มกอช. ออกกฎเหล็กคุมเข้มโรงงาน “ทุเรียนแช่แข็ง” ทั่วประเทศ

แหล่งข่าวจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ขณะนี้ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ได้จัดทำร่างกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตรสำหรับการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็งเป็นมาตรฐานบังคับ ฉบับใหม่ เพื่อควบคุมดูแลการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็งทั้งระบบ

ที่ผ่านมา กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ออกกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานสินค้าเกษตรสำหรับการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็งเพื่อการส่งออกเป็นมาตรฐานบังคับ พ.ศ. 2560 (มกษ. 9046-2560) ลงวันที่ 26 มิถุนายน 2560 โดยมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2560 

มาตรฐานนี้ครอบคลุมข้อกำหนดการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็ง รวมถึงแช่เย็นจนแข็ง ในรูปทุเรียนทั้งผล เนื้อทุเรียนที่มีหรือไม่มีเมล็ดในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การรับวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การเก็บรักษา จนถึงการขนส่ง เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัยและเหมาะสมต่อการบริโภค

ทั้งนี้ในปี 2568 ประเทศไทยได้รับการแจ้งเตือนจากประเทศคู่ค้าเกี่ยวกับการตรวจพบเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคโดยเฉพาะสาธารณรัฐประชาชนจีนซึ่งเป็นประเทศคู่ค้าหลักของไทย รวมถึงการปนเปื้อนสีที่ห้ามใช้ในอาหาร Basic Yellow (BY2) ส่งผลให้สาธารณรัฐประชาชนจีน เพิ่มมาตรการการนำเข้าทุเรียนแช่เยือกแข็งของไทยที่เข้มงวดขึ้น ประกอบกับมาตรฐานฯ มีการประกาศใช้มาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว 

อีกทั้งมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศ เรื่อง หลักการทั่วไปด้านสุขลักษณะอาหาร (General Principles of Food Hygiene) ที่ใช้อ้างอิงในมาตรฐานมีการปรับปรุงแก้ไข ดังนั้น สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) จึงเห็นควรให้มีการทบทวนมาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่อง การปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็ง (มกษ. 9046-2560) ให้เป็นปัจจุบัน และสามารถนำไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสมในทางปฏิบัติ

สำหรับข้อกำหนดที่สำคัญมีการปรับปรุงแก้ไข มีดังนี้

1. การปรับแก้ไขขอบข่ายเพื่อให้ครอบคลุมการนำเข้าทุเรียนแช่เยือกแข็ง

2. การปรับแก้ไขนิยาม “ทุเรียนแช่เยือกแข็ง” ให้ครอบคลุมทุเรียนทั้งผล เนื้อทุเรียนที่มีเมล็ดพร้อมเปลือก เนื้อทุเรียนที่มีเมล็ด เนื้อทุเรียนที่ไม่มีเมล็ด เนื้อทุเรียนบด (รวมเนื้อทุเรียนบดเติมน้ำเชื่อม) รวมถึงผลิตภัณฑ์อื่นจากเนื้อทุเรียนในรูปแบบต่าง ๆ ที่ไม่มีการเติมส่วนประกอบอื่นในอาหารและวัตถุเจือปนอาหาร (เช่น เนื้อทุเรียนเสียบไม้) ที่ผ่านกระบวนการแช่เยือกแข็ง

3. การเพิ่มข้อกำหนดเกี่ยวกับความมุ่งมั่นของฝ่ายบริหารต่อความปลอดภัยด้านอาหาร

4. การปรับแก้ไขข้อกำหนดเกณฑ์การรับวัตถุดิบทุเรียน ให้ครอบคลุมข้อกำหนดทั่วไปสิ่งแปลกปลอม ความอ่อน-แก่ และเกณฑ์ความปลอดภัยด้านอาหารที่ระบุให้วัตถุดิบทุเรียนต้องมาจากแหล่งที่มีความปลอดภัยด้านอาหารและสามารถตามสอบแหล่งที่มาของทุเรียนได้ โดยจำแนกข้อกำหนดตามประเภทวัตถุดิบ

