ผ่าเมกะโปรเจกต์ คลองระบายน้ำหลาก ชัยนาท-ป่าสัก-อ่าวไทย 1.6 แสนล้าน

นายกรัฐมนตรี “อนุทิน ชาญวีรกูล” ประกาศเร่งรัดโครงการเมกกะโปรเจกต์ใหญ่ เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพฯ ระยะยาว โดยมอบหมายสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ปัดฝุ่น โครงการก่อสร้างคลองระบายน้ำหลากชัยนาท - ป่าสัก – อ่าวไทย มูลค่าการลงทุนนับแสนล้านบาท เตรียมเสนอรายละเอียดโครงการให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาเห็นชอบเป็นการเร่งด่วนในวันที่ 29 กันยายน 2569 นี้

“เมื่อช่วงแรกตอนเข้ามาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ได้ขอให้สภาพัฒน์ศึกษาและนำเสนอความพร้อมของโครงการนี้ ล่าสุดสศช. ได้รายงานข้อสรุปว่าโครงการนี้มีความคุ้มค่าและมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะช่วยให้การระบายน้ำจากตอนบนของประเทศเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ช่วยป้องกันไม่ให้มวลน้ำไหลเอ่อลงมาจนถึงภาคกลาง ปริมณฑล และ กทม.ขณะที่สำนักงบประมาณได้เตรียมจัดสรรงบประมาณส่วนหนึ่งไว้ในปีงบประมาณ 2570 เพื่อรองรับการดำเนินโครงการดังกล่าวแล้ว” 

จากข้อมูลสำนักงานจังหวัดกลุ่มงานศูนย์ดำรงธรรมจังหวัดนครนายก สรุปผลการประชุมรับฟังรายงานข้อเท็จจริงการดำเนินโครงการก่อสร้างคลองระบายน้ำหลากชัยนาท - ป่าสัก - อ่าวไทย เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา โดยมีข้อมูลของ กรมชลประทาน แจ้งว่า โครงการก่อสร้างคลองระบายน้ำหลากชัยนาท - ป่าสัก - อ่าวไทย เป็นโครงการขนาดใหญ่ 1 ใน 9 โครงการของรัฐบาล ที่บริหารจัดการน้ำโดยกรมชลประทานภายใต้แผนงานบรรเทาอุทกภัยลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง มีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งอย่างยั่งยืน

ตามแผนจะเพิ่มศักยภาพการระบายน้ำจากหน้าเขื่อนเจ้าพระยาลงสู่อ่าวไทย จาก 210 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อวินาที เป็น 930 ล้านลูกบาศก์เมตร ช่วยลดพื้นที่น้ำท่วมในลุ่มน้ำ เจ้าพระยาได้ประมาณ 3.48 ล้านไร่ และกักเก็บน้ำไว้ใช้หน้าแล้งได้กว่า 155 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2560 ผ่านการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) แล้ว และมีแผนเริ่มก่อสร้างตั้งแต่ปี 2570 เป็นต้นไป 

ความเป็นมาของโครงการ

กรมชลประทานได้จัดทำแผนบรรเทาอุทกภัยเจ้าพระยาตอนล่างเพื่อแก้ไขปัญหาให้ครอบคลุม ทั้งด้านอุทกภัย การขาดแคลนน้ำ คุณภาพน้ำและการบริหารจัดการน้ำ และมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการบริหารจัดการน้ำในภาพรวมของกรมชลประทานและของคณะกรรมการกำหนดนโยบายและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 

ผลการจัดทำแผนบรรเทาอุทกภัยเจ้าพระยาตอนล่างประกอบด้วย แผนงานทั้งหมด 9 กลุ่มแผนงานโดยโครงการคลองระบายน้ำหลากเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก (คลองระบายน้ำหลาก ชัยนาท -ป่าสัก - อ่าวไทย) เป็นแผนงานในลำดับที่ 2 ของแผนบรรเทาอุทกภัยเจ้าพระยาตอนล่าง 

