 2+2 ระดับกระทรวงการต่างประเทศและกระทรวงกลาโหมในปี 2570

อีกวาระสำคัญที่ฝ่ายไทยเตรียมหยิบยกขึ้นหารือ คือความร่วมมือด้านการลงทุน ที่ไทยยังขาดดุลการค้ากับจีนอยู่จำนวนมาก ซึ่งตัวเลขการค้าล่าสุดชี้ว่าช่องว่างดังกล่าวกำลังถ่างกว้างขึ้นอย่างรวดเร็ว

ขาดดุลการค้า "จีน" ทะลุ 3.1 ล้านล้านบาท ปีงบ 69 นำเข้าพุ่ง

ข้อมูลจากระบบสารสนเทศกรมศุลกากร ระบุว่า ตลอดปีงบประมาณ 2569 (ตุลาคม 2568 – กันยายน 2569) ไทยนำเข้าสินค้าจากจีนมูลค่า 4,488,496 ล้านบาท ขยายตัว 33.59% ทำให้จีนยังเป็นแหล่งนำเข้าอันดับ 1 ของไทย คิดเป็นสัดส่วนราว 31.5% ของการนำเข้ารวมทั้งประเทศที่ 14.27 ล้านล้านบาท

สวนทางกับฝั่งส่งออก ที่ไทยส่งสินค้าไปจีนได้ 1,382,898 ล้านบาท ขยายตัวเพียง 5.29% หรือราว 11.1% ของการส่งออกรวม 12.50 ล้านล้านบาท จีนจึงเป็นตลาดส่งออกรายประเทศอันดับ 2 ของไทย

ส่งผลให้มูลค่าการค้ารวมไทย–จีนในปีงบประมาณ 2569 อยู่ที่ 5.87 ล้านล้านบาท หรือราว 21.9% ของการค้าระหว่างประเทศทั้งหมดของไทย แต่ไทยขาดดุลการค้ากับจีนถึง 3,105,598 ล้านบาท เพิ่มขึ้นราว 1.06 ล้านล้านบาท หรือ 51.8% จากปีงบประมาณ 2568 ที่ขาดดุลราว 2.05 ล้านล้านบาท และสูงกว่ายอดขาดดุลการค้ารวมของไทยทั้งปีงบประมาณที่ 1,767,077 ล้านบาท

ตัวเลขสำคัญการค้าไทย–จีน

นำเข้า: สินค้าไอที–ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์นำทัพ

สินค้านำเข้าจากจีน 10 อันดับแรกในปีงบประมาณ 2569 เกือบทั้งหมดเป็นสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และชิ้นส่วนอุตสาหกรรม ได้แก่

1. อุปกรณ์สื่อสารและส่วนประกอบ 503,606 ล้านบาท
2. เครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีการทำงานเป็นเอกเทศ 201,736 ล้านบาท
3. วงจรรวมอิเล็กทรอนิกส์ 171,696 ล้านบาท
4. คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ 166,135 ล้านบาท
5. แผ่นวงจรพิมพ์ 134,770 ล้านบาท
6. รถยนต์นั่ง 95,852 ล้านบาท
7. ลวดและเคเบิล 94,153 ล้านบาท
8. ของอื่น ๆ ทำด้วยเหล็ก 91,386 ล้านบาท
9. สวิตช์ รีเลย์ ฟิวส์ 77,626 ล้านบาท
10. ส่วนประกอบยานยนต์ 73,801 ล้านบาท

สินค้า 10 อันดับแรกรวมกัน 1,610,760 ล้านบาท คิดเป็นราว 36% ของการนำเข้าจากจีนทั้งหมด ส่วนที่เหลืออีก 2,877,736 ล้านบาท (ราว 64%) กระจายอยู่ในสินค้าหลากหลายประเภท สะท้อนว่าสินค้าจีนแทรกซึมอยู่ในแทบทุกหมวดของการนำเข้าไทย

ที่น่าสังเกตคือ เฉพาะกลุ่มอุปกรณ์สื่อสาร อุปกรณ์ไฟฟ้า วงจรรวม คอมพิวเตอร์ แผ่นวงจรพิมพ์ ลวดและเคเบิล และสวิตช์–รีเลย์–ฟิวส์ รวมกันมีมูลค่ากว่า 1.35 ล้านล้านบาท หรือราว 30% ของการนำเข้าจากจีน โดยสินค้าหลายรายการเป็นชิ้นส่วนและสินค้าขั้นกลางที่ใช้ป้อนสายการผลิตในประเทศ ขณะที่รถยนต์นั่งจากจีนยังติดอันดับ 6 ด้วยมูลค่าเกือบ 9.6 หมื่นล้านบาท

ส่งออก: ผลไม้–ยาง–วัตถุดิบ ยังเป็นพระเอก

ด้านการส่งออก โครงสร้างสินค้าที่ไทยขายให้จีนยังเน้นสินค้าเกษตรและวัตถุดิบเป็นหลัก สินค้าส่งออก 10 อันดับแรกปีงบประมาณ 2569 ได้แก่

1. ผลไม้สดอื่น ๆ 165,564 ล้านบาท
2. ยางสังเคราะห์ 118,030 ล้านบาท
3. คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ 109,079 ล้านบาท
4. เศษทองแดง 63,059 ล้านบาท
5. ยางธรรมชาติ 52,490 ล้านบาท
6. วงจรรวมอิเล็กทรอนิกส์ 40,793 ล้านบาท
7. ส่วนประกอบคอมพิวเตอร์ 39,666 ล้านบาท
8. ไม้ที่เลื่อยหรือถากตามยาว 38,282 ล้านบาท
9. อุปกรณ์สื่อสารและส่วนประกอบ 36,292 ล้านบาท
10. โพลิเมอร์ของเอทิลีน 26,784 ล้านบาท

