ชำแหละร่าง พ.ร.บ.โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล คุมดาต้าเซ็นเตอร์

ร่าง พ.ร.บ.การประกอบกิจการให้บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล พ.ศ. .... วางกรอบกำกับธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์ บริการคลาวด์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยกำหนดให้ผู้ประกอบกิจการต้องได้รับใบอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ขณะที่หลักเกณฑ์การขอ การออก การพักใช้ และการเพิกถอนใบอนุญาตของแต่ละกิจการ จะกำหนดรายละเอียดในกฎกระทรวง

ประเด็นที่กระทบดาต้าเซ็นเตอร์มีตั้งแต่พื้นที่ตั้งโครงการ การประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ การจัดหาไฟฟ้าและน้ำ ไปจนถึงการจัดเก็บข้อมูลในประเทศ อย่างไรก็ตาม ร่างยังไม่ระบุตัวเลขเกณฑ์สำคัญหลายรายการ จึงต้องติดตามกฎหมายลำดับรองก่อนประเมินต้นทุนที่จะเกิดขึ้นกับแต่ละโครงการ

กำหนดพื้นที่ตั้งและเงื่อนไขขอใบอนุญาต

ร่าง พ.ร.บ.ฯ กำหนดให้สถานที่ประกอบกิจการศูนย์ข้อมูลอยู่ในพื้นที่ที่สามารถตั้งโรงงานได้ตามกฎหมายผังเมือง และให้โครงการได้รับการประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชนตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ

ผู้ขอใบอนุญาตจัดตั้งศูนย์ข้อมูลต้องเป็นบริษัทจำกัดหรือบริษัทมหาชนจำกัดที่จดทะเบียนตามกฎหมายไทย วางหลักประกันการประกอบกิจการ ใช้พลังงานไฟฟ้าสะอาดตามสัดส่วนที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด และได้รับมาตรฐานด้านบริการศูนย์ข้อมูลตามเกณฑ์ที่กำหนด โดยจำนวนหลักประกันอาจแตกต่างกันตามขนาดหรือประเภทของบริการ

ดาต้าเซ็นเตอร์ใช้ไฟฟ้าสูง ต้องผลิตเองหรือซื้อจากเอกชน

สำหรับศูนย์ข้อมูลที่ใช้ไฟฟ้าถึงระดับซึ่งจะกำหนดในกฎกระทรวง ร่าง พ.ร.บ.ฯ ระบุทางเลือกในการจัดหาไฟฟ้าไว้ 3 วิธี คือ ผลิตไฟฟ้าใช้เองโดยได้รับอนุญาตตามกฎหมายพลังงาน ซื้อไฟฟ้าโดยตรงจากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนที่ได้รับอนุญาต หรือใช้ทั้งสองวิธีร่วมกัน

เงื่อนไขดังกล่าวใช้กับกิจการที่มีการใช้ไฟฟ้าถึงเกณฑ์ที่กำหนด ไม่ได้ระบุว่าดาต้าเซ็นเตอร์ทุกแห่งต้องผลิตไฟฟ้าเอง และตัวร่างยังไม่กำหนดระดับการใช้ไฟฟ้าที่เข้าข่ายไว้

นอกจากนี้ ศูนย์ข้อมูลต้องรักษาประสิทธิผลในการใช้ไฟฟ้าและน้ำตามเกณฑ์ที่รัฐมนตรีประกาศตลอดระยะเวลาประกอบกิจการ

คุมแหล่งน้ำ ความร้อน เสียง และขยะอิเล็กทรอนิกส์

ร่าง พ.ร.บ.ฯ กำหนดให้ผู้รับใบอนุญาตควบคุมการปล่อยความร้อนสู่ชั้นบรรยากาศและมลพิษด้านเสียงไม่ให้เกินเกณฑ์ที่รัฐมนตรีประกาศ โดยเปิดทางให้กำหนดเกณฑ์มลพิษด้านอื่นเพิ่มเติมได้

ศูนย์ข้อมูลที่มีขนาดตามเกณฑ์ในกฎกระทรวงต้องจัดให้มีแหล่งน้ำของตนเองเพียงพอสำหรับประกอบกิจการ โดยไม่ใช้ทรัพยากรน้ำจากแหล่งน้ำสาธารณะ ผู้ประกอบการยังต้องจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์และมีมาตรการป้องกันและควบคุมอัคคีภัยตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

หากเกิดความเสียหายจากการปล่อยมลพิษหรือการจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ และหลักประกันที่วางไว้ไม่เพียงพอชดใช้ความเสียหายหรือฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม ผู้รับใบอนุญาตต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนที่เกินด้วยตนเอง

วางหลักจัดเก็บข้อมูลในไทย แต่เปิดช่องส่งออกตามเงื่อนไข

ในส่วนของข้อมูล ร่าง พ.ร.บ.ฯ กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการที่รวบรวม เก็บ ประมวลผล หรือรับฝากข้อมูลส่วนบุคคลของผู้มีสัญชาติไทย ข้อมูลของนิติบุคคลที่จดทะเบียนในประเทศไทย รวมถึงข้อมูลข่าวสารของราชการ องค์การมหาชน และหน่วยงานอื่นของรัฐ ต้องจัดเก็บข้อมูลเหล่านั้นไว้ในราชอาณาจักร