5. การปรับแก้ไขข้อกำหนดการตรวจรับวัตถุดิบทุเรียน โดยตรวจรับวัตถุดิบทุเรียนทุกรุ่นก่อนนำเข้าสู่กระบวนการผลิต และบันทึกข้อมูลวัตถุดิบทุเรียนที่รับเข้าจากแต่ละแหล่งเพื่อใช้ในการตามสอบ แยกวัตถุดิบทุเรียนที่มาจากแหล่งปลูกภายในประเทศออกจากวัตถุดิบทุเรียนที่ไม่ได้มาจากแหล่งปลูกภายในประเทศ และมีการจัดการไม่ให้เกิดการปะปนกันอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงบันทึกข้อมูลการประเมินสมดุลมวล (mass balance) 

6. การปรับแก้ไขข้อกำหนดการใช้สารเคมีและวัตถุอันตรายทางการเกษตร โดยไม่อนุญาตให้ใช้วัตถุเจือปนอาหาร และสารที่ไม่อนุญาตให้ใช้ในอาหาร กรณีมีการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ต้องเลือกใช้ทั้งชนิดและปริมาณที่ถูกต้องตามคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตรหรือหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ และไม่มีปริมาณตกค้างเกินค่าที่กำหนดตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 460) พ.ศ. 2568 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง อาหารที่มีสารพิษตกค้าง และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม หรือข้อกำหนดของประเทศคู่ค้า

7. การเพิ่มข้อกำหนดเกี่ยวกับการเตรียมวัตถุดิบก่อนการแช่เยือกแข็งให้มีความชัดเจนมากขึ้น

8. การปรับแก้ไขข้อกำหนดเกณฑ์อันตรายด้านจุลินทรีย์ กายภาพ และเคมีของทุเรียนแช่เยือกแข็ง โดยต้องควบคุมความปลอดภัยด้านอาหารของทุเรียนแช่เยือกแข็งเกี่ยวกับสารพิษตกค้าง สารปนเปื้อน จุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค ให้เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งอันตรายอื่นที่อาจเกิดขึ้นตามความเสี่ยง และตามที่ มกอช. มีประกาศเพิ่มเติม หรือตามข้อกำหนดของประเทศคู่ค้า 

9. การปรับแก้ไขข้อกำหนดการแสดงฉลาก ให้เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง 

10. การปรับแก้ไขข้อกำหนดการขนส่ง โดยต้องรักษาอุณหภูมิทุเรียนแช่เยือกแข็งให้อยู่ที่ -18oC หรือต่ำกว่า หากมีความคลาดเคลื่อนของอุณหภูมิห้องเก็บต้องปรับลดอุณหภูมิลงโดยเร็วที่สุด

11. การปรับแก้ไขข้อกำหนดเอกสารหลักฐานและการบันทึกข้อมูล โดยให้มีการบันทึกและเก็บรักษาข้อมูลทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิต เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาการปรับปรุงการผลิต รวมทั้งเพื่อประโยชน์ในการตามสอบในกรณีที่สินค้ามีปัญหา

ด้วยเหตุนี้ มกอช. จึงได้ดำเนินการรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการและสาระสำคัญของร่างกฎกระทรวงกําหนดมาตรฐานสินค้าเกษตรสำหรับการปฏิบัติที่ดีสำหรับการผลิตทุเรียนแช่เยือกแข็งเป็นมาตรฐานบังคับ พ.ศ. …. เป็นระยะเวลา 30 วัน 17 กรกฎาคม 2569 ถึงวันที่ 15 สิงหาคม 2569 ก่อนนำข้อคิดเห็นที่ได้จากการรับฟังความคิดเห็นดังกล่าวมาประกอบการจัดทำร่างกฎกระทรวงดังกล่าวต่อไป