สินค้า 10 อันดับแรกรวม 690,038 ล้านบาท หรือเกือบครึ่งหนึ่ง (49.9%) ของการส่งออกไปจีน โดยผลไม้สดมีสัดส่วนราว 12% และยางสังเคราะห์รวมยางธรรมชาติอีกราว 12% ทำให้รายได้ส่งออกไปจีนผูกติดกับฤดูกาลผลผลิตและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ค่อนข้างมาก

ความเป็นสินค้าตามฤดูกาลเห็นชัดจากผลไม้สด ซึ่งช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ส่งออกได้ 154,962 ล้านบาท แต่ในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี 2568 (ต.ค.–ธ.ค.) ส่งออกได้เพียงราว 10,602 ล้านบาท และในเดือนกันยายน 2569 ร่วงลงไปอยู่อันดับ 10 ที่ 3,223 ล้านบาท หลังหมดฤดูผลไม้หลัก

9 เดือนแรกปี 2569: ขาดดุลแล้ว 2.43 ล้านล้านบาท

หากนับตามปีปฏิทิน ช่วงมกราคม–กันยายน 2569 ไทยนำเข้าจากจีน 3,526,130 ล้านบาท ขยายตัว 35.27% ส่งออกไปจีน 1,092,019 ล้านบาท ขยายตัว 7.47% การค้ารวม 4.62 ล้านล้านบาท และขาดดุล 2,434,111 ล้านบาท เพิ่มขึ้นราว 53% จากช่วงเดียวกันของปีก่อนที่ขาดดุลราว 1.59 ล้านล้านบาท

สินค้านำเข้าหลักจากจีนช่วง 9 เดือนยังเป็นอุปกรณ์สื่อสาร (413,529 ล้านบาท) อุปกรณ์ไฟฟ้า (162,348 ล้านบาท) วงจรรวม (140,799 ล้านบาท) และคอมพิวเตอร์ (137,518 ล้านบาท) ส่วนสินค้าส่งออกหลักไปจีนคือผลไม้สด (154,962 ล้านบาท) ยางสังเคราะห์ (88,225 ล้านบาท) และคอมพิวเตอร์ (84,561 ล้านบาท)

กันยายน 2569: นำเข้าจากจีนเร่งตัวแรง 51.9%

เฉพาะเดือนกันยายน 2569 ไทยนำเข้าสินค้าจากจีน 468,989 ล้านบาท ขยายตัวถึง 51.91% คิดเป็นราว 32% ของการนำเข้ารวมเดือนนี้ ขณะที่ส่งออกไปจีน 114,898 ล้านบาท ขยายตัว 19.64% ซึ่งแม้จะดีกว่าค่าเฉลี่ยทั้งปี แต่ยังตามไม่ทันฝั่งนำเข้า ทำให้เดือนเดียวไทยขาดดุลกับจีน 354,091 ล้านบาท เพิ่มขึ้นราว 66% จากเดือนเดียวกันของปีก่อน

สินค้านำเข้าที่โดดเด่นในเดือนกันยายนยังคงเป็นอุปกรณ์สื่อสาร 63,549 ล้านบาท ตามด้วยคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ 26,358 ล้านบาท ซึ่งขยับขึ้นมาเป็นอันดับ 2 และอุปกรณ์ไฟฟ้า 23,796 ล้านบาท ส่วนรถยนต์นั่งนำเข้า 13,784 ล้านบาท ด้านส่งออก ยางสังเคราะห์ขึ้นเป็นสินค้าอันดับ 1 ที่ 8,786 ล้านบาท ตามด้วยอุปกรณ์สื่อสาร 7,303 ล้านบาท และอุปกรณ์ไฟฟ้า 5,822 ล้านบาท

ประเด็นที่ต้องจับตา

• ช่องว่างดุลการค้าถ่างออกเร็ว — นำเข้าโตเร็วกว่าส่งออกกว่า 6 เท่าในรอบปีงบประมาณ และในเดือนล่าสุดนำเข้ายังเร่งตัวขึ้นอีก ขาดดุลกับจีนกลายเป็นตัวแปรหลักที่กดดุลการค้ารวมของประเทศ
• พึ่งพาห่วงโซ่อุปทานจีน — ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ วงจรรวม และแผ่นวงจรพิมพ์จำนวนมาก บ่งชี้ว่าภาคการผลิตไทยอิงวัตถุดิบและชิ้นส่วนจากจีนในระดับสูง การนำเข้าส่วนนี้จึงเป็นทั้งต้นทุนและตัวขับเคลื่อนการผลิตในประเทศไปพร้อมกัน
• โครงสร้างส่งออกยังไม่ขยับขึ้นห่วงโซ่มูลค่า — สินค้าส่งออกหลักไปจีนยังเป็นผลไม้ ยาง เศษทองแดง และไม้แปรรูป ซึ่งผันผวนตามฤดูกาลและราคาตลาดโลก การเพิ่มสัดส่วนสินค้าแปรรูปและสินค้าเทคโนโลยีจึงเป็นโจทย์สำคัญ หากต้องการลดการขาดดุล
• สินค้าเกษตรฤดูกาลถัดไป — ทิศทางการส่งออกผลไม้ในปี 2570 จะเป็นตัวชี้ว่าตัวเลขส่งออกไปจีนจะฟื้นได้แค่ไหน หลังปีงบประมาณ 2569 ขยายตัวเพียงหลักเดียว