อย่างไรก็ดี ตัวร่างเปิดให้ส่ง โอน จัดเก็บ ประมวลผล หรือสำรองข้อมูลดังกล่าวนอกราชอาณาจักรได้ เฉพาะกรณีที่มีเหตุผลความจำเป็น และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่จะกำหนดในกฎกระทรวง จึงไม่ใช่การห้ามโอนข้อมูลออกนอกประเทศทุกกรณี

ร่างยังกำหนดให้ผู้ประกอบกิจการจ้างผู้มีสัญชาติไทยทำหน้าที่ควบคุมดูแลระบบไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของผู้ปฏิบัติหน้าที่ควบคุมดูแลระบบทั้งหมด ตามรายละเอียดที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด และให้อำนาจรัฐมนตรีกำหนดเงื่อนไขหรือสัดส่วนการใช้วัสดุและอุปกรณ์ที่ผลิตในประเทศได้

คลาวด์ต้องดูแลข้อมูล แพลตฟอร์มต้องรับเรื่องร้องเรียน

ผู้ให้บริการคลาวด์ที่ได้รับอนุญาตต้องมีมาตรฐานการเก็บรักษาข้อมูลเกี่ยวกับผู้ใช้บริการ และมาตรฐานความมั่นคงปลอดภัยในการเข้าถึงและรับส่งข้อมูลตามที่รัฐมนตรีประกาศ รวมถึงตรวจสอบ พิสูจน์ หรือยืนยันตัวตนผู้ใช้บริการตามหลักเกณฑ์ที่จะกำหนด

หากมีเหตุอันควรเชื่อว่าผู้ใช้บริการคลาวด์รายใดใช้บริการในลักษณะฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ร่างให้อำนาจพนักงานเจ้าหน้าที่สั่งผู้ให้บริการระงับการเข้าถึงข้อมูล โดยผู้ให้บริการต้องดำเนินการภายใน 12 ชั่วโมงนับแต่ได้รับแจ้งคำสั่ง

สำหรับแพลตฟอร์มดิจิทัล ร่างกำหนดให้แจ้งสิทธิของผู้ใช้บริการก่อนทำธุรกรรม จัดช่องทางร้องเรียนหรือแจ้งการกระทำผิดกฎหมาย ตอบรับเรื่องภายใน 24 ชั่วโมง และแจ้งผลการตรวจสอบภายใน 60 วันนับแต่ได้รับเรื่อง หากนำเสนอบริการหรือข้อมูลแก่ผู้ใช้โดยได้รับค่าตอบแทน ต้องเปิดเผยว่าการนำเสนอนั้นเป็นโฆษณา

ร่างยังให้อำนาจรัฐมนตรีกำหนดให้แพลตฟอร์มเปิดเผยข้อตกลง เงื่อนไข หรือปัจจัยในการเลือกให้บริการ และกำหนดหลักเกณฑ์รวมถึงอัตราสูงสุดของค่าบริการที่เรียกเก็บจากบุคคลอื่นซึ่งไม่ใช่บริษัทในเครือได้

ไม่มีใบอนุญาต เสี่ยงโทษจำคุกและปรับรายวัน

ร่าง พ.ร.บ.ฯ กำหนดโทษกรณีประกอบกิจการโดยไม่ได้รับใบอนุญาต เป็นจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับตั้งแต่ 10 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ พร้อมปรับอีกไม่เกินวันละ 1 ล้านบาทตลอดเวลาที่ยังไม่ดำเนินการให้ถูกต้อง

ส่วนกรณีผู้ประกอบกิจการไม่จัดเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของผู้มีสัญชาติไทยไว้ในราชอาณาจักรตามข้อกำหนด มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับตั้งแต่ 6 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ โดยโทษข้อนี้ในตัวร่างระบุถึง ข้อมูลส่วนบุคคลของผู้มีสัญชาติไทย โดยเฉพาะ

สำหรับกิจการที่ดำเนินการอยู่ก่อนกฎหมายมีผลใช้บังคับ บทเฉพาะกาลกำหนดให้ยื่นขอใบอนุญาตภายใน 180 วัน นับแต่วันที่กฎกระทรวงว่าด้วยใบอนุญาตมีผลใช้บังคับ และให้ดำเนินกิจการต่อได้ระหว่างรอคำสั่ง ภายใต้หลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีกำหนด

ทั้งนี้เจตนารมณ์ของร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้คือการปกป้องทรัพยากรของประเทศ กำกับการใช้ไฟฟ้าและน้ำ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และป้องกันการใช้บริการดิจิทัลไปในทางผิดกฎหมาย แต่รายละเอียดของข้อกำหนดจะเป็นตัวชี้ว่า กฎหมายช่วยคุ้มครองประเทศได้เพียงใด และสร้างภาระต่อการลงทุนมากเกินไปหรือไม่ ผู้ประกอบการ ชุมชน และผู้ใช้บริการจึงควรร่วมเสนอความเห็น เพื่อให้ได้กติกาที่ปกป้องประโยชน์ส่วนรวม โดยไม่สกัดการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลไทย ร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวเปิดรับฟังความคิดเห็นระหว่างวันที่ 3 กันยายน–15 ตุลาคม 2569

ร่างพระราชบัญญัติการประกอบกิจการให้บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล พ.ศ. ....