ทั้งนี้คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เห็นชอบโครงการคลองระบายน้ำหลาก ชัยนาท-ป่าสัก - อ่าวไทย เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2568 ระยะเวลา 8 ปี (ปีงบประมาณ 2570 – 2577) วงเงิน 165,000 ล้านบาท 

ต่อมาคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ได้เห็นชอบรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการทางระบายน้ำหลากเจ้าพระยาฝั่งตะวันออก ตอนล่าง (ป่าสัก - อ่าวไทย) เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2568

ลักษณะของโครงการ

ช่วงที่ 1 เป็นการปรับปรุงคลองชัยนาท - ป่าสัก ความยาว 134.365 กิโลเมตร อัตราการระบายน้ำหลากสูงสุด 2730 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

ช่วงที่ 2 คลองระบายน้ำหลากป่าสัก-อ่าวไทย ความยาว 135.655 กิโลเมตร อัตราการระบายน้ำหลากสูงสุด 600 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาท

ผลประโยชน์ของโครงการ

สามารถตัดยอดน้ำหลากหน้าเขื่อนเจ้าพระยาไปสู่ทะเลได้เพิ่มขึ้นจาก 210 เป็น 430 ลูกบาศก์ เมตรต่อวินาที

เก็บกักน้ำหลากไว้ในคลองได้รวม 155.77 ล้านลูกบาศก์เมตร แยกเป็น คลองชัยนาท-ป่าสัก 98.37 ล้านลูกบาศก์เมตร และคลองระบายน้ำหลากป่าสัก-อ่าวไทย 57.4 ล้านลูกบาศก์เมตร
ช่วยบรรเทาอุทกภัยหรือลดมูลค่าความเสียหายจากอุทกภัย เฉลี่ยปีละ 5,085-16,938 ล้านบาท

สามารถบริหารจัดการน้ำหลากจากน้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำป่าสักลงสู่ทะเล ลดพื้นที่น้ำท่วมได้ประมาณ 3.48 ล้านไร่ (เหตุการณ์ปี 2554)

กรอบแผนดำเนินงาน (Timeline) เพื่อดำเนินโครงการ

1.ศึกษาความเหมาะสมในการดำเนินโครการ ดำเนินการเดือนเมษายน 2560

2.คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติมีมติเห็นชอบในหลักการแผนการบรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง 9 แผน กำหนดค่าลงทุนโครงการ 165,000 ล้านบาท (ค่าที่ดิน 23,329 ล้านบาท) ระยะเวลาโครงการ 4 ปี (2570 - 2577) ดำเนินการแล้วเดือนพฤษภาคม 2560

3.การสำรวจ-ออกแบบ โดยโครงการคลองระบายน้ำหลากชัยนาท-ป่าสัก ดำเนินการแล้วเสร็จ ปี 2564 ส่วนโครงการคลองระบายน้ำหลากป่าสัก-อ่าวไทย ดำเนินการแล้วเสร็จปี 2567

4.สิ่งแวดล้อม (คลองระบายน้ำหลากป่าสัก - อ่าวไทย) โดยคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.) เมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 และคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ได้เห็นชอบรายงานการประเมินผลกระทบ สิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2568

5.คณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เห็นชอบโครงการ เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 25568

6.สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) โดยคณะอนุกรรมการด้านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน พิจารณา เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2569 จากนั้น สศช. เห็นชอบโครงการเมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2569

7.เสนอคณะรัฐมนตรีอนุมัติดำเนินโครงการและก่อสร้าง ช่วงเดือนกันยายน 2569

8.การจัดหาที่ดิน (วิธีปรองดอง) ดำเนินการช่วงปี 2570 - 2573

9.การเวนคืน (กรณีบังคับใช้กฎหมาย) ดำเนินการช่วงปี 2570 - 2571

10.ดำเนินการก่อสร้าง ปี 2570 - 2577